hücreli davaalacak güneş teslimatı satım imzaladığını enerjisi satışı geç üretimi

Anahtar kelimeler: Hücreli Davaalacak Güneş Teslimatı Satım İmzaladığını Enerjisi Satışı Geç Üretimi

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

:█████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

:█████/2022

NUMARASI

:████████ Esas - ████████ Karar

DAVA

:Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

:█████/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ ASIL DAVADA

DAVA

:Davacı vekili 09.10.2019 tarihli dava dilekçesinde; davacı şirketin, güneş enerjisi üretimi yapmak amacıyla davalı şirket ile 25.10.2018 tarihinde satış sözleşmesi imzaladığını; sözleşmenin konusunun 2938 adet ... hücreli ... satışı ve teslimi olduğunu; davalı şirketin sözleşme gereği ilk teslimatı en geç 10.12.2018 tarihinde, son teslimatı ise en geç 17.12.2018 tarihinde yapmak zorunda olduğunu; davacı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davalı şirketin fiilen sevkiyata 25.02.2018 tarihinde başladığını ve son teslimatı 06.03.2019 tarihinde yaptığını; sözleşmenin 2.8 ödeme b. maddesine göre davalı şirketin, geç yükleme halinde sipariş bedeli üzerinden aylık % 5 oranında gecikilen her gün için gecikme cezası ödeyeceğini kabul ettiğini; davacı şirketin zararının gecikme cezasının da üzerinde olduğunu; mail yazışmalarından davalı şirketin geç teslimat yapıldığını ve geç teslimin kendilerinden kaynaklandığını kabul ettiğini; sözleşme konusu edimlerin yerine getirilmesi amacıyla 19.0.2019 tarihinde Çeşme Noterliği’nin... yevmiye no.lu ihtarnamesiyle ihtar çekildiğini; sözleşmenin 2.8 ödeme a. maddesinde, alıcının satıcıya panellerin kutusunu tüm parçaları ile iade ettiği takdirde her tam kutu için 93,6 USD’yi satıcının alıcının banka hesabına 24 saat içerisinde nakit olarak ödeyeceğinin belirlendiğini; davacı şirketin 92 adet paneli kutusu ile eksiksiz olarak iade etmesi nedeniyle 15.03.2019 t.li ... no.lu ve 10.161,21 USD bedelli faturayı düzenlemiş ve davalı şirkete göndermiş ise de davalı şirketçe faturanın kabul edilmediğini ve iade edildiğini; açıklanan nedenlerle, 2938 adet ... hücreli ... geç tesliminden kaynaklanan şimdilik 1000 USD gecikme cezasının ihtar tarihi olan 19.03.2019 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 15.03.2019 t.li ... no.lu faturadan kaynaklanan 10.161,21 USD alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmede belirtilen ürün teslim tarihlerinin, davacı şirket tarafından sözleşmenin 2.7. maddesinde belirtilen tarihlerde ödemenin yapılması halinde geçerli olacağını; alıcının ödeme edimini zamanında gerçekleştirmediğini; ürünün tesliminde de aynı oranda gecikme yaşandığını; 30.11.2018 tarihinde yapılaması gereken 65000 USD tutarında ödemenin davacı tarafından 55 gün gecikmeyle 25.01.2019 tarihinde yapıldığını; sözleşmenin 2.8. maddesi b fıkrasında geç ödenen avansların sevkiyat ve sözleşme bitim tarihlerini etkileyeceğinin belirtildiğini; davalı şirketin güneş panellerinin taşınması için emaneten gönderdiği ambalaj kutularını iade alıp sözleşmeye uygun şekilde 8611,00 USD cari hesaptan mahsup etmelerine rağmen, davacı şirketin 15.03.2019 t.li.. no.lu ve 10.161,21 USD bedelli faturanın neden düzenlendiğinin anlaşılamadığını; kutuların bedelleri için fatura düzenlenmesinin ne sözleşmeye ne de KDV, VUK mevzuatına uygun olmadığını; davalı şirket tarafından düzenlenen satış faturası da KDV’siz sadece güneş panelleri bedellerine ilişkin olup, kutuları kapsamadığını; KDV doğuracak herhangi bir işlem gerçekleştirilmediğini; Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre ambalajlanarak satılması mutat olan maddelerin tesliminde faturada ambalaj için ayrıca bir bedel gösterilmemesi, teslim bedelinin ambalaj maddesine ait tutarı da içine alacak şekilde tek tutar olarak gösterilmesi gerektiğini; ambalaj maddesinin, asıl maddenin tabi olduğu şartlara göre vergilendirileceğini; asıl madde indirimli oranda vergiye tabiyse bu teslimin tamamı için indirimli oran uygulanacağını; güneş paneli satış faturasının KDV’siz kesilen bir fatura olduğunu; kutu bedeli de aynı oranda KDV’siz olduğundan iade faturasının da bu kapsamda KDV’ye konu edilemeyeceğini; her kutu için 93,6 USD’den toplamda 8611,00 USD kutu bedeli alacak kaydı olarak işlendiğini ve cari hesap borcundan mahsup edildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

KARŞI DAVADA

DAVA

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin 2.7. maddesi hükmü gereğince siparişin ilk ödeme alınınca kesinleşeceğini; alıcının KDV’siz satış tutarından 100.000 USD’yi en geç 25.10.208’de, 150.000 USD’yi en geç 2.11.2018’de, bakiye tutarın 65.000 USD’sinin 30.11.2018’de, 65.764,80 USD’nin de son kamyon sevkiyata hazır olduğunda ödeneceğinin kararlaştırıldığını; sözleşmenin 2.8-b maddesi gereği de, geç ödeme halinde alıcının ödemesi gereken tutar üzerinden aylık % 5 oranında gecikilen her gün için gecikme cezası ödeyeceğinin kararlaştırıldığını; davacı – k. davalının 64.000 USD’yi 01.02.2019 tarihinde 55 gün geç ve 1000 USD eksik, 65.764,80 USD’yi de 95 gün geç 05.03.2019 tarihinde ödediğini; sözleşmenin 2.8-b maddesi gereği gecikilen her gün için aylık % 5 gecikme faizi olarak hesaplanan 5958,33 USD gecikme cezası ile gecikme cezasına 01.04.2019 tarihinde davalı – karşı davacı tarafından keşide edilen ihtarname ile karşı davalı şirketin temerrüde düştüğü düşünüldüğünde temerrüt faizi ile tahsilinin talep edildiğini; davalı – k. davacı tarafından teslim edilen klemplere ait 28.02.2019 tarih ve ... seri no.lu 9075,00 USD bedelli fatura karşılığının ödenmediğini; cari hesap kayıtlarına göre davalı – karşı davacının 10.075,00 USD cari alacaklarının bulunduğunu; açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuklarını beyan ederek 10.075,00 USD fatura ve cari hesap alacağının ve 5958,33 USD gecikme cezasının 01.04.2019 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve karşı dava etmiştir.

CEVAP

:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı – karşı davalı şirketin sözleşmenin imzalanmasından bir gün sonra 26.10.2018 tarihinde 100.000 USD ve sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde 02.11.2018 tarihinde 150.000 USD’yi ödeyerek yükümlülüklerini yerine getirdiğini; 22.01.2019 t.li e-postada görüleceği üzere davalı şirketin sözleşmede kararlaştırılan ürünleri planlanandan 60 gün geç yüklediğini belirttiğini; davalı şirket tarafından gönderilen 24.01.2019 t.li e-postaya bakıldığında ise 65.000 USD’nin ödenmesi halinde 15 gün içerisinde başlanacağı ve 15 gün içinde tamamlanacağının söylendiğini; buna göre davacı – k. davalı şirketin 01.02.2019 tarihinde ödeme yapmış olup, ilk sevkiyata fiilen 25.02.2019 tarihinde başlandığını ve son teslimatın 06.03.2019 tarihinde yapıldığını; açıklanan nedenlerle karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Asıl dava bakımından; taraflar arasında imzalanan █████/2018 tarihli sözleşmenin 2.3. maddesi: “Sevkiyat, peşin ödemenin 2.7 maddesinde alındığı takdirde en geç 10 Aralıkta başlayacak ve her takip eden iş günü 1 kamyon olarak en geç 17 Aralıkta teslim edilecektir”, 2.5. maddesii “İlk ürün sevkiyatına kadar alıcı, satıcıya orijinal KDV Teşvik Belgesi sunduğu takdirde, KDV tahsil edilmeyecektir. Alınmış olan KDV, son ödemeden düşülecektir…” 2.7. maddesi “Sipariş ilk ödeme alınınca kesinleşir. Alıcı, Satıcı adına toplam KDV’siz satış tutarından 100.000 USD’yi en geç 25 ekim 2018 de 150.000 USD’yi en geç 2 Kasım 2018 de nakit ödemeyi defaten yapacak ve bakiye tutarın 65.000 USD’si 30.11.2018’de; 65.764,80 USD’si en son kamyon sevkiyata hazır olduğunda satıcıya ödenecektir” 2.8. maddesi “…Alıcı Satıcıya panellerin kutusunu tüm parçaları ile iade ettiği takdirde Adıyaman’a geri gelen her tam kutu için 93,6 USD Satıcı Alıcının banka hesabına 24 saat içinde defaten ve nakit ödeyecektir… b. Geç ödeme halinde Alıcı ödemesi gereken tutar üzerinden aylık % 5 oranında geciken her gün için gecikme cezası ödeyecektir. Geç yükleme halinde Satıcı hazır etmesi gereken tutarın sipariş bedeli üzerinden aylık % 5 oranında geciken her gün için gecikme cezası ödeyecektir…Geç ödenen sözleşme avanslarına göre, sevkiyat ve sözleşme bitim tarihleri aynı oranda etkilenir…” hükümleri yer almaktadır. Sözleşmeye göre ilk ödemenin alıcı olan davacı/karşı davalı şirket tarafından yapılması ile siparişin kesinleşeceği anlaşılmaktadır. Mahkememizce aldırılan hüküm kurmaya elverişli █████/2021 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere davalı/karşı davacı satıcının sevkiyata 17 günlük gecikme ile başladığı bu sebeple davacının (264.000,00 USD x 0,05) x █████ = 7.480,00 USD gecikme cezası talebinin uygun olduğu bildirildiği ancak davacının talebiyle bağlı kalınarak aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.Davalı/karşı dava bakımından; davacının sözleşmenin 2.8. maddesi ile geç ödeme halinde teslimat süresinin de aynı oranda etkileneceği ve ayrıca yine aynı maddeyle ödemelerde gecikme olması halinde alıcının ödemesi gereken tutar üzerinden aylık % 5 oranında geciken her gün için gecikme cezası ödeyeceği kararlaştırılmış olup bilirkişi raporunda belirlendiği üzere davalı/karşı davacının talep edebileceği gecikme cezası tutarı 7.403,05 USD olarak hesaplanmış, davacı/ karşı davalı alıcı şirketin 92 adet kutu iadesi kapsamında talep edebileceği tutar olan 8.611,20 USD 'nin davacı/kerşı davalı şirket tarafından düzenlenen 10.161,21 USD bedelli faturanın düzenlenmesinden mahsup edildiğinde davalı/karşı davacının cari hesap ilişkisine göre davacı/karşı davalıdan 1.463,80 USD bakiye alacağı bulunduğu kanaatindeki rapor hükme esas alınarak asıl dava yönünden; Davanın Kısmen Kabulü ile 1.000 USD gecikme cezasının █████/2019 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya ödenmesine fazlaya ilişkin talebin reddine, karşı dava yönünden;

1-Davanın Kısmen kabulü ile davalı karşı davacının talep edebileceği 5958,33 USD gecikme cezasının ve 1.463,80 USD cari hesap alacağı olmak üzere toplam 7.422,13 USD'ın █████/2019 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin talebin reddine,

, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

:Davacı/karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; asıl dava yönünden davacı şirket güneş enerjisi üretimi yapmak amacıyla davalı ... A.ş. ile 25.10.2018 tarihinde satış sözleşmesi imzalamış iş bu sözleşmenin konusu 2938 adet ... hücreli ... satışı ve teslim edilmesi olupdavalının son teslimatı en geç 17.12.2018 yapmak zorunda iken gecikme ile ancak 06.03.2019 tarihinde yaptığını, dosyada mübrez sözleşmenin 2.8 ödeme b. maddesine göre davalı, geç yükleme halinde sipariş bedeli üzerinden aylık %5 oranında geciken her gün için gecikme cezası ödeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, iş bu gecikmeye bağlı olarak birçok zarar meydana geldiğini, esasen davacının geç teslimden dolayı uğramış olduğu zarar gecikme cezasının da üzerinde olduğunu, davalı şirket ödemelerin zamanında yapılmadığı nedenleriyle teslimatın geç yapıldığını iddia etmiş olsa da davacının bu gecikmeye neden olarak üretim sürecindeki aksaklıklar (hücre vs. üretim malzemelerinin hazır olmadığı, gecikmeli geleceği maillerde ikrar edilmiştir.) olarak bildirdiğini, gecikme cezası talebinde bulununca da ödemenin geç yapılması gibi sonradan ortaya çıkan nedenlerle sevkiyatın zamanında yapılamadığını savunduğunu, halbuki ödeme takviminde belirlenen ilk taksitlerin davacı anca ödendiğini, davalı şirket üretim ekipmanlarının bedelini ödeyemediği içn değil, tedarikçisi malları hazır edemediği için gecikme yaşadığını, dolayısıyla gecikmede davacının hiçbir kusuru olmadığını,ardından davacı şirket sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde 2 kasım günü de 150.000 usd'yi davalı şirkete ödediğini, ancak davacı şirket üzerinde düşen bütün yükümlülükleri yerine getirmiş olmasına rağmen davalı şirketin kendi edimini yerine getirmediğini, 22.01.2019 tarihli mailde görüleceği üzere davalı firma sözleşmede kararlaştırılan ürünlerin planlanandan 60 gün geç yüklendiğinini belirtmiş, sözleşmede üzerilerine düşen edimi zamanında hazır dahi edemediğini, buna göre davacının mailden bir hafta sonra, daha ürünler teslimata hazırlanmadan 01.02.2019 tarihinde davalı şirekete ödemesini yapmış olup, davalı ilk sevkiyata fiilen 25.02.2019 tarihinde başlamış; son teslimatı ise 06.03.2019 tarihinde yapmış olup yani mailde teslimata başlayabileceklerini belirttikleri tarihte yine malların hazırlanmadığını geciktiğini, sözleşmenin hiçbir yerinde ilk 3 ödeme yapılmaz ise sevkiyatın yapılmayacağı yazmadığı gibi ilk ödemeden itibaren sevkiyatın başlayacağı da yazmadığını, ancak hem sözleşme imzasından önceki görüşmeler hem de sözleşme imza ve sonrasındaki tüm görüşme ve kararlar ödemeler yapıldıkça sevkiyatlara başlanacağı yönünde olduğunu, dosyaya sunulan mail yazışmaları ve davalı şirket tarafından davacıya verilen sevkiyatta 60 günlük gecikme olduğuna dair kabul yazısı bu hususu açıkça ortaya koyduğunu, bu sebeple sözleşmenin dahi farazi ve gerçeklerden uzak yorumlandığı bir bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının kabul edilemeyeceğini, ayrıca, güneş enerjisi santralinin devreye alınmasının iki aylık gecikmesinden kaynaklanan kazanç kaybı olduğunu, bu kaybın mahkemeden bilirkişi raporu hazırlatılması marifetiyle hesaplanması talep edilmiş olmasına rağmen bu talep konusunda herhangi bir değerlendirme dahi yapılmadığını ve dikkate alınmadığını davalı yatırım teşvik belgesi avantajlarından faydalanamadığından KDV'den muaf olmasının söz konusu olmadığını, bu nedenle kdv'yi de davacıya ödemek zorunda olduğunu, bu konunun muhasebe bölümünde uzman bir bilirkişiden rapor düzenlemesi gerektiğini, karşı dava yönünden; maillerde görülebileceği üzere davalı şirket mallar teslimata hazır olmadığı için ödemenin geç yapılmasına itirazı bulunmadığını da belirttiğini, karşı davalının toplam 250.000 usd'yi tamamen süresinde ödemiş, ancak bu arada yapılan yazışmalarla sevkiyat problemi yaşayacağını anladığından 30.11.2018 tarihinde ödemesi gereken 64.000 usd'yi davalı-karşı davacı şirketin bilgisi ve kabulü dahilinde geç ödemiş olduğunu, 17.12.2018 tarihinden itibaren geçerli olmalı ve bu tarihten itibaren karşı davalının yapılamayan sevkiyatlar nedeniyle ödemeye zorlanamayacağından bu dönemden yani 17.12.2018 tarihinden sonraki 63 günlük süre cezai şarttan mahsup edilmemesi gerektiğini, ancak bilirkişilerin hukukçu olmadığından bu hususu gözardı ettiklerini, karşı davalının toplam 250.000 usd'yi tamamen süresinde ödediğini ancak bu arada yapılan yazışmalarla sevkiyat problemi yaşayacağını anladığından 30.11.2018 tarihinde ödemesi gereken 64.000 usd'yi geç ödediğini, 250.000,00 usd ödeme için, 11-12-13-14 aralık 2018 tarihinden 28.02.2019 tarihine kadar bu sipariş bedeli olan 250.000,00 usd üzerinden aylık %5 oranında günlük gecikme cezası; 64.000,00 usd ödeme için, 17.12.2018 tarihinden 28.02.2019 tarihine kadar bu sipariş bedeli olan 64.000,00 usd üzerinden aylık %5 oranında günlük gecikme cezası hesaplanması gerektiğini,davalının hak iddia edebileceği bir gecikme tazminatı bulunmadığını, davalının gecikme tazminatı isteminin hukuka aykırı olduğunu, bu sebeple karşı dava yönünden karşı davalının karşı davacı şirkete ödemesine karar verilen gecikme tazminatının haksız olduğunu,bu sebeplerle karşı davalının davalıdan almayı taahhüt ettiği 2938 adet ... hücreli ...'nün geç tesliminden kaynaklanan gecikme cezasının ihtar tarihi olan 19.03.2019 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile 15.03.2019 tarihli ...no'lu faturadan kaynaklanan 10.161,21 usd alacağımızın dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili gerektiğini beyanla, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı/karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı şirketin temerrütünden bahsedilemeyeceği içinde hesaplanan 17 günlük gecikme cezası da usule ve hukuka aykırılık teşkil ettiğini, mahkeme kararının eksik ve hatalı tespit ve değerlendirilmelere dayanarak hüküm tesis edildiğini ayrıca Davacı-karşı davalının Esas davanın gecikme cezası yönünden istinaf başvuru dilekçesindeki itirazlarını kabul etmediklerini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve asıl davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

:Asıl dava, ticari satım sözleşmesi kapsamında geç teslim nedeniyle gecikme cezası ve fatura alacağının tahsili davası; karşı dava ise gecikme cezası, fatura ve cari hesap alacağının tahsili davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, tarafların gecikmede kusurlu olup olmadıkları, gecekme cezasının koşullarının oluşup oluşmadığı, fatura ve cari hesap alacağının bulunup bulunmadığı noktasındadır.Taraflar arasında █████/2018 tarihli satın alma sözleşmesi imzalanmıştır.Asıl davada, satıcının teslimde geciktiği için gecikme cezasının koşullarının oluştuğu ve kutuların iade nedeniyle fatura alacağının bulunduğu iddiasıyla dava konusu alacağın kabulüne karar verilmesi istemiyle asıl dava; alıcının ödemede geciktiği için gecikme cezasının koşullarının oluştuğu ve fatura-cari hesap alacağı bulunduğu iddiasıyla dava konusu alacağın kabulüne karar verilmesi istemiyle karşı dava açılmıştır.Taraflar arasındaki sözleşmenin 2.8.b maddesinde geç ödeme halinde alıcının ödemesi gecikilen tutar üzerinden aylık %5 oranında gecikilen her gün için gecikme cezası ödeyeceği; geç yükleme halinde satıcının hazır etmesi gerekin tutarın sipariş bedeli üzerinden aylık %5 oranında geciken her gün için gecikme cezası ödeyeceği düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemede belirlenen husus gecikilen süre ile sınırlı olduğundan faiz olmayıp, cezai şart niteliğindedir.Cezai şart borçlunun alacaklıya karşı mevcut bir borcu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde ödenmesi taahhüt edilen maddi değeri olan fer'i nitelikte bir edimdir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 179/1,2,3. maddesinde sırayla seçimlik cezai şart, ifaya eklenen cezai şart ve ifayı engelleyen cezai şart(dönme cezası) düzenlenmiştir.Seçimlik cezai şarta ilişkin TBK'nın 179/1. maddesine göre, bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. İfaya ekli cezai şarta ilişkin TBK'nın 179/2. maddesine göre ise, ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. İfaya ekli cezai şartın söz konusu olabilmesi için bunun sözleşmede açıkça düzenlenmiş olması gerekir. Bu yönüyle TBK'nın 179/2. maddesi özel bir hükümdür. İfa yerine cezai şart(dönme cezası) düzenleyen TBK'nın 179/3. maddesinde ise, borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklı tutulmuştur.Sözleşmede gecikilen günler için cezai şart düzenlendiğinden, bu TBK'nın 179/2 maddesi uyarınca ifaya ekli cezai şarttır. İfaya ekli cezai şartın talep edilebilmesi için bu haktan açıkça feragat edilmemiş olması ya da ifanın çekince ile kabul edilmiş olması gerekir.Taraflar arasındaki ilişkiye göre son sevkıyat(kamyon) █████/2019 tarihinde yapılmış olup, davacı-karşı davalı tarafından sevkıyatların tesliminde çekince konulduğuna ilişkin dosyada bir kayda rastlanılmadığı nazara alındığında davacı-karşı davalının cezai şart talep edebilmesi mümkün değildir. Davacı-karşı davalının son ödemeyi ise █████/2019 tarihinde yapmış olup, herhangi bir ihtirazi kayıt koymaksızın ödemeleri kabul ederek sevkıyatları gerçekleştirdiğinden davalı-karşı davacının da cezai şart talep edebilmesinin koşulları oluşmamıştır. Bu nedenle cezai şart(gecikme cezası) istemi yönünden asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesi gerekirken hükümde yazılı olduğu gibi kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.Davacı-karşı davalı tarafından █████/2019 tarih ve 10.161,21 USD(KDV hariç 8.611,20 USD) bedelli fatura ... güneş paneli paletli kutu iadesi açıklamasıyla düzenlenmiş olup, fatura bedeli de talep edilmektedir. Sözleşmenin 2.8.a ikinci paragrafında, alıcının satıcıya panellerin kutusunu tüm parçaları ile iade ettiği takdirde Adıyaman'a geri gelen her tam kutu için 93,60 USD'nin satıcı tarafından alıcının banka hesabına 24 saat içinde defaten ve nakit olarak ödeyeceği düzenlenmiştir. █████/2019 tarihli teslim tutanağına göre 92 kutu sağlam olarak satıcıya teslim edilmiştir.Buna göre iade edilen kutular nedeniyle 8.611,20 USD(93,6USD*92 adet) davacı-karşı davalının alacağı bulunmaktadır. Davacı-karşı davalı anılan tutarın KDV'li olarak hesaba alınması gerektiğini ileri sürmüş ise de, sözleşmede KDV'ye ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.Tarafların incelenen ticari defterlerine göre anılan kutu iadesinden önce davalı-karşı davacının 10.075,00 USD alacağı bulunduğu hususunda taraf defterleri mutabıktır. Davalı-karşı davacı alacağından kutu iade tutarı düşüldüğünde 1.463,80 USD alacağı kalmaktadır. Bu nedenle ilk derece mahkemesince asıl davanın fatura alacağı yönünden reddine, karşı davanın cari hesap alacağı yönünden hükümde yazılı olduğu gibi kısmen kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince cezai şart(gecikme cezası) koşulları oluştuğundan bahisle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı/ karşı davalı vekili ve davalı/ karşı davacı vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının bu yönden kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR

:Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;Davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

A)ASIL DAVA

1-Davanın REDDİNE,

2-Başlangıçta peşin olarak alınan 1.112,25 TL harcın işin hitamında alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan fazla olduğu anlaşıldığından, fazla alınan 380,25 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istem halinde davacı tarafa iadesine,

3-Davacı tarafın yargılama sırasında yapmış olduğu masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davacının başvurusu sonucunda arabuluculuk aşamasında Adalet Bakanlığı tarafından ödenen arabulucu ücreti 1.320,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

6-Davalı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 45.000 TL avukatlık ücretinin davacı taraftan alınarak davalıya verilmesine,

7-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacıya iadesine,

B)KARŞI DAVA

1-Davanın gecikme cezazı istemi yönünden REDDİNE, cari hesap alacağı yönünden kısmen KABULÜ ile, 1.463,80 USD'nin █████/2019 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiziyle birlikte davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-Başlangıçta peşin olarak alınan 1.568,93 TL harcın işin hitamında alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan fazla olduğu anlaşıldığından, fazla alınan 836,93 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istem halinde davacı tarafa iadesine,

3-Davacı tarafın yargılama sırasında yapmış olduğu başvuru harcı 44,40 TL, bilirkişi ücreti 1.200,00 TL olmak üzere toplam 1.244,40 TL yargılama masrafının, davacı yan davasında kısmen haklı çıktığından dava konusunun toplam değerinin kabulle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 113,61 TL yargılama masrafına, peşin harç 732,00 TL, eklenerek sonuç olarak 845,61 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dava konusunun toplam değerinin redle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 1.130,79 TL yargılama masrafının davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Davacının başvurusu sonucunda arabuluculuk aşamasında Adalet Bakanlığı tarafından ödenen arabulucu ücreti 1320,00 TL'nin, davacı davasında kısmen haklı çıktığından dava konusunun toplam değerinin redle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 1.199,49 TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına; dava konusunun toplam değerinin kabulle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 120,51 TL'sinin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,

5-Davacı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 8.387,57 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacıya iadesine,

C-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak;

1-Asıl dava yönünden;

A-Davacı(...) tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

b-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

c-Davalı(...) vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,

d-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 220,70 TL, posta ve tebligat gideri 15,90 TL olmak üzere toplam 236,60 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

2-Karşı dava yönünden;

a-Davacı(...) tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

b-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

c-Davalı(...) vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,

d-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 220,70 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2026