Anahtar kelimeler: Davatalep Davacıtalep Yargıya Sorgu Kaybedildiğini Hasımsız Kıymetli Tabidir Tarafsız Evin
T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO
: ████████KARAR NO
: ████████DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2026KARAR TARİHİ
: █████/2026Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında yapılan davasında dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/DAVA/TALEP;Davacı/Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; Dava/talep dilekçesinde ayrıntılı olarak belirtilen çeklerin evin taşınması sırasında kaybedildiğini, bu nedenle çekklerin üçüncü kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilerek ilgili bankalara müzekkere yazılmasını ve çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.CEVAP /TALEP
: Talep HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargıya tabidir.DELİLLER
: Nüfus Kaydı, UYAP sorgu sonuçları, sair tüm bilgi ve belgeler.DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
:Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne tabidir. Dolayısıyla 6100 sayılı HMK'nin 320/1 maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde hüküm verilmesi mümkündür.6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince Anayasa'nın 141/4 ve 6100 Sayılı HMK'nin 30. maddesi gereğince usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek 6100 sayılı HMK'nin 114,115 ve 138. maddelerinde bulunan düzenlemeler kapsamında dava şartlarına yönelik (kesin yetki) yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda doğrudan aşağıdaki hüküm sonuca ulaşılmıştır. 6100 Sayılı TTK'nin 757 - (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir düzenlemesi bulunmaktadır. 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Dava Şartları Başlıklı madde 114/1-d) “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.” 114/1-ç maddesi "Yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili bulunması" hükmu ile aynı kanunun Dava Şartlarının İncelenmesi başlıklı 115/2.maddesi” Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.” hükümleri bulunmaktadır.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında ; talep eden gerçek kişi hamilin yerleşim yerinin beyan edilenin aksine------olduğu, çeklerin muhtelif şubelere ait olduğu ancak hiçbirinin yargı çevremiz içinde kalmadığı tespit edilmekle sonuçta mahkememizce dilekçedeki açıklamalar ve resen değerlendirilen deliller nezdinde inandırıcı bulunmamakla birlikte hamil olduğunu ileri süren kişinin yerleşim yeri ve çeklerin ödeme yerlerinin yargı çevremiz dışında kaldığı anlaşılmıştır. Buna göre 6102 sayılı TTK'nin 757/1 maddesindeki düzenlemenin kesin yetki niteliğinde olduğu, gerçekleşen bu durumun 6100 sayılı HMK’nin 114/1-ç maddesi gereğince dava şartı olduğu ve dava şartı eksikliğinin giderilmesinin de mümkün bulunmadığı, mahkememizin anılan kesin yetki kuralı gereği yetkisiz olduğu, kesin yetkinin dava şartına yönelik olması nedeniyle dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine de karar verilemeyeceği sonuç ve kanaatiyle davanın/talebin dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir. Öte yandan talep edenin UYAP sisteminden elde edilen nüfus kayıtları, ekonomik ve sosyal durumu, çeklerin sayısı ve ödeme yerleri, talebin yetkisiz mahkemede ileri sürülmesi, UYAP verilerine göre adli makamlardaki dava ve işleri ile özellikle onlarca çek iptal bulunması, bu kadar çek iptal davasının işin niteliğine, hayatın olağan akışına ve ortalama insan davranışlarına açık ve kesin olarak aykırı olduğu, aksi düşüncede talep edenin kısıtlanmasını gündeme gelmesinin kaçınılmaz olması karşısında, bu aşamada işbu çek iptal davasının da talep edenin hamil hak ve yetkileri bulunmadığı gibi zayi olmadığını bildiği çeklere yönelik açılan davanın üçüncü kişilerin kambiyo hukukundan doğan hak ve yetkilerini engellemeye yönelik olduğu, böylece ticari hayatın olağan işleyişinin ve kambiyo rejiminin yargı makamları da aracı kılınmak suretiyle bozulduğu sabit görüldüğünden 6100 sayılı HMK'nin 329/2 maddesi gereğince takdiren ve teşdiden 5.000,00 TL disiplin para cezası ile cezalandırılmasına da karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.( AY.9,36,138/1,141/4)HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-) 6100 Sayılı HMK'nin 114/1-ç maddesi gereğince"yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili olmasının gerekmesi nedeniyle; davanın 6100 Sayılı HMK'nin 115/2. maddesine göre dava şartı yokluğundan usulden reddine,2-)Yapılan giderlerin talebin çekişmesiz yargıya tabi işlerden olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına,3-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcı peşin olarak alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,4-)6100 Sayılı HMK'nin 392/2 maddesi gereğince hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan talep eden kişinin 5.000,00 TL disiplin para cezası ile cezalandırılmasına,5-)6100 sayılı HMK'nin 329/2 maddesi gereğince talep eden hakkında hükmolunan 5.000,00 TL disiplin para cezasının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsili için talep edenin adresinin bulunduğu Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılmasına,6-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından resen işlem yapılmasına)Dair, davacı-talep edenin yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nın 341/1,342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle ---- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.