bagajında sorgulandığı öğrenmesi çeklerin takım çekleri çeklerinin kambiyo keşide hem

Anahtar kelimeler: Bagajında Sorgulandığı Öğrenmesi Çeklerin Takım Çekleri Çeklerinin Kambiyo Keşide Hem

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO

: █████████ Esas

KARAR NO

: ████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2024

NUMARASI

: ████████ Esas, ████████ Karar

DAVANIN KONUSU

: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ

: █████/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilli şirketin yetkilisi olan diğer müvekkilinin bir kısım çekleri aracın bagajında kaldığını, bir süre sonra hem kendi keşide ettiği çeklerin hem de ticari ilişki içerisinde olduğu bir takım şirketlerin çeklerinin ... sistemi üzerinden sorgulandığı öğrenmesi üzerine çeklerin de içerisinde bulunduğu çantanın yerinde olmadığını tespit ettiğini, birisi işbu davaya konu 2 adet çalınrı çekin, müvekkilinin hiçbir ticari ilişkisi olmadığı davalı ... Ltd...Şti. tarafından diğer davalı ..... Ltd.Şti'ye cirolanarak ihtiyati haciz kararı alınBakırköy 5.İcra Müd. ... E. sayılı dosyası ile infaz edilerek, akabinde ödeme emri gönderildiğini, müvekkilinin ödeme yapmak zorunda kaldığını, davalı her iki karşı taraf da bu çekin çalıntı olduğunu bilmekte ve kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, müvekkillerin davalılara borçlu bulunmadığının tespitine, takibin iptaline, şimdilik 515.110-TL’nin ödeme tarihlerinden itibaren ticari temerrüt faizi ile istirdadına, İİK.72/5.madde gereği davalı ... Ltd.Şti aleyhine icra dosyasına ödenen tutarın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ..Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ciro silsilesindeki son hamil olup, kendinden önceki ciranta ile ticari münasebeti bulunduğunu, kambiyo senetlerinde illetten mücerretlik ilkesi karşısında işbu davanın niteliği gereği çekin temelindeki ilişkiden bahsetme ihtiyacı doğmuş olduğunu, aslında bu davada çekin temelindeki ilişkiyi açıklama yükümlülüğü müvekkil şirkette olmadığını, müvekkili şirketin et ve et ürünleri ticareti alanında faaliyet göstermekte ve dolayısıyla kendinden önceki cirantaya satılan et ürününün bedeli toplamda 515.030,82-TL tutarlı fatura karşılığı işbu çekin ciro yoluyla müvekkiline ulaştığını savunarak, davanın reddini, davacılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep istemiştir.

Diğer davalı ... Ltd...Şti. cevap dilekçesi vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, dava konusu olayda, davacı/borçlunun, senette yer alan imzasını inkâr etmediği, senet incelendiğinde nakden kaydının bulunduğu, davalı beyanı ile uyumlu olduğu, senedin talili durumunun söz konusu olmadığı, ispat yükünün davacıda olduğu, kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı kuralının mevcut olduğu, kambiyo senetlerinin temelindeki borç ilişkisinden bağımsız olarak mücerret borç ikrarını içerdiği özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, davacının senedin bedelsizliğini ancak yazılı delille ispatının mümkün olacağı, yine ciro silsilesinde kopukluğun olmadığı, dosya kapsamına göre davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, yargılama sırasındaki beyanlarını inkar ederek; gerekçeli kararda sundukları deliller dikkate alınmadığından ve bu duruma ilişkin hiçbir gerekçe de yazılmadığından hukuka aykırılık meydana geldiğini, kambiyonun müvekkili rizası dışında elinden çıktığının, dosyaya sunulan ödemeden men kararı ve suç duyuruları ile sabit olduğunu, davalı tarafların ticari defter kayıtları, çek alacağına karşılık olduğu iddia edilen faturanın sahteliğine ilişkin, yapılan suç duyurusu başta olmak üzere bu husus ile ilgili sundukları beyan ve delillerin değerlendirilmediğini, bilirkişi raporu alınmadığını, eksik incelemeye dayalı olarak verilen yerel mahkeme kararının hatalı olduğunu, yerel mahkemenin, dosyaya sundukları bağlantılı dava ve soruşturma dosyalarını bekletici mesele yapmaması yönündeki kararının maddi hata içermekte olduğunu ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, istirdat talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesi davanın reddine karar vermiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde, davaya konu çekin çalındığını, her iki davalının da bu çekin çalıntı olduğunu bilmekte ve kötü niyetli olduğunu, çekin bedelsiz olduğunu ileri sürmüştür.

Kişisel def’î olan bedelsizlik iddiası kural olarak ancak keşideci tarafından lehtarına, ciranta tarafından kendinden sonraki cirantaya karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def’îni ileri sürebilir. Kambiyo senetlerinde kamu itimadına mazhar olma ilkesi çerçevesinde ortaya çıkmış olan kişisel def’îlerin sonraki hamillere ileri sürülememesinin bir istisnası olan bu kavram, TMK’nın 2. maddesinde düzenlenen iyiniyet kuralı ile ilişkili olup, iyi niyetin var olup olmadığının her somut olayın özelliğine göre belirlenmesi gerektiğinden bu kavramın içeriği uyuşmazlıklardaki oluşa göre farklılaşabilecektir. İspat konusunda ise; niteliği gereği bile bile borçlu zararına hareketin varlığının senetle ispatı aranmaz, borçlu, hamil olan davalılara karşı kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini, kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu bilebilecek durumda olduğunu tanık dâhil her türlü delille ispat edebilir. Bu kapsamda kişisel def’îlerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için hamilin keşideci ile lehtar arasındaki ilişkiyi bilmesi yeterli olmayıp sırf borçluyu ızrar etmek maksadıyla hareket etmiş olması da gerekir.

İlk derece mahkemesinin, davacının imzasını inkâr etmediği, ciro silsilesinde kopukluk olmadığı, kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı kuralının mevcut olduğu, kambiyo senetlerinin temelindeki borç ilişkisinden bağımsız olarak mücerret borç ikrarını içerdiği yönündeki tespitler yerinde ise de; davalı hamil ..Ltd.Şti.nin iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket edip etmediği hususunda, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi, davacının sahte faturaya ilişkin savcılık şikayetlerinin, davalı hamil ile diğer davalı ciranta arasında düzenlenen faturayı kapsaması halinde, soruşturma dosyasının akıbeti araştırılmak ve davalı hamilin çekin iktisabı sırasında bile bile borçlu zararına hareket edip etmediği hususunda davacı delilleri toplanarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği halde, eksik inceleme ile davalı hamili de kapsar şekilde senedin bedelsizliğini ancak yazılı delille ispatının mümkün olacağı gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacılar vekilinin istinaf talebinin kabulüne,

2-Bakırköy 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2024 gün ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılarak tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davacılara iadesine,

5- İstinaf aşamasında davacılar tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 703,00 TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 1.872,40 TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.█████/2026