Anahtar kelimeler: Eksper Uğramadığını Kaybına Kazanç İstirdat Aracının Sıfatı Eser Sunulan Maliki
T.C.
İSTANBUL1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA/Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafça alacaklı sıfatı ile ... 8. İcra Dairesi'nin .... E. sayılı dosyası ile davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını, icra takibine dayanak olarak eklenen belgede davalının kazanç kaybına uğradığını gösterir herhangi bir delil bulunmadığını, davalı tarafın aracının kazanç kaybına uğramadığını ve müvekkilinden haksız para tahsil ettiğini, davalının aracın maliki olmayıp kazanç kaybı bedelini talep etme hakkı olmadığını, takip dayanağı belgede sunulan eksper raporunun usulüne uygun bir eksper raporu olmadığını, eksper raporunun zorunlu unsurlarının hiçbirinin raporda mevcut olmadığını, kusur iddialarını kabul etmemekle beraber illiyet bağının da ayriyeten incelenmesi gerektiğini, tüm bu sebeplerle müvekkilinin borcu olmadığı halde yapılan icra takibi neticesinde ödemek zorunda kaldığı 6.959,84-TL'nin ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMA/Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davalı özetle trafik kazasında davacının tam ve asli kusurlu olduğunu; ... plakalı aracı dava dışı ...'den kiralayan ...A.Ş. ile ... arasında 26.05.2021 tarihli “Plaka Komisyon Hizmet Sözleşmesi'nin kurulduğunu; ... plakalı aracın Tolga Ballıbaba'ya kiralandığını; sonrasında bu sözleşmeden doğan alacak haklarının “Alacak Temlik Sözleşmesi ve Hizmet Sözleşmesi” kapsamında davalıya devredildiğini; bu sözleşmede devreden ...'nın sahibi veya işletmecisi olduğu, ticari faaliyet içinde bulunduğu kiraladığı veya aracılık ettiği araçların meydana gelmiş veya gelecek kazalarda ortaya çıkan ticari kazanç kayıp bedellerinin davalıya devredildiğini; aracın beş gün onarımda kaldığını, ticari kaybın meydana geldiğini beyan etmiş ve davanın reddini talep etmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE/Dava istirdat davasıdır.Dava konusu uyuşmazlığın, davalı/takip alacaklısı tarafından ... 8. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasında kazanç kaybı bedeli ve eksper rapor ücreti alacağına vaki başlatılan takibe davacı/takip borçlusu tarafından ödenen 6.956,84-TL'lik ödemenin davalı şirketten istirdat istemine ilişkin hususlarından kaynaklandığı görülmüştür.Davalı/ Takip alacaklısı tarafından 06.06.2023 tarihinde 4.498,44 TL alacağın icra gideri, vekâlet ücreti ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık %9 oranından faizi ile birlikte tahsilini ... 8. İcra Dairesi... E. sayılı dosyası ile talep ettiği, davalı takip alacaklısı takip talebine dayanak olarak ... plakalı araç ile 11.11.2021 tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası neticesinde...plakalı araçta oluşan 5 günlük kazanç kaybı bedelini ve eksper rapor ücretini ileri sürdüğü, Takip borçlusu davacı tarafından 12.07.2023 tarihinde icra dosyasına 6.956,84 TL ödeme yapıldığı, davalı takip alacaklısı tarafından tahsil edilen bedelin istirdatı talepli işbu davanın açıldığı görülmüştür.Mahkememizin █████/2024 tarihli duruşmasının 3 nolu ara kararı ile dosyanın 1 sigorta uzmanı, 1 nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişiye tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller kapsamında ... 8. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasında bulunan takip nedeni ile davacı takip borçlusu tarafından ödenen tutarın sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalı/takip alacaklısından tahsilinin mümkün olup olmadığı konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişiler ... ve...'a tevdi edilmiş ve bilirkişiler tarafından sunulan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle: "Sayın Mahkemece “Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller kapsamında ... 8. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyasında bulunan takip nedeni ile davacı takip borçlusu tarafından ödenen tutarın sehepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalıdan tahsilinin mümkün olup olmadığı hususunda rapor alınmasına" karar verilmiş taluy bilirkişi görevlendirmesi uyarınca tüm dosya kapsamı incelendiğinde takdir, Sayın mahkemeye ait olmak üzere, Sigorta yönünden inceleme neticesinde: Kaza ile ilgili tüm belgeler ve mevzuat birlikte değerlendirildiğinde, ... plakalı aracın 46100 kusurlu olduğu. ... plakalı araç sürücüsüne kusur izafe edilmediği tespit edilmiştir. ... Sigorta A.Ş. tarafından ödenen tazminat ile icra dosyasındaki alacak kalemleri örtüştüğünden, halefiyet ilkesi gereği ikinci ödemenin hukuki dayanağı bulunmamaktadır. 535.00 TL eksper ücreti kalemi ispatlanmamıştır. 3.500,00 TL kazanç kaybı talebi, ticari kullanım belgesi ve onarım süresinin teknik raporla teyidi olmadan hukuken kabul edilemez. Mevcut durumda davalı tarafından tahsil edilen 6.956,84 TL bedelin sebepsiz zenginleşme niteliğinde olduğu ve iadesi gerektiği kanaatine varılmıştır.+ yönünde rapor düzenlendiği görülmüştür.Uyuşmazlık konusu, 11.11.2021 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda davalı tarafından talep edilen kazanç kaybı tazminatı ve eksper ücreti kalemlerinin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları çerçevesinde hukuki geçerliliğinin ve temlik ilişkisinin ve sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında ... 8. İcra Müdürlüğünün ... Esas numaralı dosyasına davacı şirket tarafından yapıldığı iddia olunan fazla ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında iadesi talebine ilişkindir.Türk Borçlar Kanunu'nun 77. Maddesi uyarınca: "Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. " Ayrıca, Türk Borçlar Kanunu'nun 78. maddesinde: "Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir" denilmek suretiyle hüküm altına alınmıştır.Aynı şekilde, Yargıtay'da yerleşik kararlarında haksız olarak zenginleşen kişinin bu zenginleşmeyi iade etmekle yükümlü olduğuna hükmetmektedir.Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 09.02.2016 tarih ve ... E. ... K."..TBK'nun 77-82.(BK'nun 61-66.) maddeleri gereğince, Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur. Davada, davalıya haklı bir sebep olmaksızın ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili talep edilmektedir. TBK'nun 78.(BK'nun 62.) maddesinde; Borçlanmadığı edimi kendi isteği ile yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir. Dosyada bulunan bilirkişi raporuna göre davacının davalıya fazla ödediği bedelin 11.946.60 TL olduğu açıklanmıştır. Sebepsiz zenginleşme kurumunun amacı, haksız değer kaymalarının önlenmesi olup, tam bir eski hale getirme özelliği taşımaktadır."Davacı tarafça, davalının ... plakalı aracın maliki olmadığı gerekçesi ile ilgili kazanç kaybı bedelini talep etme hakkı bulunmadığı iddia edilmiş ise de, taraf ehliyetine ilişkin yapılan itirazın incelemesinde, ... plakalı aracın dava dışı ...'den kiralayan ...A.Ş ile ... arasında █████/2021 tarihli "Plaka Komisyon Hizmet Sözleşmesi'nin" akdedildiği, "Plaka Komisyon Hizmet Sözleşmesi" başlıklı sözleşme ile ... tarafından ... plakalı araç kiralanmış olup sonrasında davalı ile dava dışı ... arasında adi yazılı şekilde imzalanan “Hizmet Sözleşmesi” başlıklı sözleşmenin 3. maddesinde...'nın sahibi veya işletmecisi olduğu araçların karıştığı trafik kazaları sebebiyle talep edilebilecek kazanç kaybı tazminatlarının ilgili sigorta şirketinden tahsil edilmesine yönelik tüm sürecin davalı tarafından tahsiline yönelik anlaşmaya varıldığı, davalı ile dava dışı ... arasında adi yazılı şekilde akdedilen “Temlik Sözleşmesi” başlıklı sözleşmede...' nın sahibi veya işletmecisi olduğu araçların karıştığı trafik kazaları sebebiyle talep edilebilecek kazanç kaybı tazminatlarının, maddi zararların vs. TBK m. 183' hükmünce davalıya devredildiği hususunda anlaşmaya varılmış olup devre konu edilen araç olarak ... plakalı aracın gösterildiği dolayısı ile davalının alacağı devralan sıfatı ile artık ...plakalı araca yönelik haklara sahip olacağı, aracın karışmış olduğu kazaya ilişkin taleplerde bulunabileceği gerekçesi ile davacı tarafından sürülen işbu itiraz yerinde görülmemiştir.Trafik kazası tespit tutanağı, kroki ve beyanlara göre ... plakalı araç sürücüsünün KTK m. 54/1-b ve Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 94 hükümlerindeki şerit değiştirme kurallarını ihlal ettiği, teknik belgeler ve Yargıtay 17. HD ... F., ... K. ilamı doğrultusunda, kazada ... plakalı aracın %100 kusurlu olduğu, ...plakalı aracın ise kusursuz olduğu tespit edilmiştir.... plakalı araç, ... Sigorta A.Ş. nezdinde ZMSS poliçesi ile teminat altına alınmış olup, ... Sigorta, kaza sonrası karşı tarafta oluşan maddi zararlar için 15.229,53 TL brüt hasar bedeli tespit etmiş; iskonto sonrası 10.975.85 TL bedel üzerinden, toplam 7.379,34 TL ödeme yaptığı, ödemenin ZMSS Genel Şartları A.5.1.1 ve A.5.1.2 hükümleri çerçevesinde bedeni ve maddi zarar kalemlerini kapsadığı görülmüştür.Yukarıdaki açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller, araç kiralama ve temlik sözleşmeleri, kaza tespit tutanağı, ... 8. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosyası ve takip dosyasına müstenit ekspertiz raporu, Sigorta kayıtları ve hasar dosyası, mahkememizce alınan █████/2025 tarihli bilirkişi raporu bir arada değerlendirildiğinde, 11.11.2021 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda davalı tarafından talep edilen kazanç kaybı tazminatı ve eksper ücreti kalemlerinin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları çerçevesinde hukuki geçerliliğinin tespiti bakımından yapılan incelemeye göre ... 8. İcra Müdürlüğünün .. Esas sayılı takip dosyasında takip talebine dayanak olarak gösterilen ... Şirketi tarafından düzenlenen "Araç Kullanım Hak Mahrumiyeti- Gün Kaybı Tespit Ekspertiz Raporu"nda eksperin adı , sicili, bağlı bulunduğu ekspertiz kurumu, rapor tarihi ve numarasının bulunmadığı, aracın hasar aldığı parçalar ve bölgelerin ayrıntılı bir biçimde tespit edilmediği, aracın serviste kaç gün kaldığını gösteren servis giriş çıkış belgelerinin ve faturaların ekte sunulmadığı, bu hususta raporda bir değerlendirme de yapılmadığı, aracın ticari olduğunu gösteren ruhsat, vergi levhası ve günlük ortalama kazancını kanıtlayan fatura veya defter kayıtlarına dayanılmadığı, ikame araç faturasının sunulmadığı görülmüştür. Türk Hukukunda gerçek zarar ilkesi geçerli olup, davalının zararını kanıtlaması gerekmektedir. TMK md. 6/1 uyarınca "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür" hükmünce Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre kazanç kaybı hesaplamasının yapılabilmesi için şirket ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi suretiyle kazanç kaybının belirlenmesi, kazanç kaybı belirlenirken davacının aracını çalıştırmaması nedeniyle zorunlu giderleri olan yakıt ve amortisman vs. masrafları yapmadığı dikkate alınarak bu miktarın mahsubu ile net kazanç kaybının tespit edilmesi gerektiği, davalı tarafça kazanç kaybı bedeli talep edilmiş ise de, aracın kaç gün onarımda kaldığına ilişkin servis kayıtları, faturalar, aracın günlük kiralama bedeli, ve ticari defter ve kayıtların incelenmesi sureti ile kazancına ilişkin belgelerin uzman bilirkişi tarafından tespiti ile mümkün olabileceği gerekçesi ile davalı tarafından ... 8. İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı takip dosyasına konu davacı tarafından 12.07.2023 tarihinde icra dosyasına yapılan 6.956,84 TL ödemenin istirdatı koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır. Mahkememizce aldırılan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda Sigorta Uzmanı Bilirkişisi tarafından; "Eksper ücreti ispatlanmamış, kazanç kaybı teknik ve hukuki olarak doğrulanmamış, eksper ücreti bakımından dosyada ödemeye ilişkin dekont/ makbuz bulunmadığı gerekçeleri ile sebepsiz zenginleşme koşullarının oluştuğuna" dair görüşe katılınsa da aynı zararın hem sigorta şirketi tarafından hem de davacı tarafından mükerrer tahsilinin de sebepsiz zenginleşme olacağına ilişkin hukuki nitelendirme yerinde görülmemiştir. Şöyle ki; kazanç kaybı (ticari araç mahrumiyeti) Trafik Sigortası ( ZMMS) kapsamında olmayıp, bu nedenle kazanç kaybı bedelinin sigorta şirketinden değil, kusurlu araç sahibi veya sürücüsünden talep edilmesi gerektiği, raporun sonuç itibari ile hükümde değişikliğe neden olmadığı ancak bilirkişi tarafından yapılan işbu değerlendirmenin yerinde olmadığı değerlendirilmekle birlikte yukarıda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde, davanın kabulü ile 6.956,84 TL'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın kabulü ile 6.956,84 TL'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 615,40-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile noksan 345,55-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,3-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 6.956,84-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,4-Davacı tarafından yatırılan 12.329,00 TL yargılama gideri ile 269,85-TL peşin harç 269,85-TL başvurma harcı toplamı 12.868,70-TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,5-Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde kendilerine iadesine,Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen miktar itibarıyla KESİN nitelikteki karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2025Katip¸e-imzalıdırHakim¸e-imzalıdır