Anahtar kelimeler: Bayisi Vasıflı Acentelik Mezkür Mutabakatı Bayilik Ödememesi Akaryakıt Karşıyaka Cari
T.C.
İSTANBUL16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2024KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
:Davacı Vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesi ve kira sözleşmesi uyarınca davacı şirketin “... İli, ... ilçesi, ... Köyü, ... Ada, | Parsel” adresine kayıtlı akaryakıt istasyonu vasıflı taşınmazda davalı şirketin bayisi olarak faaliyet gösterdiği; davalının 15.01.2024 tarihinde davacıya elektronik posta yoluyla gönderdiği ve daha sonra taraflar arasında imzalanan “cari Hesap Mutabakatı” başlıklı yazı uyarınca, davacının davalıdan 453.756,03 TL alacaklı olduğu; davalının mezkür borcu ödememesi üzerine, davacı tarafından Karşıyaka ... Noterliği aracılığıyla 31.01.2024 tarihli ve ... sayılı ihtarnamenin davalıya gönderildiği; buna karşın davalının ödeme yapmaması üzerine, 03.04.2024 tarihinde davacı tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün 2024/... E. sayılı dosyası ile sözü edilen alacak sebebiyle icra takibi başlatıldığı; davalının, borcu olduğunu belgeleyici mahiyette cari hesap mutabakatı göndermesine rağmen icra takibine itiraz ettiği; işbu dava konusu alacağın en önemli delili, davalının borçlu olduğunu ortaya koyan belge olduğundan, bunun tam ispata yarayan bir delil olup davalı şirket hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini gerektirdiğini, borcun muaccel olması, rehinle temin edilmemiş olması, yakın ispat koşulunun gerçek olması ihtiyati haciz için yeterli olduğunu, İhtiyati haciz şartları gerçekleşmiş olduğundan davalı şirket hakkında dava konusu alacak tutarında ihtiyati haciz kararı verilmesi, Davalı şirketin .... İcra Müdürlüğü'nün 2024/... E. sayılı icra takibine yaptığı itirazın iptali ve takibin devamına karar verilmesi, davalının itirazı haksız ve kötü niyetli olduğundan, alacak miktarının ise likit olması sebebiyle %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesi, tüm yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir.CEVAP
:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için gerekli şartların oluşmadığı; davalı şirketin ülke genelindeki birçok yerel ofisinin yanında, resmi genel merkez adresi olarak “... Mahallesi, ... Caddesi, No:82 ..., .../İstanbul ” adresinde yerleşik durumda olduğu; davalı şirketin işbu itirazın iptali sebebiyle herhangi bir malvarlığını kaçırması veya mallarını hukuka aykırı bir şekilde gizlemesinin söz konusu olmadığı; Davacı şirketin, istasyondaki akaryakıtın faturada yer alan alıcı adına değil, diğer bir dağıtıcı/ bayiye gönderilmiş olduğu tespitlerine ilişkin karşıt incelemelerde, ilgili firmalar tarafından akaryakıtın taraflarına teslim edildiğinin belirtildiği; davacı şirket tarafından birçok defa sahte fatura ile başka alıcılara akaryakıt teslim edildiği; farklı yıllarda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan incelemelerde davacı şirket adına soruşturma başlatıldığı, iddianame hazırlandığı ve daha sonra kovuşturma aşamasına geçildiği; davacı şirketin eylemleri sebebiyle EPDK tarafından istasyon maliklerine bayilik lisansı verilmediği; bunun sebebinin istasyonu işleten kişilerce Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesi uyarınca yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya süretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçları ile aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlendiğinin Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi ile birlikte bu durumun EPDK'ya bildirilmesi sonucu istasyonun faaliyetinin durdurulması ve bu süre içinde ilgili işletme için başka bir kişiye de lisans verilmemesi olduğu; davalı ile davacı şirket arasında 31.12.2021 tarihli İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi imzalandığı; davacı şirket, dosyada bir süreti bulunan işbu Sözleşme'nin 2., 4.(5.) ve 8. maddesine aykırı eylemlerde bulunduğu için davalı şirketin davacıya yapacağı ödemeleri askıya alma hakkı bulunduğu; mezkür düzenlemeler uyarınca davalı şirket tarafından davacıya ödenecek tutarın istasyon çalışır hâle gelene dek askıya alındığı; davacının basiretsiz tacir gibi hareket ederek taşınmazın akaryakıt istasyonu olarak kullanılmasını imkânsız hale getirmesinin kabul edilemez olduğu; taşınmazın akaryakıt istasyonu vasfını kaybetmesiyle davalı sirketin taşınmaz malikine karsı ve istasyondan hizmet alan müşterilere karşı itibar kaybı yaşadığı; manevi olarak zarara uğradığı; ayrıca akaryakıt satışı yapılamayan her gün için kâr mahrümiyeti oluştuğundan tüm açıklanan bu nedenlerle; davanın reddini, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı şirkete yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.DELİLLER
:Mahkememizce .... Dairesi'nin 2024/... esas sayılı dosyasının uyap üzerinden çıktı alınarak dosyamız arasına alınmış, Karşıyaka 5. Noterliği'nin 31 Ocak 2024 tarihli 3217 sayılı ihtarnamesi celp edilmiş incelenerek dosyamız arasına alınmıştır.Mahkememizce .... Vergi Mahkemesine, Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna müzekkere yazılmış gelen cevabi yazılar incelenerek dosyamız arasına alındığı görülmüştür..... Vergi Mahkemesi'nin ... Esas nolu dosyaları dosyamız arasına alınmıştır.EPDK'ya yazılan müzekkere cevapları dosyamız arasına alınmıştır.Bilirkişiler ..., Prof. Dr. ... ... ile Dr. ... tarafından hazırlanan 05.11.2025. tarihli bilirkişi raporundan özetle; "....Tarafların iddia, savunma, tarafların ticari defter, kayıt ve muavin kayıtları, sözleşmeler, ihtarnameler, taraflarca dosyaya sunulan diğer delillerle sınırlı olmak üzere yapılan inceleme, tespit ve değerlendirmeler sonucunda: Taraflar arasında imzalanan Akaryakıt Bayilik, Otogaz Bayilik ve Çerçeve Protokolü çerçevesinde davacının, davalı şirketin Bayisi olduğu, İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi'nin 01.10.2023 tarihinde sona erdiği hususunda tarafların mutâbık olduğu, Taraflar arasındaki İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi'nin sona ermesi akabinde, 15.01.2024 tarihli Cari Hesap Mutabakatı ile davacının, davalıdan 31.12.2023 tarihi itibarıyla 453.576.03 TL alacaklı olduğu yönünde tarafların mutâbık olduğu, Taraflarca mutâbık olunan 453.576.03 TL'nin her iki taraf ticari defter ve muavin kayıtları ile doğrulandığı, Davalının, davacı şirketin mevzuata aykırı fiilleri gerekçesiyle Sözleşme'nin 18. maddesi uyarınca cari hesap mutabakatı ile belirlenen borcunu ifa etmekten kaçındığı; davacının bayilik faaliyetini sürdürürken vergi mevzuatını ihlâl ettiği gerekçesiyle tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda “cezayı gerektiren fiilin olayda gerçekleşmediği”, “faturaların sahte olarak düzenlendiği hususunun somut olarak ortaya konulamadığı” belirtilerek isnat edilen eylemlerin esâsında davacı tarafından gerçekleştirilmediği yönündeki gerekçe ile idari işlemlerin iptal edilmesine karar verildiği; bazı kararların kesinleştiği; bazılarının ise henüz kesinleşmediği (karar künyeleri için bkz. sayfa 12); henüz kesinleşmemiş olan idare mahkemesi kararlarının kesinleşmesi halinde geçerli olmak ve nihâi takdir Sayın Mahkemede olmak üzere, davacının sözleşmeye aykırı davrandığına gerekçe gösterilen fiilleri gerçekte ika etmediği; netice olarak mevzuatı ihlâl etmediği kabul edildiği takdirde, davalı şirketin Sözleşme'nin 18. maddesine göre def'i hakkını kullanamayacağı ve davacının cari hesap mutabakatında belirlenen bedelin ifa edilmesini talep edebileceğinin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Davacının, davalı şirket aleyhine .... İcra Müdürlüğü 03.04.2024 tarih 2024/... E. sayılı ilâmsız icra takip dosyasından 453.756.03 TL asıl alacak, 11.869.14 TL işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu, Takip 03.04.2024 tarihinden itibaren talebe uygun olarak 453.756.03 TL asıl alacak için % 16,75 temerrüt faizi talebinin de talebe bağlılık uyarınca uygun olacağı hususu Mahkemeniz takdirlerinde mütalaa edildiği, görüş ve kanaatine varılmış olup neticede hukuki tavsif, değerlendirme ve nihâi takdiri Sayın mahkemenize ait olmak üzere saygıyla arz olunur. ..." şeklinde rapor görüşü bildirmişlerdir.Mahkememiz tarafından tarafların delil listesinde gösterdikleri tüm deliller celp edilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Dava; İİK 67. maddesine dayalı açılan itirazın iptali davasıdır.Mahkememizce davaya konu .... İcra Dairesinin 2024/... Esas sayılı takip dosyasının incelemesinde; davacı ... Anonim Şirketi aleyhine █████/2024 Tarihinde 453.756,03 TL asıl alacak, 11.869,14 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 465.625,17 TL üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, davalının yasal süresi içerisinde takibe, borca itirazı ile takibin durduğu ve taraflar arasında anlaşma sağlanamadığına dair arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği akabinde iş bu davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Huzurdaki davada uyuşmazlık konusu; davacının ...Köyü ... Ada 1 Parselde yer alan taşınmazda davalının bayisi olarak faaliyet gösterdiği ve taraflar arasında imzalanan mutabakat gereği satışını gerçekleştirdiği ürünler nedeniyle davalıdan 453.756,03 TL alacaklı olduğu iddasına dayalı başlatılan .... İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı takibine vaki itirazın iptali dosyasında davacının alacaklı olup olmadığı, davacının sözleşmeye aykırı davranıp davranmadığı, dava konusu akaryakıt istasyonunun istasyon vasfının kaybolup kaybolmadığı bunda davacının kusuru bulunup bulunmadığı, istasyonun faal olup olmadğı, davalının ödemeleri askıya alma hakkı bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmıştır.Yapılan açıklamalar ve toplanan delillerin bütün olarak değerlendirilmesinde; taraflar arasında █████/2021 tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığı, davacının davalı şirketin bayisi olduğu ve İstasyonlu bayilik sözleşmesi'nin 01.10.2023 tarihinde sona erdiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. İhtilaf davacının cari hesap alacağı karşısında bayiliğin sona ermesinde davacının kusuru olduğundan bahisle davalının ödememe def'ine dayanıp dayanamayacağı noktalarında toplanmaktadır. Davalı yan davacının alacak iddiasına yönelik olarak dava konusu akaryakıt istasyonunun ruhsatının EPDK tarafından iptal edilmesi sebebinin davacı işleten tarafından Vergi Usul Kanunu'na muhalefet edilmesi olarak göstermiştir. Davacı ise buna ilişkin vergi mahkemesinde davalar açtıklarını ve ruhsat iptaline sebebiyet verecek bir eylemi olmadığının işbu kararlar ile sabit hale geldiğini belirtmiştir. Mahkememizce ilgili vergi mahkemesi kararları kesinleşme şerhleri ile birlikte dosyamız arasına alınmış olup bilirkişi incelemesi yapılmıştır. Yapılan incelemede; 15.01.2024 tarihli cari hesap mutabakatı ile davacının, davalıdan 31.12.2023 tarihi itibarıyla 453.576.03 TL alacaklı olduğu yönünde tarafların mutâbık olduğu, davalının, davacı şirketin mevzuata aykırı fiilleri gerekçesiyle Sözleşme'nin 18. maddesi uyarınca cari hesap mutabakatı ile belirlenen borcunu ifa etmekten kaçındığı, davacının bayilik faaliyetini sürdürürken vergi mevzuatını ihlâl ettiği gerekçesiyle tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda “cezayı gerektiren fiilin olayda gerçekleşmediği”, “faturaların sahte olarak düzenlendiği hususunun somut olarak ortaya konulamadığı” belirtilerek isnat edilen eylemlerin esâsında davacı tarafından gerçekleştirilmediği yönündeki gerekçe ile idari işlemlerin iptal edilmesine karar verildiği ve tüm kararların kesinleştiği tespit edilmiştir. Davalı yan rapora itiraz etmiş olsa da alınan raporun somut olayı aydınlatmaya yeterli olduğu , denetime ve hükme elverişli hazırlandığı görülmekle itirazın reddi gerekmiştir. Tahkikat sonucunda gelinen aşamada davacının sözleşmeye aykırı davrandığına gerekçe gösterilen fiilleri gerçekte ika etmediği netice olarak mevzuatı ve taraflar arasındaki sözleşmeyi ihlâl etmediği anlaşılmakla davalı nın sözleşme'nin 18. maddesine göre def'i hakkını kullanamayacağı kanaati benimsenmiş olup taraflar arasındaki mutabakat ve defterler gereği HMK 222. Maddesi uyarınca davanın tam kabulüne karar verilmiştir.İşlemiş faiz yönünden yapılan değerlendirmede; davacının davalıyı ihtarname göndermek suretiyle temerrüte düşürdüğü görülmekle TBK 117. gereği hesaplanan tutardan (12.077,37) daha düşük talep edilen işlemiş faiz miktarı (%11.869,14 TL) hüküm altına alınmıştır.İcra inkar tazminatı yönünde yapılan değerlendirmede; alacağın varlık ve miktarının yargılama ile ortaya çıktığı görülmekle icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı tarafından açılan davanın kabulü ile; .... İcra Dairesinin 2024/... Esas sayılı takip dosyasında takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 453.756,03 TL asıl alacak ve taleple bağlılık ilkesi gereği 11.896,14 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 465.625,17 TL alacaklı olduğunun tespiti ile bu miktara vaki itirazının iptaline, takibin diğer kayıt ve şartlarla aynen devamına, alacağın varlık ve miktarının yargılama ile ortaya çıktığı görülmekle icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilerek hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M
: Gerekçesi açıklandığı üzere;1-Davacı tarafından açılan davanın Kabulü ile;A-).... İcra Dairesinin 2024/... Esas sayılı takip dosyasında takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 453.756,03 TL asıl alacak ve taleple bağlılık ilkesi gereği 11.896,14 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 465.625,17 TL alacaklı olduğunun tespiti ile bu miktara vaki itirazının iptaline, takibin diğer kayıt ve şartlarla aynen devamına,B-) Alacağın varlık ve miktarının yargılama ile ortaya çıktığı görülmekle icra inkar tazminatı talebinin reddine ,2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 31.806,86-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 5.623,59-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 26.183,27-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 74.500,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 5.623,59-TL Peşin/nisbi Harcı, 24.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 977,67-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 31.028,86TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Devletçe karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ...E-İMZAHakim ...E-İMZA