Anahtar kelimeler: Kapatmış İnsanı Cebri Bono İzah Etmemiş Etmemiştir Sunulmuştur İleride Yıllar
T.C.
İSTANBUL3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "Davalı banka, ... 12. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile müvekkil aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatmıştır. Söz konusu takibin dayanağı olarak bono sunulmuştur. Senetlerdeki imza ve dolayısıyla borç müvekkile ait değildir. Davacı müvekkil iş insanı değildir. Yıllar önce firmasını kapatmış ve bir daha hiçbir surette ticarete devam etmemiş; senet, bono keşide etmemiştir.Müvekkilin, davalı bankaya hiçbir suretle borcu bulunmamaktadır.Yukarıda izah edilen sebeplerle, davacının ileride cebri icra tehdidiyle karşılaşmaması için işbu davanın ikame edilmesi zorunluluğu hasıl olmuştur.Davacı müvekkilin,... Bankası Anonim Şirketi'ne borçlu olmadığının tespitine... 12. İcra Dairesi ... E. Sayılı icra takibinin iptaline,Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmili.." talep ve dava etmiştir.CEVAP; Davalı tarafa usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmiş olup davalılar tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;... 12.İcra Müdürlüğü'ne ait ...E.sayılı dosyasının iki hafta içinde uyap sistemi üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.... 12.İcra Müdürlüğü'nün ...E.sayılı müzekkere yazılarak takip dosyasına konu kambiyo senedinin imza incelemesine esas olmak üzere aslının iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.... 19.İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...E., ...K., ... 25.İcra Hukuk Mahkemesi'nin...E...K.sayılı dosyalarının fiziken mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.Davacı vekiline davacı asilin imza örneklerini vermesi için önümüzdeki celseye kadar süre verilmesine karar verilmiştir.Davacı vekiline davacı asilin imza incelemesine esas olmak üzere samimi imzalarının bulunduğu kurumları bildirmek üzere önümüzdeki celseye kadar süre verilmesine karar verilmiştir.Geçen celse 1 ve 2 nolu ara kararların aynen icrasına, dosyalar geldiğinde talep olması halinde dosyanın imza incelemesinin yapmak üzere bilirkişiye tevdine karar verilmiştir.Davacı vekiline icra hukuk mahkemelerindeki imza asıllarını ve çek asıllarını sunması için elden takip yetkisi verilmesine karar verilmiştir.Mahkememizin ...Esas sayılı dosyasının dava dilekçesi ve davanın dayanağı olan ... 12.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip talebi incelenmiştir.Davacılar vekiline menfi tespit talep edilen dosyalardaki harca esas esas değerler toplamı olan 44.792,28TL dava değerinin binde 68,31 oranında hesaplanan 764,94TL peşin harçtan başlangıçta yatırılan 179,90TL harcın mahsubu ile 585,04TL mahkememiz veznesine yatırmak üzere duruşma tarihi olan █████/2025 tarihine kadar kesin süre verilmesine, davacı tarafça harç ikmali yapılmadığı takdirde Harçlar Kanunu 30 ve devamı maddeleri ile HMK.m.150 hükmü uyarınca dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtarına karar verilmiştir.Dosyanın Harçlar Kanunu 30 ve devamı maddeleri ile HMK.m.150 hükmü uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir.Mahkememizin yukarıda numarası yazılı dosyası █████/2025 tarihli celsede başvuruya bırakılmış olup, davacı vekilince █████/2025 tarihli dilekçe ile yenilenerek dosya incelenmiştir.Davanın kaldığı yerden devamına karar verilmiştir.... 25. İcra Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyalarının UYAP üzerinden ve fiziken (imza incelemesine esas senet ve evrak asılları ile birlikte) mahkememize gönderilmesihih istenilmesine karar verilmiştir.... 19.İcra Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyalarının UYAP üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.2 ve 3 nolu ara kararlar ikmal edildiğinde imza incelemesi yapılmasına gerek olduğu kanaati halinde celse arasında ara karar kurulmasına karar verilmiştir.... 25. İcra Hukuk Mahkemesi'ne... Esas sayılı dosyalarının UYAP üzerinden ve fiziken (imza incelemesine esas senet ve evrak asılları ile birlikte) mahkememize gönderilmesine dair █████/2025 tarihli müzekkerenin tekidine karar verilmiştir.1 nolu ara karar ikmal edildiğinde imza incelemesi yapılmasına gerek olduğu kanaati halinde celse arasında ara karar kurulmasına karar verilmiştir.Mahkememizin █████/2025 tarihli celsesi 2 nolu ara karar gereği dosya ele alınarak incelenmiştir.... 25. İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ...Esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.Dosyanın ve emanetteki evrakların kül halinde ATK’ya tevdii ile icra takibine konu 11 adet senet üzerinde davacı ...'a atfen atılan imzaların bu kişiye ait olup olmadığı hakkında rapor düzenlenmesinin istenilmesine, masrafın davacı tarafça karşılanmasına karar verilmiştir.ATK'dan alınan █████/2026 tarihli ATK raporunda özetle: "Tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından yapılan incelemede; İnceleme konusu senetlerin arka yüzünde "..." kaşe izi üzerine atılı imzalar ile ...'ın mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği hususunda..." rapor edilmiştir.Davacı vekiline 15.200,00 TL’lik ATK fatura bedelini yatırmak ve buna dair dekontu sunmak veya fatura bedelini mahkememiz veznesine yatırmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde imza incelemesi raporu deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Dava; ... 12.İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı icra dosyasına konu kambiyo senedi üzerindeki imzanın alacaklıya ait olmadığına yönelik menfi tespit davasıdır.Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır. “İmzanın sahte olması” iddiası senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesinin ... esas, ... karar sayılı, █████/2022 tarihli ilamında ifade edildiği üzere "Senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir. Borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir... Senetteki imzanın inkarı halinde, imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü belgeyi elinde bulunduran senet alacaklısına aittir. Yargılama sırasında takibe konu senedin kaybolmuş olduğu tespit edildiğinden davalılar imzanın davacı borçlu şirket yetkilisine ait olduğunu ispatlayamamıştır. İmzada sahtecilik iddiası kambiyo senetlerinde mutlak defi olup, lehdar ve ciro yolu ile hamil olan cirantalara ve son hamile karşı ileri sürülebilir..." (Yargıtay 11. HD... E. ... K.) Yargıtay kararından da anlaşılacağı üzere, çekte sahtecilik iddiasının mutlak defi olarak herkese karşı sürülebileceği, burada ispat yükünün çekteki imzanın davacıya ait olduğunu iddia eden tarafa ait olacağı açık olup, davalı tarafça, senet altındaki imzanın davacıya ait olduğu kanıtlanamamıştır... Sonuç olarak senet üzerindeki imzanın sahteliğinin mutlak defi olması, dava konu bonodaki imzanın davacıya ait olmadığı tespiti, bu sebeple davacının davalıya dava konu bonodan dolayı borçlu kabul edilemeyeceği, davalı tarafça istinaf dilekçesinde ileri sürülen itirazlarının mutlak defi karşısında sonuca bir etkisinin bulunmadığı, somut olayda davacı kendi imzasının sahteliğine dayandığından mutlak defi niteliğindeki iddiasını herkese karşı ileri sürülebileceğinden davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.".İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin ... Esas, ...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Davacı şirketin takibe konu █████/2019 keşide tarihli ve 50.000,00 TL tutarlı çekin lehtarı göründüğü, davacının çekteki lehtar-birinci ciranta imzasının şirket yetkilisine ait olmadığından bahisle menfi tespit isteminde bulunduğu, mahkemece aldırılan ve denetime elverişli bulunan grafoloji raporu ile "Çekteki davacı şirket adına atılı ciranta imzasının davacı şirket yetkililerinin eli ürünü olmadığı" sabit olmuştur. Sahtecilik iddiasının mutlak defi olması ve herkese karşı ileri sürülebilecek olması nedeniyle davalının iyiniyetli hamil olduğu iddiasının sonuca etkili olmadığı, benzer imzalı çeklerin aynı ticari ilişki kapsamında verildiği ve ödendiği yönünde bir iddia bulunmadığından bu konuda haricen araştırma yapılmasına gerek olmadığı, çekteki imzanın davacı tarafa ait olmadığının tespiti nedeniyle başkaca araştırılacak hususun bulunmadığı, tüm bu hususlar gözetildiğinde ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair vermiş olduğu kararının isabetli olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir...".İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin... Esas, ... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "...Davacının takibe çek arka yüzünde " ... Şirketi" kaşesi üzerinde atılı bulunan 3. ciranta imzasının, davacı şirket yetkilileri ...'in veya ...'nün eli ürünü olmadığından bahisle menfi tespit isteminde bulunduğu mahkemenin aldırdığı denetime elverişli bulunan grafoloji raporu ile ''çekteki 3. Ciranta imzanın davacı şirket yetkililerin eli mahsulü olmadığı'' sabit olmuştur. Sahtecilik iddiasının mutlak defi olması ve herkese karşı ileri sürülebilinecek olması nedeniyle davalının iyi niyetli hamil olduğu iddiasının sonuca etkili olmadığı diğer davalı tarafından davalı ... faktoring Anonim Şirketi'ne yapılan ödeme olduğu ödemenin davacı tarafça yapılmaması nedeni ile mahkeme kararı isabetli olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir...".İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin ... Esas, ...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit ve çekin istirdadı talebine ilişkindir. Davacı taraf, çalışanının teslim etmesi gereken çeki müvekkiline teslim etmediğini, bu çekin davalı tarafından icra takibine konu edildiğini ve çekteki imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmiş, davalı taraf ise davanın reddini savunmuştur. Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda, davacıya atfen atılan imzanın davacının eli ürünü olmadığı, ayrıca dava konusu çekin bedelinin ödendiği anlaşılmıştır. Mahkemece, menfi tespite hükmedilmesi isabetlidir. Yine çekin istirdadı talebi konusunda koşulları oluşmadığından red kararı verilmesi de yerindedir. Zira davacı taraf, dava konusu çekin istirdadı için hamili bulunduğu çekin rıza dışı elinden çıktığı ve davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğu hususlarını usulüne uygun delillerle ispatlayamamıştır. Bu yönler itibariyle davacı vekilinin istinaf talebi yerinde değildir. Davalı vekilinin istinaf talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; istirdat talebi reddedilmiş olup bu talep yönünden davalı yararına maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu yönün gözardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır...".İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesinin...Esas,...Karar sayılı ilamı ile vurgulandığı üzere "... Takibe konu çekin çalındığı ve keşideci tarafından düzenlenmediği , sahte çek olduğu , sahtelik iddiasının mutlak defi olduğu, iyiniyetli olsa bile tüm ilgililere karşı ileri sürülebileceği, sahte olarak düzenlendiği ispatlanan çek nedeniyle davacının sorumlu tutulamayacağı, buna karşın çek bedelinin 3.kişi tarafından ödendiği, davada taraf olmayan cirantaların kendisinden önceki cirantalara karşı başvuru hakkını ortadan kaldıracak şekilde çek istirdadı talebinin yerinde olmadığı, öte yandan, imza davacıya ait olmasa dahi bunu bilebilecek durumda olmadığı, aralarında yüz yüzelik bulunmadığı, çekin arkasındaki şerhin tek başına davalının kötüniyetli olduğunu göstermeyeceği kanaatiyle kötüniyet tazminatı talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır...".Somut olayda; davaya konu █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL Bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2019 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senetlerde yer alan davacı ...'a atfen atılan imzaların davacıya ait olmadığının iddia edildiği; mahkememizce davacı asilin imza incelemesine esas belge asıllarının celp edildiği; akabinde mahkememizce dosyanın icra takibine konu 11 adet senet üzerinde davacı ...'a atfen atılan imzaların bu kişiye ait olup olmadığı hakkında rapor düzenlenmesi için ATK'ya tevdi edildiği; ATK Fizik İhtisas Kurulu tarafından düzenlenen █████/2026 tarihli raporda inceleme konusu senetlerin arka yüzünde "..." kaşe izi üzerine atılı imzalar ile ...'ın mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği görülmüştür.Sahte olarak üretilen senetlerden dolayı davacının sorumlu olamayacağı HMK 209. maddesinde de açıkça düzenlendiğine göre, sahte olarak düzenlenen senedin hukuki işlemlerde de esas alınamayacağı, ayrıca sahtecilik eyleminin senet metninden anlaşılabilecek olması ve bu bağlamda senet metnine ilişkin sahtecilik eylemlerinin iyi niyetli yada kötü niyetli ayrımı olmaksızın 3. şahıslara karşı da ileri sürülebileceği, ispat yükünün senetteki imzanın davacıya ait olduğunu iddia eden tarafa ait olduğu, davalı tarafça, senetler altındaki imzanın davacıya ait olduğunun kanıtlanamadığı; davaya konu icra takibinin kambiyo senedine dayalı olduğu; her ne kadar aynı icra takibine ilişkin davacı tarafça aynı senetler nedeniyle imzaya itiraz ile ... 25. İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında ... 12. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasından başlatılan takibin davacı-borçlu açısından durdurulması isteminde bulunulmuş, mahkemece ... Karar sayılı karar ile davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul BAM 20. HD'nin... Esas, ... Karar sayılı ilamı ile davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ise de; mahkememiz konusu icra takibinin farklı esas numaralı olduğu, ayrıca icra takibi aynı esaslı olsa dahi İstanbul BAM 16. HD'nin .... Esas, ... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere davacının hukuki yararının sona erdiğinin söylenemeyeceği gibi icra hukuk mahkemesi dar yetkili mahkeme olmakla davacının genel mahkemede dava açmasında da hukuki yararı bulunduğu kabul edilmiş; davacıya atfen atılan imzaların davacının eli ürünü olmadığının tespit edildiği, sahtecilik iddiasının mutlak defi olması ve herkese karşı ileri sürülebilecek olması nedeniyle davalının iyiniyetli hamil olduğu iddiasının sonuca etkili olmadığı, bu sebeplerle; takip konusu senetlerdeki imzanın davacının eli ürünü olmadığı anlaşıldığından açılan menfi tespit davasının kabulüne, icra takibinin iptaline karar vermek gerekmiş, aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜ ile; dava konusu █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL Bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2018 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senet, █████/2017 düzenleme tarihli, █████/2019 ödeme tarihli, 3.600,00 TL bedelli senetler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, davacı yönünden başlatılan ... 12. İcra Müdürlüğünün ..Esas sayılı icra takibinin İPTALİNE,2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 3.059,76 TL harçtan peşin alınan 179,90TL + 585,04TL tamamlama harcının toplamı olan 764,94TL'nin mahsup edilerek bakiye 2.294,82 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından yapılan; 179,90TL Başvuru Harcı, 179,90TL Peşin/nisbi Harcı, 585,04TL Tamamlama Harcı, 15.200,00 TL Adli Tıp Kurumu faturası, 1.038,00TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 17.182,84 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına,5-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 44.792,28 TL üzerinden hesaplanan 44.792,28 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davalı vekilinin yüzüne karşı karar verildi. █████/2026KatipE-imzalıdırHakimE-imzalıdır