Anahtar kelimeler: Kırt Davakıymetli Bilg Dağ Hasımsız Firmadan Tevzi Ltdşti Ulaştırmak İlinde
T.C.
İSTANBUL14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:███████ EsasKARAR NO
:███████DAVA
:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
:█████/2026KARAR TARİHİ
:█████/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle; Müvekkil firma ile başvurumuza konu çeklerin keşidecisi ... Kırt. Bilg. Oyn. Dan. İnş. Dağ. San. ve Tic. Ltd.şti. arasında ticari ilişkileri kapsamında cari hesap mevcut olup; müvekkili, ismi geçen firmadan alacaklı olduğunu, bu alacağa dayalı olarak borçlu ... firması tarafından müvekkil firma lehine ... Bankası, █████/2026 tarihli, ... seri numaralı, 28.000,00 TL bedelli, ... Bankası, █████/2026 tarihli, ... seri numaralı, 28.000,00 TL bedelli iki adet çek keşide edildiğini, Keşideci firma Kahramanmaraş ilinde bulunduğundan, bahse konu çekleri müvekkiline ulaştırmak üzere █████/2025 tarihinde, ... gönderi numarası ile ... Kargo- Kahramanmaraş-Dondurma Şubesi'ne teslim ettiğini, Ancak çekler, hiçbir şekilde müvekkil firmaya ulaşmadığını, çeklerin kargoda kaybolduğunu belirterek, Müvekkil firma lehine keşide edilen; ... Bankası, █████/2026 tarihli, ... seri numaralı, 28.000,00 TL bedelli, ... Bankası, █████/2026 tarihli, ... seri numaralı, 28.000,00 TL bedelli çalınan ve üzerinde tahrifat yapılan iki adet çekin iptaline ve ilk çekin vadesinin █████/2026 olduğu dikkate alınarak bu tarihten önce bahse konu çekler üzerine ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.GEREKÇE
:Dava, kıymetli evrak iptali istemine ilişkindir. TTK'nın 757. maddesi uyarınca çek iptal davasında yetkili mahkemem ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki mahkemedir. Bu yetki kuralı kesin yetki niteliğindedir.Dosyanın incelenmesinden davacı şirket merkezinin ... ilçesinde bulunduğu anlaşılmaktadır.Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun █████/2025 tarihli ve 1081 sayılı kararı ile ... Adli Yargı İlk Derece Mahkemelerinin yargı çevresinin ..., ..., ... ve Sultangazi ilçelerinin mülki sınırları olarak değiştirilmesine ve bu kararın █████/2025 tarihi itibarıyla uygulanmasına karar verilmiştir.Bu karar ile birlikte ... ilçesi, █████/2025 tarihi itibarıyla ... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresine dahil edilmiş ve İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi dışına çıkmıştır.Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun █████/2021 tarihli ve 608 sayılı kararında İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi şu şekilde belirlenmiştir:"İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi..."Bu belirlemenin dikkatli bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Karar, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin yetki alanını belirli ilçelerin isimlerini sayarak değil, "İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi" ifadesi ile tanımlamıştır. Bu tercih bilinçli bir düzenleme tekniğidir ve dinamik bir referans niteliği taşımaktadır.Nitekim aynı kararda diğer ticaret mahkemeleri için de benzer yöntem izlenmiştir: Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi için "Bakırköy ve Silivri Ağır Ceza Mahkemeleri yargı çevresi", Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi için "Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi" denilmiştir. Bu sistematik tercih, asliye ticaret mahkemesi yargı çevresinin ağır ceza mahkemesi yargı çevresine bağlı olarak belirlenmesinin amaçlandığını açıkça ortaya koymaktadır.Bu dinamik referans yapısının doğal sonucu şudur: Ağır ceza mahkemesi yargı çevresi değiştiğinde, ona bağlı olarak belirlenen asliye ticaret mahkemesi yargı çevresi de mantıksal zorunluluk olarak değişecektir. Zira referans verilen unsur değişmiş, ancak referansın kendisi (608 sayılı karar) aynen muhafaza edilmiştir.1081 sayılı karar ile ... ilçesi İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi dışına çıktığından, bu ilçe artık 608 sayılı karardaki formül gereği İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi dışında kalmaktadır.Bu değerlendirmeyi destekleyen önemli bir emsal, ... Ağır Ceza Merkezi kurulduğunda yaşanan süreçtir...., Başakşehir ve Avcılar ilçelerinin ... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresine dahil edilmesi ile birlikte bu ilçeler de Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi dışına çıkmıştır. Bu durumda Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu, █████/2021 tarihli ve 742 sayılı kararı ile şu düzenlemeyi yapmıştır:"..., Başakşehir ve Avcılar ilçeleri bakımından; asliye ticaret, iş, tüketici, fikri ve sınai haklar mahkemeleri ile infaz hâkimliğine ilişkin daha önce alınan yargı çevresi kararlarının uygulanmasının devamına"Bu kararın varlığı son derece önemli bir anlam taşımaktadır. Şayet ağır ceza mahkemesi yargı çevresi değişikliğinin, asliye ticaret mahkemesi yargı çevresini otomatik olarak etkilemediği kabul edilseydi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... için ayrıca ve açıkça "devam" kararı almasına hiçbir gerek bulunmayacaktı. Kurul'un böyle bir karar alma ihtiyacı duyması, ağır ceza mahkemesi yargı çevresi değişikliğinin asliye ticaret mahkemesi yargı çevresini de değiştireceğini bizzat kabul ettiğini göstermektedir...., ..., ... ve Sultangazi ilçeleri için ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunca böyle bir "devam" kararı alınmamıştır. ... örneğinde açıkça ortaya konan mantık çerçevesinde, "devam" kararı bulunmayan hallerde 608 sayılı kararın dinamik formülünün (Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi = Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi) aynen uygulanması gerekmektedir.Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğinin █████/2025 tarihli ve .../... sayılı görüş yazısında; ... Adliyesi yargı çevresine ilişkin Genel Kurulun yeni bir kararının bulunmadığı, anılan mahkemeler yönünden yeni bir yargı çevresi kararı alınıncaya kadar daha önce alınan yargı çevresi kararının uygulanması gerektiği belirtilmiştir.Bu görüşün isabetli şekilde yorumlanması gerekmektedir. "Daha önce alınan yargı çevresi kararı" ifadesi, 608 sayılı kararı işaret etmektedir. Ancak 608 sayılı karar, yukarıda açıklandığı üzere, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresini "İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi" olarak belirlemiştir.608 sayılı kararın kendisinde herhangi bir değişiklik yapılmamış olması doğrudur. Ancak bu kararın referans verdiği unsur olan İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi, 1081 sayılı karar ile değişmiştir. 608 sayılı kararın uygulanması, kararın formülünün uygulanması anlamına gelmektedir. Bu formül uygulandığında ise ... ilçesinin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi dışında kaldığı sonucuna ulaşılmaktadır.... Adliyesinde müstakil bir Asliye Ticaret Mahkemesi kurulmamıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesinin 4. fıkrası açıkça şu düzenlemeyi içermektedir:"Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevrelerinde bir ticari davaya bakıldığı hallerde, asliye hukuk mahkemesi, asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla davayı görür."Bu hüküm emredici nitelikte bir kanun hükmüdür ve şartları oluştuğunda doğrudan uygulanması gerekmektedir. ... ilçesinin dahil olduğu ... yargı çevresinde asliye ticaret mahkemesi bulunmadığından, bu yargı çevresindeki ticari davalara ... Asliye Hukuk Mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla bakması gerekmektedir.Kesin yetki, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi uyarınca dava şartı niteliğindedir ve kamu düzenine ilişkindir. Mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi zorunludur.Bu nitelikteki bir usul kuralının gözardı edilmesi halinde, yıllarca sürebilecek yargılamaların kanun yolu aşamasında salt yetkisizlik nedeniyle bozulması kaçınılmaz olacak, bu durum telafisi güç hak kayıplarına sebebiyet verecektir.Tüm bu değerlendirmeler ışığında;Davacı şirket merkezinin ... ilçesinde bulunduğu,HSK Genel Kurulunun 1081 sayılı kararı ile ... ilçesinin █████/2025 tarihi itibarıyla ... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresine dahil edildiği ve İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi dışına çıktığı,HSK Genel Kurulunun 608 sayılı kararının, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresini "İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi" olarak belirlemiş olması karşısında, ... ilçesinin artık İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi dışında kaldığı,... için alınan 742 sayılı "devam" kararının, ağır ceza yargı çevresi değişikliğinin ticaret mahkemesi yargı çevresini de etkilediğinin HSK tarafından kabul edildiğini gösterdiği, ... için böyle bir karar bulunmadığı,... Adliyesinde müstakil asliye ticaret mahkemesi kurulmadığından, TTK m. 5/4 gereği ... Asliye Hukuk Mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla davaya bakması gerektiği,Bu durumda Mahkememizin yetkisiz olduğu, anlaşılmakla, HMK'nın 114/1-ç ve 115/2. maddeleri gereğince yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine, HMK'nın 19. maddesi uyarınca dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine,Bununla birlikte, dava konusu edilen iki adet çekin halen tedavül kabiliyetinin bulunduğu, bankaya ibrazı halinde bedelinin ödenmesinin mümkün olduğu, çek bedelinin ödenmesi halinde davanın konusuz kalabileceği ve davacı açısından telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği, çeklerin vade tarihlerinin █████/2026 ve █████/2026 olduğu anlaşıldığından her ne kadar mahkememizin davaya bakmakla yetkili olmadığı sonucuna varılmış ise de, 6100 sayılı HMK’nın 390/3. maddesi uyarınca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde esas hakkında görevli ve yetkili mahkeme dışında da ihtiyati tedbir kararı verebileceği düzenlenmesi dikkate alınarak öncelikle davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile dava konusu çeklerin bankaya ibrazı halinde bedelinin ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir konulmasına, ardından mahkememizin yetksizliği nedeniyle davanın yetkili mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM
:Yukarıda gerekçesi ve ayrıntısı açıklanan nedenlerle;1- Davacının ihtiyati tedbir talebinin KABULÜ ile; dava konusu ... Bankası, █████/2026 tarihli, ... seri numaralı, 28.000,00 TL bedelli çek ve ... Bankası, █████/2026 tarihli, ... seri numaralı, 28.000,00 TL bedelli çekin bankaya ibrazı halinde bedelinin ödenmemesi yönünde İHTİYATİ TEDBİR KONULMASINA, tedbir kararının ilgili bankaya müzekkere yazılmak suretiyle derhal bildirilmesine, mahkememizce verilen ihtiyati tedbirin, yetkili mahkemece aksi yönde karar verilinceye kadar geçerli olmak üzere uygulanmasına,2-Davaya bakma mahkememizin yetki alanı dışında kaldığından mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,3-Yetkili Mahkemenin ... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) olduğuna,4-Kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde talep halinde dava dosyasının yetkili ... Asliye Hukuk Mahkemesine (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) gönderilmesine,5-HMK 331/2 maddesi uyarınca davaya başka bir mahkemede devam olunacağından yargılama giderleri ile ilgili bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına,6-Başka mahkemede davanın devam edilmesi söz konusu olmadığında ve talep durumunda dava hakkında açılmamış sayılma kararı verilerek davacının yargılama giderlerine mahkum edileceğinin davacıya ihtarına, (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere karar verildi.Katip ... Hakim ...e-imzalıdır e-imzalıdır