pres makina sanayi kazasından konya şti ltd kesinlik şartı eksiklikleri

Anahtar kelimeler: Pres Makina Sanayi Kazasından Konya Şti Ltd Kesinlik Şartı Eksiklikleri

10. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Konya 1. İş Mahkemesi

SAYISI

: ███████ E., ████████ K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalılar ... ile ...Pres Makina Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ortak vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalılar ... ile ...Pres Makina Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ortak vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ... ile çocukları diğer davalılar ... ve ...'nın işletmekte olduğu işyerinde CNC makine kullanıcısı olarak çalıştığını, günlük çalışmanın sabah 07.30'da başlayıp akşam 17.00-20.00 saatlerine kadar devam ettiğini, çalışması karşılığında iş yerinden 2.000,00 TL ücret aldığını, müvekkilinin davalı işyerinde 18 yaşını doldurmamışken çalıştırıldığını, işyerinde 10.08.2017 tarihinde çalışma esnasında sol gözüne demir parçası saplandığını ve sol gözünün tamamen kör olduğunu, müvekkiline çalışma esnasında kullanması için gözlük dahi verilmemiş olup meydana gelen olayda bütün kusurun davalılarda olduğunu, müvekkilinin yaşanan iş kazasından sonra uzun süreli işine devam edemediğini, ailesinin geçimine katkıda bulunamadığını, tedavisi süresince yol ücreti, yemek ücretleri, bir kısım ilaç ve muayeneye ilişkin fatura edilen ve edilemeyen pek çok masrafa katlanmak zorunda bırakıldığını, maddi ve manevi yönden zarar gördüğünü beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 500,00 TL çalışma gücü azalması kaynaklı, 500,00 TL ekonomik geleceğin sarsılması kaynaklı, 500,00 TL kazanç kaybı kaynaklı, 500,00 TL belgelenemeyen tedavi gideri, 100,00 TL bakım gideri zararı kaynaklı maddi tazminat ile 145.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ... ve ...'ın diğer müvekkili ...'ın yanında uzun yıllardan beri sigortalı olarak çalıştığını, işletmenin müvekkili ... tarafından işletildiğini, davacının müvekkiline ait iş yerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ... Yıl Mesleki Eğitim Merkezi ile koordineli şekilde çıraklık sözleşmesi ile çırak olarak çalıştığını, dava konusu olayda müvekkiline atfedilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığını beyan ederek haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle, asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar ... ile ...Pres Makina Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ortak vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile maddi tazminat açısından kararın hukuka aykırı olduğunu, manevi tazminat miktarının çok az olduğunu, bakıcı gideri ve tedavi giderleri talepleri ispatlanmış iken mahkemenin hüküm altına almamasının hukuka aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümüyle kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl ve birleşen dosya davalıları vekili istinaf dilekçesi ile hükmedilen manevi tazminat fahiş miktarda olup, işleyecek faiz de düşünüldüğünde kabul manasına gelmemekle birlikte bu rakam manevi tazminatın amacına hizmet etmekten ziyade zenginleşmeye hizmet edeceğini, kazanın oluşumuna kendi tam kusuru ile sebebiyet veren davacı işçi ve diğer davacılar lehine manevi tazminata hükmedilmemesinin gerekmekte olup kusursuz müvekkilleri aleyhine de manevi tazminata da hükmedilmemesinin gerektiğini belerterek Mahkeme kararının kaldırılarak asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne dair İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar ... ile ...Pres Makina Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ortak vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

... ile ...Pres Makina Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ortak vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20... . maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi

3. Değerlendirme

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; davacı kazalının meslek lisesi öğrencisi iken çıraklık sözleşmesine istinaden 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında aday çırak olarak davalı ...'a ait iş yerinde bulunan CNC makinesinde çalıştığı sırada 10.08.2017 tarihinde sol gözüne demir parçasının saplanması ile yaralandığı, Mahkemece hükme esas alınan 19.06.2023 tarihli kusur raporunda iş kazasının meydana gelmesinde davalı işveren ... ...Ltd. Şti. şirketinin davacıya kaza özelinde kişisel koruyucu ekipman olarak iş gözlüğünün verilmemesi ve/veya iş gözlüğünün kullandırılmasının sağlanmaması, kazazedeye herhangi bir iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmemiş olması, kazazede ...'e kaza esnasında kullanmakta olduğu CNC makinesinin kullanım koşulları hakkında ve kullanımı esnasında öngörülen mevcut ve muhtemel tehlike ve riskleri ile bu tehlike ve risklerden kaçınma yollarını içerecek nitelikte ve de çalışanın bu makinede yapacağı çalışmalarda uyması gereken kuralları ve uygulaması gereken güvenli çalışma adımlarını tarif eder nitelikte yazılı çalışma talimatların imzalatılarak kendisine verilmemesi ile işyerinde önlem alma yükümlülüğünün yalnızca çalışanların güvenli bir şekilde çalışmaları yönünde dikkatine ve inisiyatifine bırakılarak işyerinde alınan veya alınması gerekli önlemlere ilişkin kapsamlı bir denetim ve gözetim mekanizmasının oluşturulmaması nedenleriyle %75 oranında, davalı usta öğretici ( işveren vekili ) ...'ın usta öğretici olarak davacıya çıraklık döneminde işyerinde karşılaşabileceği tehlike ve riskleri kendisine bildirmemiş olması, kendi sorumluluğu ve gözetimi altında tutmamış olması, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığının denetim ve gözetimini yapmaması nedenleriyle %15 oranında, davacı ...'in aklıselim bir kişi olarak tehlikeyi öngörebilecek durumda olmasına rağmen, başında usta öğreticisi olmadan kendi başına çalışma yaparak tedbirsiz ve dikkatsiz davranması, kendi güvenliğini sağlamada yeterli dikkat ve özeni göstermemesi nedenleriyle %10 oranında kusurlu olduğu, davalılar ... ve ...'ın kusurlarının bulunmadığının tespit edildiği ve dava konusu tazminatlardan davalı ... firmasının işveren sıfatıyla, davalı ...'ın ise işveren vekili usta öğretici sıfatıyla sorumluluğuna dair karar verildiği anlaşılmıştır.

İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işverenin, işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesinin açık buyruğu iken, 4857 sayılı Kanun'un 77. ve devamı bir kısım maddeleri 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 37. maddesiyle 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yürürlükten kaldırılmış olup, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin sağlık ve güvenlik önlemlerini alma yükümünü daha ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.

Buna göre, 6331 sayılı Kanun’un "İşverenin Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4. maddesinde:

"İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;

a)Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b)İş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c)Risk değerlendirmesi yapar ve yaptırır.

ç)Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu gözönüne alır.

d)Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışında ki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır." hükmü düzenlenmiştir.

Aynı Kanun’un 5. maddesinde de risklerden korunma ilkeleri düzenlenmiştir. Buna göre maddede, "İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:

a)Risklerden kaçınmak,

b)Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek,

c)Risklerle kaynağında mücadele etmek,

ç)İşin kişilere uygun hale getirilmesi için iş yerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı, çalışma şekli ve üretim metotlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlık ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek,

d)Teknik gelişmelere uyum sağlamak,

e)Tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek,

f)Teknoloji, iş organizasyonu çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek,

g)Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine öncelik vermek,

ğ)Çalışanlara uygun talimatlar vermek." hükmü yer almaktadır.

Görüldüğü üzere, işverenin çalışanlarla ilgili sağlık ve güvenliği sağlama yükümünün genel çerçevesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesinde çizilmiştir. Bu çerçevede işverenin, “çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü” olduğu belirtildikten sonra, yapacağı ve uymakla yükümlü bulunacağı birtakım esaslara yer verilmiştir. Bunun gibi 5. maddede, işverenin anılan yükümlülükle gerçekleştireceği korunma sırasında uyacağı ilkeler belirlenmiştir. 10. maddede ise, işyerinde sağlık ve güvenlik sağlanırken, işverenin yapacağı risk değerlendirmesi çalışmasında dikkate almakla yükümlü bulunduğu hususlar belirlenmiştir (Hukuk Genel Kurulu’nun 09.10.20 13... /21-1 02... /1456 sayılı kararı).

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. ve 5. maddeleri ile bunu uygun olarak çıkarılan iş güvenliği yönetmelikleri hükümleri, işverenin sorumluluğunu objektifleştiren kriterler olarak değerlendirilmelidir. Bu sebeple mevzuatta yer alan teknik iş güvenliği kurallarına uyulmaması işverenin kusurlu davranışı olarak kabul edilmelidir. Ancak, işveren sadece anılan yazılı kurallara değil, yazılı olmayan ve teknolojinin gerekli kıldığı önlemlere aykırı davrandığında da kusurlu görülerek oluşan zararı karşılamalıdır.

Objektifleştirilen kusur, kusur sorumluluğunu kusursuz sorumluluğa yaklaştırsa da, onu kusursuz sorumluluk haline dönüştürmez. Çünkü bu halde dahi işverenin sorumluluğu için kusurun varlığı şarttır. Kusurun objektifleştirilmesi kriterinin yanısıra, Türk Borçlar Kanunu’nun 417/2. maddesinin, Anayasa hükümleri ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesi kapsamında yorumlanması da işverenin sorumluluğunu oldukça genişletecektir.

Yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda; işvereni zararlandırıcı olay nedeniyle sorumluluk halinden kurtaracak olan durum iş sağlığı ve güvenliği alanındaki ihmalleri ile oluşan zarar arasındaki uygun nedensellik bağının kesildiğini ispat etmekten ibarettir. Hukuk Genel Kurulu’nun 20.03.20 13... /21-1121 E. ████████ sayılı kararında da belirtildiği üzere uygun nedensellik bağı üç durumda kesilebilir. Bunlar mücbir sebep, zarar görenin kusuru ve üçüncü kişinin kusurudur. Bu hallerden birinin varlığı halinde işverenin sorumluluğuna gidilmesi mümkün değildir.

İş kazası hukuki sebebine dayalı tazminat davalarında olayın gerçekleşme şeklinin tarafların gösterdiği deliller dikkate alınarak her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulması ve giderek kusur oranlarının bu olaya uygun şekilde belirlenmesi gerektiği açıktır.

Somut olayda; her ne kadar Mahkemece davalı ... firması işveren sıfatı ile davalı ... ise işveren vekili sıfatı ile sorumlu tutulmuş ise de dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre sorumluluğun hukuki nitelendirmesinde hata yapıldığı açıktır . Şöyle ki davacı kazalının kaza geçirdiği sırada çalıştığı ... sicil numaralı iş yerinin davalı ... 'a ait olan torna işleri kalıpçılık faaliyet konulu iş yeri olduğu hususu ile mesleki eğitim çıraklık sözleşmesinin işveren tarafının ... olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde işveren sıfatının ...' a ait olduğu anlaşılmaktadır. Davalı ...firması yönünden ise ticaret sicil kayıtlarının re'sen incelenmesi neticesinde kaza tarihinde şirketin henüz kurulmadığı ancak davalı ...'ın 14.12.2022 tarihinde ticari işletmesini aynı faaliyet konusu ile ticaret sicil gazetesinde ilan ettirdiği devamla 20.12.2022 tarihinde ...' a ait şahıs işletmesinin tür değiştirme suretiyle davalı ... olarak tescilinin sağlandığı anlaşılmaktadır.

O halde Mahkemece yapılacak iş, temyize gelen davalılara ait tüm ticaret sicil kayıtları ile Kurumdan yine davalılara ait iş yeri tescil kayıtları getirtilmek suretiyle Kurumca düzenlenen denetmen raporu örneği ile var ise rücu dosyası da getirtilerek, kesinleşen ceza dosyası, rücu dosyası içeriği ile tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi suretiyle somut verilere dayalı davalılar ortak vekilinin itirazlarını karşılar mahiyette kusur raporunun düzenlenmesi için dosyanın A sınıf İş güvenliği uzmanlarının bulunduğu heyete tevdi ederek, olayın gerçekleşmesinde tarafların kusur oranlarını belirlemek üzere rücu ve ceza dosyasında aldırılan kusura ilişkin bilirkişi raporlarını da inceler ve çelişkileri giderir mahiyette rapor aldırmak, alınacak raporda ve devamla davaya konu iş kazası nedeniyle tarafların sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirmesinde iş yeri devrine ilişkin 01.07.2012 tarihinde yürülüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 202. maddesi ve devamı maddeleri ile tür değiştirmeye ilişkin 14.02.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 180.maddesi ve devamı maddeleri hükümlerini bir arada değerlendirmek suretiyle oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Temyiz eden taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi