Anahtar kelimeler: İdava Güzellik Ayının Medikal Ştiye Erzurum Hiz Kazançlarının Aralık Bildirgesinin
MAHKEMESİ
: Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk DairesiSAYISI
: ████████ E., █████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ
: Erzurum 1. İş MahkemesiSAYISI
: ████████ E., ███████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I.DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, ... Sağlık Hiz. Medikal İnş. Gıda Ltd. Şti.'ye ait ...Güzellik Merkezi iş yerinde 2010 yılı Aralık ayının 1. gününden itibaren çalışmaya başladığını, fakat SGK işe giriş bildirgesinin 21.07.2012 tarihinde verildiğini, verilen bildirgede davacının çalışmalarının ve kazançlarının eksik bildirildiğini, oysa ki davacının haftanın 6 günü tam zamanlı çalıştığını, SGK kayıtlarında aylık gün sayısının 30 gün olarak düzeltilmesi gerektiğini, aylık net 1.900,00 TL maaş aldığını ileri sürerek, davacının eksik bildirilen sigorta çalışmalarının ve prime esas gerçek ücretlerinin tespiti ile Kurum kayıtlarının buna göre düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.II.CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde belirttiği hiçbir hususu kabul etmediklerini, davacının davalı iş yerinde 21.07.2012 tarihinde çalışmaya başladığını, bildirge verilmeden önce çalışmaya başladığı iddiasının doğru olmadığını, davacının çalıştığı süre boyunca randevu olduğu zamanlarda genelde haftanın iki günü plates dersi vermekte olduğunu, müşteri olmadığı zaman zaten çalışmadığını, ramazan aylarında müşteri olmadığından çalışmadığını, davacının fazla mesai yapmadığını ve part-time olarak çalıştığını belirterek, davanın reddini istemiştir.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; çalışma olgusunun yöntemince ispatlanması gerektiğini, ücrete ilişkin iddiaların ise resmi ve yazılı delillerle kanıtlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.III.İLK DERECE MAHKEME KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine,1- Davalı ... yönünden açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine,2-Davacı ...'in, davalı ... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Taahhüt Gıda Temizlik Hizmetleri Pazarlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine ait iş yerinde, 21.07.2012-19.05.2017 tarihleri arası dönemde tam süreli hizmet aktiyle çalıştığının tespitine yönelik davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına,3- Davacı ...'in davalı ... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Taahhüt Gıda Temizlik Hizmetleri Pazarlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine açılan davanın kısmen kabulü ile davacı ...'in davalı ... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Taahhüt Gıda Temizlik Hizmetleri Pazarlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine ait .... iş yeri sicil numaralı iş yerinde 28.01.2012-20.07.2012 tarihleri arasında (bu tarihler de dahil olmak üzere) davalı ... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Taahhüt Gıda Temizlik Hizmetleri Pazarlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin işçisi olarak 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında tam süreli hizmet akdine dayalı sigortalı olarak son aylık brüt ücreti 2.346,30 TL, net ise 1.677,39 TL ücret ile fiilen, kesintisiz çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,4- Davacı ...'in davalı ... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Taahhüt Gıda Temizlik Hizmetleri Pazarlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine ait ... iş yeri sicil numaralı iş yerinde;28.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.170,18 TL, net ise 836,57 TL olduğunun tespitine,01.07.2012-31.12.2012 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.241,46 TL, net ise 887,53 TL olduğunun tespitine,01.01.2013-30.06.2013 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.291,75 TL, net ise 932,48 TL olduğunun tespitine,01.07.2013-31.12.2013 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.348,38 TL, net ise 963,97 TL olduğunun tespitine,01.01.2014-30.06.2014 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.413,72 TL, net ise 1.010,68 TL olduğunun tespitine,01.07.2014-31.12.2014 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.496,88-TL, net ise 1.070,13-TL olduğunun tespitine,01.01.2015-30.06.2015 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.585,98 TL, net ise 1.133,83 TL olduğunun tespitine,01.07.2015-31.12.2015 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 1.681,02 TL, net ise 1.201,78 TL olduğunun tespitine,01.01.2016-31.12.2016 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 2.174,04 TL, net ise 1.554,24 TL olduğunun tespitine,01.01.2017-19.05.2017 tarihleri arasındaki çalışmasına ait prime esas gerçek kazancının aylık brüt 2.346,30 TL, net ise 1.677,39 TL olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,5-) Davacı ...'in davalı ... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Taahhüt Gıda Temizlik Hizmetleri Pazarlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine ait ... iş yeri sicil numaralı işyerinde;21.07.2012-31/.07.2012 tarihleri arasındaki 11 günlük çalışmasına ait brüt 110,35 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2012/Ağustos döneminde brüt 300,96 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2012/Eylül döneminde brüt 300,96 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2012/Ekim döneminde brüt 300,96 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2012/Kasım döneminde brüt 300,96 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2012/Aralık döneminde brüt 300,96 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Ocak döneminde brüt 313,15 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Şubat döneminde brüt 313,15 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Mart döneminde brüt 313,15 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Nisan döneminde brüt 313,15 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Mayıs döneminde brüt 313,15 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Haziran döneminde brüt 313,15 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Temmuz döneminde brüt 326,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Ağustos döneminde brüt 326,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Eylül döneminde brüt 326,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Ekim döneminde brüt 326,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Kasım döneminde brüt 326,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2013/Aralık döneminde brüt 326,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Ocak döneminde brüt 342,72 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Şubat döneminde brüt 342,72 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Mart döneminde brüt 342,72 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Nisan döneminde brüt 342,72 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Mayıs döneminde brüt 342,72 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Haziran döneminde brüt 342,72 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Temmuz döneminde brüt 362,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Ağustos döneminde brüt 362,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Eylül döneminde brüt 362,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Ekim döneminde brüt 362,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Kasım döneminde brüt 362,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2014/Aralık döneminde brüt 362,88 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Ocak döneminde brüt 384,48 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Şubat döneminde brüt 384,48 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Mart döneminde brüt 384,48 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Nisan döneminde brüt 384,48 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Mayıs döneminde brüt 384,48 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Haziran döneminde brüt 384,48 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Temmuz döneminde brüt 407,52 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Ağustos döneminde brüt 407,52 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Eylül döneminde brüt 407,52 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Ekim döneminde brüt 407,52 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Kasım döneminde brüt 407,52 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2015/Aralık döneminde brüt 407,52 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Ocak döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Şubat döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Mart döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Nisan döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Mayıs döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Haziran döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Temmuz döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Ağustos döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Eylül döneminde brüt 440,04-TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Ekim döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Kasım döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2016/Aralık döneminde brüt 440,04 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2017/Ocak döneminde brüt 568,80 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2017/Şubat döneminde brüt 568,80 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2017/Mart döneminde brüt 568,80 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,2017/Nisan döneminde brüt 568,80 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,01.05.2017-19.05.2017 tarihleri arasındaki 19 günlük çalışmasına ait brüt 360,24 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.IV.İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.V.TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriFer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinde herhangi bir hata bulunmadığını, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, temyizen bozulmasını istemiştir.C. Değerlendirme ve SonuçUyuşmazlık, hizmet ve prime esas gerçek ücretlerin tespitine ilişkindir.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un █████. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.5.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun; 200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belir bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 202. maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça veya temsilcisi tarafından verilen belgeler olduğu belirtilmiştir.Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 tarihli ve ███████-480 Esas - ████████ Karar, 20.10.2010 tarihli ve ███████-481 Esas - ████████ Karar, 20.10.2010 tarihli ve ███████-482 Esas - ████████ Karar, 19.10.2011 tarihli ve ███████-608 Esas - ████████ Karar, 19.06.2013 tarihli ve ███████-1617 Esas - ████████ Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.Diğer taraftan davanın diğer yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlığını taşıyan 80. maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinde, 4/1(a) maddesi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında; idare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamının esas alınacağı öngörülmüştür.Buna göre, maddenin 1/(b) bendinde sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır. Anılan Kanun'un 3. maddesinde ücret, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar olarak tanımlanmış, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde de genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tarif edilmiştir. 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin 1 inci fıkrasının (a)/(1) alt bendindeki “ücretler” kavramı içine asıl ücretle birlikte fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi unsurlar da girmektedir. (3) numaralı alt bend gereğince, idare veya yargı makamları tarafından belirlenen ücretlerin prim hesabına esas alınabilmesi için bu tür kazançlara hak kazanmak yeterli olmamakta, işçilik alacaklarına ilişkin taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkta mahkemece verilen karar sonrasında işçiye (sigortalıya) ödeme yapılmış olması aranmakta, bu durumda, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların primlerinin sigortalı payının infaz sırasında sigortalıya yapılan ödemeden düşülmesi işverenin Kuruma karşı prim yükümlülüğünü kaldırmadığı da dikkate alınmak suretiyle, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdi daha önceki bir tarihte sona erdiği takdirde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekmektedir.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, 01.12.2010–19.05.2017 tarihleri arasında davalı nezdinde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespiti ile prime esas gerçek ücretlerinin tespitine karar verilmesini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Hizmet tespiti yönünden verilen karar yerindedir, ne var ki prime esas gerçek ücretlerin tespiti yününden, tanık beyanları ve TÜİK verileri esas alınarak emsal ücret araştırması sonucu davacının davalı şirkete ait işyerinde dönemin asgari ücretinin 1.32 katı ile çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de, yukarıda açıklanan ilkeler ışığında prime esas kazanç tespitine ilişkin araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği halde yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.Öte yandan, davanın ... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Gıda Temizlik Hizmetleri Pazarlama Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.'ye karşı açıldığı ve bu davalı hakkında hüküm kurulduğu halde karar başlığında davalının isminin tüzel kişiliği bulunmayan "... Sağlık Hizmetleri Medikal İnşaat Gıda Tem." olarak gösterilmesi de hatalıdır.VI. KARARTemyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 14.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.