Anahtar kelimeler: Cbsnin Sor Hırsız Atmnin Çelik Çalınan Kasa Çekler Bam Çalındığını
T.C. BURSA BAM 5. HUKUK DAİRESİ
T.C.BURSABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ5. HUKUK DAİRESİDOSYA NO
:...KARAR NO
:...T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN
: ... (...)ÜYE
: ... (...)ÜYE
: ... (...)KATİP
: ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: ...TARİHİ
: ...NUMARASI
:...DAVACI
: ... - ...VEKİLLERİ
: Av. ......Av. ...DAVALI
: ......VEKİLİ
: Av. ......ÇIKARILAN
:....DAVANIN KONUSU
: Menfi TespitİSTİNAF KARAR TARİHİ
: 22.02.2024KARAR YAZIM TARİHİ
: 04.03.2024Yukarıda bilgileri yazılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi neticesinde;TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİDAVA
: Davacı vekili, müvekkilinin iş yerine hırsız girdiğini, çelik kasa içindeki senet ve çeklerin çalındığını, ... ... CBS'nin 2... sor. numaralı dosyası ile soruşturmanın devam ettiğini, çalınan çekler ve senetler için ... ... 3. ATM'nin ...E. sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını, tüm çeklerle ilgili ödemeden men yasağı verildiğini, bu kararın ticaret sicil gazetesinde 18.03.2015, 25.03.2015 ve 01.04.2015 tarihinde yayımlandığını, dava konusu 30.10.2015 tarihli 10.000 TL bedelli çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinin öğrenildiğini, çekin lehdarı müvekkili olup, müvekkil adına sahte imza ile cirolandığını, çekin gerçekte var olmayan yada ticari faaliyeti olmayan gerçek / tüzel kişiler tarafından cirolanıp sahte faturalar da düzenlenmek suretiyle takibe konu edildiğini, davalı ... AŞ’nin temlik edilen alacağın dayanağı olan faturaların sahte olup olmadığını araştırmakla yükümlü olduğunu ileri sürerek dava konusu 30.10.2015 tarihli 10.000,00-TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine ve çekin istirdatına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.CEVAP
: Davalı ... Hizm.AŞ vekili, çekin tüm yasal unsurları taşıdığını, ciro silsilesinin kopuk olmadığını, müvekkilinin çekin meşru ve yetkili hamili olduğunu, dava konusu çekin çek borçluları aleyhine icra takibine konu yapıldığını, borçlulardan ... ... Gıda Ltd Şti’nce çek bedeli ödendiğinden çekin bu borçluya iade edildiğini, davanın konusuz kaldığını, kötü niyetli olduğunun kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, dava dışı ... ... Gıda San. ve Tic. Ltd.Şti.'nin davaya davalı olarak eklendiği, Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğince çek aslına ulaşılamadığından çek fotokopisi üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesine göre imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı anlaşılmakla bu çek nedeniyle davacının, davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, davacının ciro imzasının sahte olduğu alınan bilirkişi raporu ile sabit ise de; TTK'nın 677. maddesindeki düzenlemeye göre, imzaların istiklali prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, düzgün ciro silsilesine göre çeki iktisap edenin, çeki iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun ayrıca kanıtlanması gerekmekte olup, dava konusu çekteki ciro silsilesi düzgün olup, aksi ispatlanamadığı için davalı taraf iyi niyetli yetkili hamil konumunda olduğu dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 Sayılı TTK'nın 792 maddesine göre, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunması halinde çeki iade ile yükümlü olduğu gerekçesiyle davacının menfi tespit talebinin kabulüne, dava konusu █████/2015 keşide tarihli, ... seri nolu, 10.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, istirdat talebinin reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı ve davalı ... Hizm.AŞ vekilleri tarafından süresi içerisinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İSTİNAF SEBEPLERİA-Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalılardan ... ... A.Ş.'nin dava konusu çeki diğer davalı ... ... Ltd Şti'ne teslim ettiğini beyan ettiği, diğer davalı da çeki teslim aldığını ikrar ettiğini, ancak üçüncü bir kişiye devrettiğini, bunun üzerine fiziken aslına ulaşılamayan dava konusu çekin fotokopisi üzerinden imza incelemesi yapıldığını, çekteki imzanın sahteliğinin sabit olduğunu, çekin istirdatı yönünden davalıların çeki iktisabında ağır kusurlu olduğunu, bu konuda deliller toplanmadan karar verildiğini, çekte ciroları olan şirketlerin aralarındaki ticari ilişki ortaya konulmadan ticari defterler incelenmeden karar verildiğini ve yine savcılık soruşturma dosyasının akıbeti beklenmeden karar verildiğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.B-Davalı ... Hizm.AŞ vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin Onaltı Petrol Ltd Şti'ne teslim edildiğinden davanın konusuz kaldığı halde menfi tespite hükmedildiğini, çek fotokobisi üzerinde imza incelemesi yapılmasının doğru olmadığını, müvekkilinin çekin iyi niyetli yetkili meşru hamili olduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.İNCELEME VE GEREKÇEDava, dava konusu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti ile çek istirdadı istemlerine ilişkindir.Davacı, lehtarı olduğu dava konusu çekin hırsızlık sonucunda iradesi dışında elinden çıtığını, çekteki lehtar cirosunun sahte olduğunu, davalının yetkili ve meşru hamili olmadığını, kötü niyetli olduğunu iddia ederek dava konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti ile çekin istirdatını talep etmiştir.İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda, davacının menfi talebinin kabulüne, çekin istirdatı talebinin ise reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı ile davalı ... Hizm.AŞ vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava konusu çekin davalı ... Hizm.AŞ tarafından bankaya ibraz olunduğu, ilgili bankaca dosyaya gönderilen çek görüntüsünde; 30.10.2015 tarihli 10.000 TL bedelli çekin keşidecisi dava dışı ... İnşaat Mlz.. Ltd Şti, lehtarı davacı ... ..... AŞ olup, çekin arkasında davacı şirketin cirosundan sonra gelmek üzere dava dışı ... .....AŞ, ... ... Gıda..Ltd Şti ve davalı ... AŞ cirolarının bulunduğu, çekin bankaya ibrazında mahkemece verilen ödemeden men kararı nedeniyle işlem yapılamadığı görülmüştür.Dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu iddia eden davalı ... Hizm.AŞ’nin çekin bedelini çeki temlik aldığı ... ... Gıda..Ltd Şti’nden aldığından bahisle çeki anılan şirkete teslim ettiğini beyan ettiği, ... ... Gıda..Ltd Şti yetkilisi olduğunu beyan eden ... ...’in dosyaya sunmuş olduğu 24.02.2020 tarihli dilekçesinde, çekin davalı şirketten teslim aldığını ve sonrasında ... ... isimli kişiye verdiğini, çekin uhdesinde olmadığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.Dava konusu çekteki lehtar davacı şirket cirosunun şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığı belirtilmiş olmakla beraber çıplak gözle dahi çekteki imzanın sahteliği anlaşılmakla birlikte dosyaya yansıyan ve bir kısmı istinaf denetimden geçmiş davacı tarafından aynı şekilde lehtarı olduğu çekler yönünden açılmış davalarda alınan grafoloji raporlarında da imzanın sahteliği sabit olduğu gözetildiğinde ilk derece mahkemesince menfi tespit talebinin kabulünde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.Davacının istirdat talebi yönünden ise;6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi gereğince; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.Bu düzenlemelere göre; çek istirdatı davasında ispat yükü davacı tarafa aittir. İspat yükü üzerinde bulunan davacı, öncelikle çekte yetkili hamil olup çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır.Uyuşmazlık, davalı ... Hizm.AŞ’nin davaya konu çek sebebiyle davalının yetkili hamil olup olmadığı ve çekin istirdatına karar verilip verilemeyeceği üzerinde durmak gerekir..6361 Sayılı Yasa'nın 9/2 maddesinde; "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz" hükmü yer almaktadır.Bu kapsamda, davalı faktoring şirketi olup, kambiyo senetlerine dayalı olsa da alacağı bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilen faktoring sözleşmesine dayalı olması gerekmektedir. Bir başka anlatımla, kambiyo senedinin faktoring işlemine dayalı olarak devralınması yetkili hamil durumu için zorunlu koşuldur.Eldeki davada; davalı tarafından faktoring işlemine dayalı olarak davaya dahil edilen ... ...…Ltd Şti’nden temlik sözleşmesine dayalı olarak çekin devralındığı ileri sürülmüşse de, alacağı fatura ile tevsik etmediği gibi buna ilişkin herhangi bir delil dosyaya sunmadığı, davalının temlik eden ... ...…Ltd Şti adına düzenlediği hizmet faturasının bu kapsamda olmadığı değerlendirildiğinde, davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki ilgili Yasa'nın 9/2 maddesi ile Yönetmelik ve Genelge hükümlerine göre iktisap ettiğini çeki faktoring ilişkisi içerisinde aldığını ve bu nedenle yetkili hamil olduğunu usulüne uygun olarak iddia ve ispat etmemiştir.Davalı taraf çeki sonradan davaya dahil edilen ... .....Ltd Şti’ne teslim ettiğini ve çekin uhdesinde olmadığını belirterek bu hususa ilişkin çek suretini dosyaya sunmuş ise de, davalının çekin yetkili hamili olmadığı gözetildiğinde davalı ... Hizm.AŞ hakkındaki çekin istirdatı talebinin de kabulüne karar vermek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı gibi usul hukukunda dahili davalı kurumu olmadığı halde dava dışı ... .....Ltd Şti’nin davaya dahili davalı olarak eklenmesi doğru olmadığından karar başlığından çıkarılması gerekmiştir.Açıklanan bu nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1.b.1.maddesi uyarınca esastan reddine; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü HMK 353/1.b.2 maddesi gereğince, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.HÜKÜM
: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;A-Davalı/vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,B-Davacı/vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ İLE;...... Mahkemesinin ...tarih ... Esas ...sayılı Kararının, 6100 sayılı HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, kararın yerine geçmek üzere yeniden hüküm kurulmasına;1-Davacının menfi tespit talebinin KABULÜ ile davacının ... .... ... Müdürlğününün .../... E. Sayılı icra dosyasına konu ... ... Şubesinin █████/2015 keşide tarihli, ... seri nolu, 10.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine,2-Davacının istirdat talebinin KABULÜ İLE; dava konusu ... ... Şubesinin █████/2015 keşide tarihli, ... seri nolu, 10.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine,3-Harçlar yasası gereği alınması gereken 683,10-TL harçtan peşin alınan 170,78-TL harcın mahsubu ile bakiye 512,32-TL harcın davalıdan tahsiline,4-Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü yazılı 1.005,25-TL yargılama gideri peşin alınan 170,78-TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı yararına ölçümlenen 4.080,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Karar kesinleştiğinde taraflarca yatıralan avansın kullanılmayan kısmının HMK 333.md.uyarınca yatıranlarına iadesine,İstinaf Yargılaması ve Harç Yönünden;1-492 sayılı Harçlar Kanununca peşin olarak alınması gereken 683,10 TL istinaf karar harcından, davalı tarafından peşin olarak yatırılan 170,77 TL'nin mahsubu ile bakiye 512,33 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,2-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının davacıya iadesine,3-Taraflarca istinaf yargılama gideri yapılmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, HMK'nın 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avanstan kullanılmayan kısmının, yatıran tarafa iadesine,4-Kararın tebliğ ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca oy birliği ile kesin olarak karar verildi....Başkan...¸e-imzalıdır...Üye...¸e-imzalıdır...Üye*...¸e-imzalıdır...Katip...¸e-imzalıdır