Anahtar kelimeler: Tozu Kırsal Etap Sebze Hibe Kimya Kalkınma Yönlü Madencilik Endüstriyel
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)
: 1- ... ValiliğiVEKİLİ
: Av. ...2- ... BakanlığıVEKİLİ
: Hukuk Müşaviri ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: ... Endüstriyel Ürünler Madencilik ve Kimya Sanayi ve Ticaret Limited ŞirketiVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Davacı şirket tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığınca uygulanan Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı 11. Etap ███████ nolu Tebliğ kapsamında 'İhracat Kapasitesi ve Çok Yönlü Kullanım Olanakları Bulunan Sebze ve Meyve Tozu Üretimi Tesisinin Kurulması Projesi' için imzalanan ... sayılı hibe sözleşmesinin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İzmir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü işlemiyle bildirimi yapılan...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı tarafından İdarece kendisine verilen süre içerisinde makine ve ekipmanlar hazır hale getirilememişse de, bu durumun davacının kusurundan kaynaklanmadığı, satın alınan tesisat ve malların ayıplı olduğu hususunun yargı kararıyla ortaya konularak, sözü edilen makinaların bedelsiz onarımına ilişkin hüküm verildiği göz önüne alındığında, davacının üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği sonucuna varıldığından, İhracat Kapasitesi ve Çok Yönlü Kullanım Olanakları Bulunan Sebze ve Meyve Tozu Üretimi Tesisinin Kurulması Projesi' için imzalanan ... Hibe Nolu sözleşmenin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davalı İdarece, Hibe Sözleşmesinin aktedildiği 2017 tarihinden bu yana aradan geçen bunca yılda gelinen zaman zarfında hiçbir yatırım konusu faaliyette bulunulmadığı görüldüğünden, davacının malların ayıplı olması durumunu faaliyetsizliğine bahane yaptığının anlaşıldığı bu nedenle temyiz konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin reddine,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY
:Davacı şirket tarafından, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı 11.Etap ███████ nolu Tebliğ kapsamında 'İhracat Kapasitesi ve Çok Yönlü Kullanım Olanakları Bulunan Sebze ve Meyve Tozu Üretimi Tesisinin Kurulması Projesi' için Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ile imzalanan ... sayılı hibe sözleşmesinin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile sözleşmenin feshinin bildirimine ilişkin ...tarih ve... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen İdare Mahkemesi iptal kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.███████ sayılı Tebliğin Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasında; "Proje sahibi projeye ve hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak icra etmediği takdirde Bakanlığın ödemeler yapmama ve/veya hibe sözleşmesini feshetme hakkı saklıdır. Bu durumda Bakanlık, ayrıca hibe miktarını azaltabilir ve/veya hibe kaynaklarından ödenmiş olan meblağların tamamen veya kısmen geri ödenmesini isteyebilir." kuralına, 39/5. maddesinde ise; "(5) Proje uygulamalarının bu Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespiti halinde, bu durum tutanağa bağlanarak tutanak tarihinden itibaren on gün içerisinde proje sahiplerine uygulamaların hibe sözleşmesi hükümlerne uygun olarak yürütülmesi konusunda il müdürlüğü tarafından bir ihtar yazısı yazılır ve konu hakkında Genel Müdürlük on gün içerisinde bilgilendirilir." kuralına yer verilmiştir.47. maddesinde; "(1) Proje sahibi hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tesis, makine, ekipman, teçhizat ve diğer malzemelerin mülkiyetini, yerini ve amacını proje yatırımının bitiminden itibaren beş yıl içinde değiştiremez. (2) Hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tesis, makine, ekipman, teçhizat ve diğer malzemelerin mülkiyetini, yerini ve amacını proje yatırımının bitiminden itibaren beş yıl içinde değiştirildiğinin il müdürlüğü tarafından tespiti halinde, ödenen hibe tutarı █████/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümlerine göre hesaplanarak gecikme zammı ile birlikte yatırımcıdan tahsil edilir." hususu düzenlenmiştir.Anılan Tebliğe uygun olarak İdare ile davacı şirket arasında aktedilen █████/2017 tarihli hibe sözleşmesinin 2. maddesinde; "(...)Projenin yatırım süresinin başlangıç tarihi, hibe sözleşmesinin taraflarca imzalandığı tarih olan █████/2017 tarihidir. Yatırımın tamamlanma tarihi █████/2018'dir. (...) Bu hibe sözleşmesi, yatırımın tamamlandığı tarihten itibaren 5.yılın sonuna kadar geçerlidir." düzenlemesine, 9.3. maddesinde; "Yatırımcı, bu hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış makine, ekipman ve tesisin mülkiyeti, yeri, konusu ve amacını proje bitiminden en az 5 (beş) yıl sonrasına kadar değiştiremeyecektir.(...)" düzenlemesine, 9.4 maddesinde; "Bu hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış makine, ekipmen ve tesisin yer ancak mücbir sebep ve /veya kamu kurum ve kuruluş kaynaklı kamulaştırma, imar plan değişikliği, yasal mevzuat değişikliği olması durumunda Bakanlığın onayı ile değiştirilebilir.(...) 9.5 maddesinde; "Yatırım 9.3'te belirtilen süre zarfında il müdürlüğünce her altı ayda bir mahallinde düzenli olarak kontrol edilmesi, rapora bağlanması ve raporların dosyasında muhafaza edilmesi sağlanacaktır. Yatırımcı bu hususta idareye gerekli yardımı sağlamakla yükümlüdür. Hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tesis, makine, ekipman, teçhizat ve diğer malzemelerin mülkiyetinin, yerinin ve amacının proje yatırımının bitiminden sonraki beş yıl içerisinde değiştirildiğinin il müdürlüğü tarafından tespiti halinde, GTHB, KKYDP kaynakları kapsamında yatırımcıya yapılan ödemeleri bu sözleşmenin 20. maddesi hükümlerine göre geri alır." düzenlemesine, "Sözleşmenin feshi ve tasfiyesi" başlıklı 14.1 maddesinde; (...) projenin Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespit edilmesi halinde il müdürlüğünce Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda fesih işlemi yapılır."düzenlemesine yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında; davacı ile İdare arasında █████/2017 tarihinde söz konusu hibe sözleşmesi imzalandığı, davalı idare görevlilerince ilgili sözleşme hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığının kontrolü amacıyla █████/2020 tarihinde davacıya ait işyerine gidildiğinde, makinelerin yerinde olduğu ancak üretim yapılmadığı, █████/2021 tarihinde yapılan kontrolde ise işyerinin kapalı olması sebebiyle hibe kapsamında alınan makine ve ekipmanların yerinde tespit işlemlerinin gerçekleştirilemediği hususuna dair tutanak düzenlenerek aynı zamanda bu durumun █████/2021 tarihli yazı ile davacıya bildirildiği, anılan iş yerinde █████/2021 tarihinde tekrar yapılan kontrolde tesisin faaliyette olmadığının tespiti üzerine davacıya █████/2021 tarihli yazı ile tesisin faaliyete geçirilmesi gerektiğinin ihtar edildiği, anılan iş yerinde █████/2022 tarihinde yapılan kontrolde ise, hibe kapsamında edinilen makinelerin yerinde olmadığı, bu durumun sebebi sorulduğunda ise makinaların tamir ve bakım için başka bir firmaya gönderildiğinin beyan edildiği, bunun üzerine İzmir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı yazısı ile hibe kapsamında verilen makine ve ekipmanların yerinde tespitinin yapılması için davacıya 45 gün süre verildiği, aynı zamanda verilen süre sonunda makine ve ekipmanların yerinde olmadığının tespit edilmesi halinde gerekli yasal işlemlerin başlatılarak ödenen hibe tutarının davacı firmadan geri alınması yoluna gidileceğinin davacıya bildirildiği, verilen süre sonunda █████/2022 tarihinde davacıya ait işyerinde yapılan denetimde makinelerin halen yerinde olmadığı, tesisin faaliyet göstermediğinin aynı tarihli tutanakla tespit edilmesi üzerine, Bakanlığın görüşü ve talimatları ile İl Proje Yürütme Birimince fesih işlemlerinin başlatılmasının uygun bulunması sonucunda, Tarım ve Orman Bakanlığınca uygulanan Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı 11.Etap ███████ nolu Tebliğ kapsamında 'İhracat Kapasitesi ve Çok Yönlü Kullanım Olanakları Bulunan Sebze ve Meyve Tozu Üretimi Tesisinin Kurulması Projesi' için imzalanan ...tarih ve ... Hibe Nolu sözleşmenin ... tarih ve ... sayılı Müdürlük Oluru ile iptal edildiği ve ... tarih ve... sayılı İzmir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü işlemiyle davacıya bildirimi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Her ne kadar UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede, davacıya hibe sözleşmesi kapsamında verilen makine ve ekipmanların satıcı firma tarafından ayıplı olarak teslim edilmesi nedeniyle... Asliye Ticaret Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava konusu olduğu, anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararıyla makine ve ekipmanların satıcı firma tarafından ücretsiz olarak onarılmasına karar verildiğinden, davacı şirketin, kendisine verilen ek süre içerisinde makine ve ekipmanları hazır hale getirerek tesisi işletmeye hazır hale getiremediği ve alınan makinelerin ayıplı olması nedeniyle üretime devam edemediği, bu süreçte makinelerdeki hataların giderilmesi için yargı yoluna başvurulduğu, makinelerin tamirinin ise yargılama süreci nedeniyle geciktiği, davacının kusuru bulunmadığı, satın alınan malların ayıplı olduğu yargı kararıyla ortaya konularak bedelsiz onarımına ilişkin hüküm verildiği göz önüne alındığında, davacının üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle...İdare Mahkemesince ...tarihli ve E:..., K:...sayılı kararıyla iptal kararına yönelik taraflar istinaf istemi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla istinaf isteminin reddine karar verilmiş ise de; davacının gelinen aşamada üretime yönelik hiçbir çabasının olmadığı, idarece yapılan tespitlerde verilen sürelerde uyarılmasına rağmen sözleşme koşullarını yerine getiremediği iş yerinde yapılan kontrollerde makine ve tesisatın tamirde olduğu beyanına karşın hiç bir servis fişi, tamir yapan firmalarla ilgili bilgi verilmediğinin sabit olduğu, mahkeme kararı sonrasında da Hibe Sözleşmesi konusu üretimin gerçekleştirilmesine ilişkin bir faaliyetin ortaya konulmadığı görülmektedir.Anılan nedenlerle Davalı İdarelerin temyiz istemleri kabul edilerek kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle belirtilen gerekçe ile verilen Daire onama kararına katılmıyorum.