elazığ iletim destek alımı anonim görüşmelerinde işi gösteren kesinlik şartı

Anahtar kelimeler: Elazığ İletim Destek Alımı Anonim Görüşmelerinde İşi Gösteren Kesinlik Şartı

9. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

DAVA TARİHİ

: 20.05.2021

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Elazığ 1. İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ile davalı ... ve ... ... Sendikası vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Sendika ile alt işveren ... arasında Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Elazığ 13. Bölge Müdürlüğü Genel Personel Destek Hizmet Alımı işi kapsamında faaliyet gösteren işyerine ilişkin olarak yürütülen toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 471 hükmüne göre ilk toplantının yeri, günü ve saatinin belirlenerek taraflara bildirilmesinin istenildiği, bunun üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 07.04.2021 tarihli ve 0...7 sayılı yazısı ile alt işveren ...'ın yüklendiği hizmet alım sözleşmesinin sona erdiği, söz konusu hizmetin başka bir işveren tarafından yürütüldüğünün anlaşıldığı, alt işveren ...'a ait işyerinin fiilen faaliyette olmadığı, bu nedenle toplu iş sözleşmesi prosedürünün yürütülmesine imkânı bulunmadığından taleplerinin reddedildiğinin bildirildiği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 07.04.2021 tarihli ve 0...7 dava konusu işleminin 6356 sayılı Kanun'a aykırı olduğunu, ihale süresinin bitmiş olmasının toplu iş sözleşme sürecini sona erdirmeyeceğini, dava konusu işyerinde çalışan işçilerin ihale süresinin sona ermesine rağmen asıl işveren yanında çalışmaya devam ettiklerini bu nedenle grev oylaması ve grev kararı alınması hâlinde fiilen grev yapma imkânının bulunduğunu, Bakanlıkça herhangi bir takdir yetkisi tanınmaksızın grev oylaması için tarih, gün ve saat bildiriminin yapılması gerektiğini, verilen cevabın ilgili kanunlara ve Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Sözleşmeden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik hükümlerine, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na (Anayasa) ve uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu iddia ederek dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğunun tespiti ile toplu iş sözleşmesi prosedürünün kaldığı yerden devamı gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 62/1-(e) hükmü uyarınca ihale edilen iş kapsamında ihale alan alt işveren ...'ın ihale süresinin bitmesi sebebiyle işyerinin faaliyettinin sona erdiğini, toplu iş sözleşmesi prosedürünün yürütülmesinin işyerinde çalışan işçi kalmadığından mümkün olmadığını Bakanlık tarafından yapılan davaya konu 07.04.2021 tarihli ve 0...7 sayılı işlemin, mevzuata uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Eğitim Hizmet Turizm Temizlik Taşımacılık Sanayii ve Ticaret Limited Şirketi (... Şirketi) vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirkete husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu, davacı tarafın toplu iş sözleşmesi prosedürünün kaldığı yerden devam etmesine ilişkin hukuki yararı kalmadığını, davanın dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Davalı Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde; son yüklenici ... Şirketi ile davacı Sendika arasında yürütülen müzakereler sonucunda 15.09.2021-31.10.2023 tarihlerini kapsayan toplu iş sözleşmesi imzalandığını ve bu toplu iş sözleşmesine istinaden belirtilen tarihler arası işçilerin kazanmış olduğu tüm hakların ödendiğini, müvekkilinin toplu iş sözleşmesi sürecinde bir sorumluluğunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

4. Davalı ... cevap dilekçesinde; 31.07.2020 tarihi itibarıyla fiilen faaliyette olmadıklarından toplu iş sözleşmesi prosedürünün yürütülmesine imkânı bulunmadığını, davada kendileri yönünden hukuki yarar kalmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

5. Davalı ... ve ... ... Sendikası (TÜHİS) vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Sendikanın davalı alt işveren tarafından yetkilendirilmediğini, dava konusu toplu iş sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlıktan dolayı müvekkili Sendikaya husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili Sendika yönünden davanın husumet nedeniyle reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı Sendikanın talebi dikkate alınarak yargılama sonucunda verilecek karardan hukuki menfaati etkilenecek ilgililerin davaya dahil edildiği, toplu görüşme sürecine ilişkin olarak kamu kurumlarında hizmet alımı yolu ile faaliyet gösteren alt işveren işyerleri yönünden kısmen ayrıksı düzenlemeler öngörüldüğü, yetki belgesine istinaden toplu iş sözleşme sürecini tamamlamak ve geriye dönük olarak ihale süresi ile sınırlı bir toplu iş sözleşmesi yapılması noktasında yeni ihalenin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında bir işyeri devri olduğunun tespiti halinde, çalışanların ihale süresi ile sınırlı bir toplu iş sözleşmesine ulaşması mümkün hâle gelebileceği, somut uyuşmazlıkta davaya konu işyeri bakımından işyeri devri bulunduğu ve işyerinde ihale süresi ile sınırlı olarak toplu iş sözleşmesi sürecinin kaldığı yerden devamı gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Bakanlık ve davalı TÜHİS vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Bakanlık vekili temyiz dilekçesinde; Bakanlık işlemin hukuka uygun olduğunu zira yetki tespiti yapılan alt işverenin ihale süresinin sona erdiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı TÜHİS vekili temyiz dilekçesinde;

a. Müvekkili Sendikaya husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu,

b. İşlemin hukuka uygun olduğunu,

c. Kendilerine yargılama gideri yüklenemeyeceğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının talebinin dışında karar verilmesi ile davalının pasif husumet ehliyetinin olup olmadığı ve yargılama gideri hususlarındadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılardan ... ve ... ve Hizm. Sek. Kamu ... Sendikası vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6356 sayılı Kanun’un “Grev oylaması” başlıklı 61/1 hükmü şöyledir:

“Grev kararının işyerinde ilan edildiği tarihte o işyerinde çalışan işçilerin en az dörtte birinin ilan tarihinden itibaren altı iş günü içinde işyerinin bağlı bulunduğu görevli makama yazılı başvurusu üzerine, görevli makamca talebin yapılmasından başlayarak altı iş günü içinde grev oylaması yapılır.”

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 26/1 hükmü şöyledir:

“Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."

6100 sayılı Kanun'un “Hukuki dinlenilme hakkı” kenar başlıklı 27. maddesi şu şekildedir:

“(1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.

(2) Bu hak;

a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,

b) Açıklama ve ispat hakkını,

c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir.”

Uluslararası Çalışma Örgütünün 98 sayılı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı Sözleşmesi'nin 4. maddesi ise şöyledir:

“Çalışma şartlarını kollektif mukavelelerle tanzim etmek üzere işverenler veya işveren teşekkülleriyle işçi teşekkülleri arasında ihtiyari müzakere usulünden faydalanılmasını ve bu usulün tam bir surette geliştirilmesini teşvik etmek ve gerçekleştirmek için lüzumu halinde milli şartlara uygun tedbirler alınacaktır.”

Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartının “Toplu Pazarlık Hakkı” kenar başlıklı 6. maddesi şöyledir:

“Âkit Taraflar, toplu pazarlık hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla;

1- Çalışanlar ve işverenler arasındaki ortak görüşmeleri teşvik etmeyi;

2- Gerekli ve uygun olduğu durumlarda, toplu sözleşme yoluyla ücretlerin ve iş koşullarının düzenlenmesi amacıyla işverenlerin ya da işveren örgütlerinin çalışanların örgütleriyle isteğe bağlı görüşmelerini sağlayacak yolları teşvik etmeyi;

3- İş uyuşmazlıklarının çözümü için uygun uzlaştırma ve isteğe bağlı hakemlik sisteminin kurulmasını ve işletilmesini teşvik etmeyi;

taahhüt eder ve

4- Menfaat uyuşmazlığı durumunda çalışanların ve işverenlerin, daha önce yapılan toplu sözleşmelerden doğabilecek yükümlülüklere bağlı olmak koşuluyla grev hakkı dahil, toplu ... hakkını tanır.”

Somut uyuşmazlıkta İlk Derece Mahkemesince, yargılama sonucunda verilecek karardan ilgililerin hukuki menfaatlerinin etkileneceği değerlendirilerek bir kısım gerçek ve tüzel kişinin davaya dâhil edilmek suretiyle taraf teşkili sağlanmasında isabetsizlik bulunmamakta ise de dava konusu kaldığı yerden devamına karar verilmesi talep edilen toplu iş sözleşmesi sürecinde, davalı alt işveren tarafından TÜHİS'in yetkilendirilmediği gözetilmeksizin yargılama sonucunda verilecek karardan hukuki menfaati etkilenmeyecek TÜHİS'e pasif husumet yöneltilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. Davacı vekilince dava dilekçesinde; toplu iş sözleşmesi prosedürünün kaldığı yerden devamına, yargılama sonunda dava konusu işlemin hukuka aykırılığının tespiti ile iptaline ve toplu iş sözleşmesi prosedürünün devamının gerektiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince "... 13. Bölge Müdürlüğü İş yerinde ihale süresiyle sınırlı olarak toplu iş sözleşmesi sürecinin kaldığı yerden DEVAMINA," karar verilmiştir.

Somut olayda işyeri devri bulunduğu kabulü ile toplu iş sözleşmesi sürecinin kaldığı yerden devamına karar verilmesi isabetli ise de 6100 sayılı Kanun'un 26/1 hükmü uyarınca tarafların talep sonuçlarıyla bağlı kalınarak talep sonucu dışında bir şeye karar verilemeyeceği ve davacının toplu iş sözleşmesi sürecinin kaldığı yerden devamını talep ettiği değerlendirilmeksizin sürecin "ihale süresi ile sınırlı" olduğu yönünde bir açıklama ile davacının talep sonucu dışında ve talebi aşacak şekilde karar verilmesi isabetli bulunmayıp bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ... ve ... ... Sendikasına iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.