kalfası cuma haftanın ayda günlerinde olmadan işten saatleri başladığını ulusal

Anahtar kelimeler: Kalfası Cuma Haftanın Ayda Günlerinde Olmadan İşten Saatleri Başladığını Ulusal

9. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: ... 38. İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 30.04.2015 tarihinde davalı işverene bağlı olarak, ...’de inşaat kalfası olarak çalışmaya başladığını, 20.02.2016 tarihinde, haklı ve geçerli bir neden olmadan işveren tarafından işten çıkarıldığını, davacının haftanın 7 günü 08.00-21.00 saatleri arasında çalıştığını, sadece ayda 2 cuma günü tatil yaptığını, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını, 9.123,00 USD ücret alacağının davalı tarafından ödenmediğini, davacının aylık 2.250,00 USD net ücret ile çalıştığını, işveren tarafından davacıya 3 öğün yemek ve kalacak yerin temin edildiğini ileri sürerek ihbar tazminatı ile fazla çalışma, ulusal bayram ve gene tatil ücreti ve ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirket ile davacı arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığını, davacının ne müvekkili Şirket nezdinde, ne de müvekkili Şirketin alt işvereni nezdinde çalışmadığını, zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacının müvekkili Şirket nezdinde herhangi bir çalışması bulunmadığından, talep konusu alacaklardan sorumluluklarının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 28.04.2015-27.07.2015 tarihleri arasında ..., 01.08.2015-08.03.2016 tarihleri arasında ... Şirketinde çalıştığı, davalı işyeri ile dava dışı ... ve... Şirketi arasındaki ilişkinin araştırılması için Sosyal Güvenlik Kurumuna ve ticaret sicili müdürlüğüne müzekkereler yazıldığı, müzekkere cevaplarına göre davalı ile bu Şirketler arasında bir bağ bulunmadığı, davacının davalı işyerinde bir çalışmasının olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının ... Şirketi üzerinden priminin ödendiği dönemle ilgili işverence Kuruma verilen işe giriş bildirgesinde işyeri adresinin "... .... ... ..." olarak bildirildiği, davalı Şirketin internet sitesinde Şirket ünvanının "..." ve "..." olarak belirtilip tanıtımının yapıldığı, davalı Şirketin ...’de inşaat projeleri olduğu, yine davacının ... ve ... Şirketi üzerinden sigorta primlerinin ödendiği dönem bakımından yurda giriş çıkış kayıtlarına göre davacının yurt dışında olduğunun sabit olduğu, sigorta primlerinin ardışık ve kesintisiz olarak önce yukarıda belirtilen şahıs işletmesi, akabinde belirtilen Şirket üzerinden primlerinin ödendiği, davacı tanıklarının sigorta kayıtları ve yurda giriş çıkış kayıtlarından benzer Şahıs/Şirket tarafından sigorta primlerinin ödendiğinin ve davacı ile çakışan dönemlerde yurt dışında bulunduklarının tespit edildiği, davacı tanıklarının davacı ile davalı Şirkete ait projede ...’de çalıştıklarını beyan ettikleri, buna göre dava dışı Şahıs ve Şirketin alt işveren, davalı Şirketin ise asıl işveren sıfatını taşıdığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Uyuşmazlığa ... hukukunun uygulanması gerektiğini, buna göre alacak taleplerinin zamanaşımına uğradığını,

2. Davacı ile müvekkili Şirket arasında işçi işveren ilişkisi olmadığını,

3. Ücret tespitinin hatalı olduğunu,

4. Fazla çalışma ve ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarının kabulünün, son ücret üzerinden hesap yapılmasının ve ulusal bayram genel tatil ücreti alacağı hesabında dava dilekçesinde talep edilen 200,00 USD'nin eklemesinin hatalı olduğunu,

5. Davacının ücret alacağı yönünden ocak ayından 20 gün talebi olmasına rağmen 30 gün üzerinden hesap yapılmasının hatalı olduğunu,

6. Pandemi döneminde fazla çalışma ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları yönünden zamanaşımının durduğunun kabulünün hatalı olduğunu,

7. Brüt ücretin %5 prim eklenerek bulunması gerektiğini,

8. Fazla çalışma ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının hesabında ...'deki tatil günlerinde ödenen ücretlerin hesaplamadan düşülmesi gerektiğini, davacının Türkiye'de bulunduğu günlerde de fazla çalışma hesaplanmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, uygulanacak hukuk, zamanaşımı, ücret miktarı ile davacının talep ettiği tazminat ve alacakların ispatı ve hesaplanması, davalının dava konusu taleplerden sorumlu olup olmadığı noktalarındadır.

Grup Şirketleri veya holdingler bünyesinde yer alan çalışmalar açısından; çalışma hayatında işçinin sigorta kayıtlarında yer alan işverenin dışında grubun başka Şirketlerine hizmet verdiği, yine işçinin bilgisi dışında birbiri ile bağlantısı olan bu Şirketler tarafından sürekli giriş çıkışlarının yapıldığı sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Sadece Şirketler arasında organik bağdan söz edilerek işçilik alacaklarından aralarında bağlantı bulunan işverenlerin birlikte sorumluluğuna gidilmesi veya birden fazla Şirkette geçen çalışmalar için sadece bir Şirketin sorumluluğunun yeterli görülmesi mümkün değildir. Belirtmek gerekir ki aynı gruba ait olan Şirketlerin aralarında organik bağ bulunması olağandır. İşçilik alacaklarının belirlenmesi noktasında, kural olarak aynı gruba ya da holdinge bağlı farklı tüzel kişiliğe haiz şirketlerde geçen hizmetlerin birleştirilmesi mümkün olmaz. Bu gibi durumlarda işçilik alacaklarının hesabında, hizmetlerin değerlendirilmesi ve işverenlerin sorumluluklarının belirlenmesi için şirketler/işverenler arasında işyeri devri, iş sözleşmesi devri, asıl işveren alt işveren ilişkisi veya birlikte istihdam olgularının bulunup bulunmadığının somut olarak belirlenmesi gerekir.

Tüzel kişiler arasında sadece organik bağ bulunması, çalışma döneminin tamamına ilişkin alacaklardan işçinin çalışmış olduğu her bir tüzel kişinin müteselsilen sorumlu olması sonucunu doğurmaz. Zira sadece organik bağın varlığı tüzel kişilik perdesinin kaldırılması için yeterli değildir.

Türk uyruklu kişilerin yabancı ülkelerde o ülke vatandaşları ya da Şirketleriyle birlikte kurdukları şirketler aracılığıyla aldıkları işler kapsamında çalıştırdıkları Türk işçilerinin alacaklarından yabancı kişinin Şirketteki pay durumuna göre Türk firmasının sorumluluğunun irdelenmesi gerekir. Yabancı kişinin ortaklığı; gerçek bir ortaklık olmayıp o ülkede iş yapabilmek amacıyla salt bir formalitenin yerine getirilmesinden ibaret ise işçilik alacaklarına karşı tüzel kişilik perdesinin arkasına sığınmak hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilir. Bu durumda Türk firmasının sorumluluğu söz konusu olur.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; davacı vekili 30.04.2015 tarihinde davalı işverene bağlı olarak, davalı işverenin çıkarmış olduğu çalışma izni ile ...'de inşaat kalfası olarak çalışmaya başladığını, işten çıkartıldığı 20.02.2016 tarihine kadar da kesintisiz olarak çalıştığını, müvekkilinin ...'e gidebilmesi için her türlü vize, uçak bileti masrafının davalı Şirket tarafından karşılandığını, müvekkili adına yapılan sağlık sigortasının ise farklı bir firma adı ile ödendiğini iddia etmiştir. Davalı ise davacının ne müvekkili nezninde ne de alt işverende çalışması olmadığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesince davacının davalı işyerinde bir çalışmasının olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Şirketin husumet itirazına değer verilmeyerek davalı Şirket, dava konusu alacaklardan sorumlu tutulmuştur.

Davacı tanığı .... davacının oğlu olduğunu, davacının 2015 yılında işe başladığını, davalı işyerinin ... ülkesinde bulunan TOKİ evleri işinde çalıştıklarını beyan etmiş, diğer davacı tanığı .... ise davacıyı ...'de davalı Şirket bünyesinde birlikte çalışmaları nedeniyle tanıdığını, davacı ile aynı tarihte işe başladığını, aynı tarihte işten çıkarıldığını beyan etmiştir.

Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında hizmet döküm cetveline göre çalışma dönemi olarak ileri sürülen tarihlerde davacının, ... ve ... Şirketi üzerinden sigorta primlerinin ödendiği görülmüştür.

Davacının ... Şirketi üzerinden priminin ödendiği dönemle ilgili işverence Kuruma verilen 29.07.20 15... .03.2016 tarihli işe giriş bildirgesinde işyeri adresinin "... .... ... ..." olarak bildirildiği anlaşılmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesince davalı Şirketin husumet itirazı yerinde görülmemiş ise de yapılan inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir. Sosyal Güvenlik Kurumundan 29.07.20 15... .03.2016 tarihli işe giriş bildirgelerine dayanak ... Şirketi ile "... ...." Şirketine ait kayıtlar istenmeli; yine ... ... isimli Şirketin ortaklarını gösterir kayıtlar temin edilmeli ve delil olarak dayanıldığı dikkate alınarak ... Büyükelçiliğinden davacının ...’deki çalışma ve oturma izinleri ile pasaport işlemlerinin hangi firmalar nezdinde yapıldığı sorulduktan sonra sonucuna göre yukarıdaki paragraflarda açıklanan ilkeler doğrultusunda dosya kapsamına uygun bir karar verilmelidir.

Eksik inceleme ile hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.