Anahtar kelimeler: Evraktan Ltdşti Kıymetli Taş Esaskarar Yazildiği Başkan Adana Temlik Katip
T.C. ADANA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/6... Esas - █████████
TÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARART.C.ADANA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: █████████BAŞKAN
: ...ÜYE
: ...ÜYE
: ...KATİP
: ...BİRLEŞEN ADANA 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN2015/... ESAS- 2015/... KARAR SAYILI DOSYASIDAVACILAR
: 1- ... - ...: 2- ....LTD.ŞTİ - ...VEKİLLERİ
: ... - ...DAVALI
: ... A.Ş - ...VEKİLİ
: ... - ...TEMLİK ALAN
: ... AŞ - ...VEKİLİ
: ... - ...DAVA
: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2015BİRLEŞEN ADANA 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN2015/... ESAS- 2015/... KARAR SAYILI DOSYASIDAVACILAR
: 1- ....LTD.ŞTİ.- ...: 2-... - ...VEKİLLERİ
: ... - ...DAVALI
: ... T.A.Ş - ...VEKİLİ
: ... - ...DAVA
: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2015KARAR TARİHİ
: █████/2022KARARIN YAZILDIĞI TARİH
: ...Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Birleşen Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... E. esas sayılı dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin dava dışı .... Ltd. Şti. ile █████/2013 tarihinde ... Merkezi Başkanlığı ... Tesisi Elekrik Güçlendirme Yapım İşi ile ilgili olarak, taşeron sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşme gereği yapacakları işten alacağı malzemelerden dolayı 9 adet çeki ... şirketine teslim ettiğini, bu şirketin davaya konu çekleri ...'ya teslim ettiğini, ancak müvekkil şirketin çekin karşılığı olan malzemeleri bu şirketten teslim almadığını, malı teslim edecek olan ... Ltd. Şti.'nin yetkililerinin ticari işletmesini fiilen kapatarak ortadan kaybolduğunu, Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/... Esas sayılı dosyası ile çek iptali ve menfi tespit talepli dava açıldığını, söz konusu çekler hakkında tedbir kararı verildiğini, hakkında tebdir kararı verilen dava konusu çeklerden ...'a ait █████/2014 tarihli 40.000,00 TL'lik çekin ve ... A.Ş.'ye ait █████/2014 tarihli 30.000,00 TL'lik çekin davalı ... A.Ş. tarafından icra takibine konu eldiğini, takip konusu çeklerin ciranta ... Elektrik şirketince davalı bankaya teminat olarak verildiğini, bu nedenle müvekkilinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile; davalı bankaya 70.000,00 TL borçlu olmadığının tesiptine ve davalının %40'dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.Birleşen Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... E. Sayılı dosyasında davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; iptali istenilen çeklerle ilgili olarak Adana 3.İcra Müdürlüğünün 2014/... ve 6.İcra Müdürlüğünün 2014/... esas sayılı icra takiplerinin başlatıldığını, çekleri elinde bulunduran kişinin iptal davası açma hakkının olmadığını, çeklerin düzgün bir ciro silsilesi ile müvekkili bankaya fiziken teslim ve temlik edildiğini, iptal davası açılacak ise sadece müvekkili banka tarafından açılabileceğini, müvekkili bankanın iyi niyetli hamil olduğunu, son cirantalar olan ... Ltd.Şirketi ile ... Ltd. Şirketinin kullandıkları ve ödemedikleri krediler nedeni ile müvekkili bankaya borçlu olmalarından dolayı davaya konu çeklerin bu şirketler tarafından tahsili halinde kredi borçlarına mahsup edilmek üzere beyaz ciro ile ciro edilmek suretiyle müvekkili bankaya teslim edildiğini ve müvekkili bankaya ciro edilmesinin geçerli bir hukuki nedene dayandığını, çeklerdeki ciroların rehin cirosu olduğuna dair iddiaların yazılı delille ispatının gerektiğini, çeklerin teminat olarak verildiği iddiasının dinlenebilmesinin mümkün olmadığını, beyaz cironun temlik cirosu olup temlik cirosu olmasının asıl olduğunu, bu nedenlerle davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... esas sayılı dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava dışı ... Ltd.Şti. İle █████/2013 tarihinde ... Merkezi Başkanlığı ... Tesisi Elektrik Güçlendirme Yapım İşi ile ilgili olarak taşeron sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşme gereği yapacakları işten ve alacağı malzemelerden dolayı ... A.Ş. ... Şubesine ait █████/2014 tarihli 50.000,00 TL , █████/2014 tarihli 30.000,00 TL , █████/2014 tarihli 40.000,00 TL, █████/2014 tarihli 50.000,00 TL, █████/2014 tarihli 50.000,00 TL , çekler ile ... ... Şubesine ait █████/2014 tarihli 50.000,00 TL , █████/2014 tarihli 40.000,00 TL , █████/2014 tarihli 40.000,00 TL, █████/2014 tarihli 40.600,00 TL bedelli çekleri ... şirketine teslim ettiğini, ... Ltd.Şti. Sözleşme gereği teslim etmesi gereken malzemeleri temin etmek için söz konusu çekleri ... ... Ltd. Şti. Şirketine teslim ettiğini, ancak müvekkil şirket çekin karşılığı olan malzemeleri bu şirketlerden teslim almadığını, müvekkillerinin borçlu olmadığına ve çeklerin iptaline ilişkin Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesin 2014/... Esas sayılı dosyası ile çek iptali ve menfi tespit talepli dava açıldığını ve söz konusu çekler hakkında tedbir kararı verildiğini, her ne kadar Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/... Esas sayılı dosyadan görülen davada davalı bankayı davaya dahil etmek istediklerini ancak mahkemece ayrı bir dava açılması gerektiğinden taleplerinin reddedildiğini, bu nedenle ... A.Ş.'ye ait █████/2014 tarihli 50.000,00 TL 'lik çek ile ... A.Ş.'ye ait █████/2014 tarihli 50.000,00 TL 'lik çek ve █████/2014 tarihli 40.000,00 TL'lik çeklerin iptaline, bu çeklerden dolayı müvekkilinin fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile 140.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine, icra takibinden sonra ödenenler yönünden ise ödenen miktarların istirdadına, davalının %40 'dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin münferiden davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Birleşen Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... E. Sayılı dosyasında davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın davacılar aleyhine bir kısım icra takipleri başlattığını, bahse konu icra dosyalarının davacılardan ... Ltd.Şirketi tarafından 17.04.2014 tarihinde ödenerek kapatıldığını, çeklerde ...'ün avalist, ... Ltd.Şirketinin ise keşideci olduğunu, davanın ... Ltd.Şirketi açısından istirdat, ... açısından ise menfi tespit davası olarak görülmesi gerektiğini, davanın zaman aşımına uğradığını, davacı ... açısından icra dosyalarının diğer davacı tarafından ödenmiş olması nedeni ile hukuki yarar bulunmadığını, davacıların müvekkili banka ile görüşüp tamamen rızaya dayalı ödeme yaptıklarını, davacının dava dayanağının sadece çek istihbarat föyü adlı ve tek bir banka tarafından imzalanmış olan bir adi yazılı belge olduğunun açık olduğunu, çekin teminat cirosu olarak alındığı iddiasının gerçek dışı olduğunu ve avalistin de böyle bir dava açma hakkının zaten bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddi ile davacıların dava değerinin %20'si oranında tazminata mahkum edilmelerine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda her iki dava yönünden davanın reddine ve davacıların çek bedellerini %20 oranında tazminata mahkum edilmelerine ilişkin karar verildiği, mahkememizce verilen █████/2017 tarih ve 2014/... Esas 2017/... sayılı kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin █████/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/... Karar sayılı ilamıyla "dairemizin yerleşik uygulamalarına göre çekte rehin cirosu mümkün değildir. Ancak, çek metninde açıkça rehin cirosu yazılmasa da bir takım belge ya da evraklardan çekin teminat amacıyla verildiği anlaşılıyorsa çekte gizli veya açık rehin cirosu olmayacağından son hamilin çeki teminat amacıyla elinde bulundurduğunun kabulü gerekecektir. Somut olayda, birleşen Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... E. Sayılı dava dosyasına konu ... çek nolu █████/2014 tarihli 40.000,00 TL bedelli çekin dava dışı ....Ltd. Şti tarafından ... çek nolu █████/2014 tarihli 30.000,00 TL bedelli çekin asıl dava davalısı ....Ltd. Şti tarafından çek tevdi bordrosu ve çek teslim tutanağı ile dava- birleşen davalısı temlik eden ... A.Ş ye verildiği, birleşen Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... E. Sayılı dosyalarına konu ... çek nolu █████/2014 tarih 40.000,00 TL bedelli, ... çek nolu █████/2014 tarihli 50.000,00 TL bedelli ve ... çek nolu █████/2014 tarihli 50.000,00 TL bedelli çeklerin ise █████/2013 tarihli çek istihbarat formu ile asıl dava davalısı .... Ltd. Şti tarafından birleşen dava davalısı ... T.A.Ş ye verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda öncelikle davalı bankaların ticari defter ve kayıtları ile çek tevdi bordroları incelenerek tevdi bordroları tarihi itibari ile asıl dava davalısı ....Ltd. Şti'nin ve dava dışı ....Ltd. Şti nin davalı bankalara borçlu olup olmadığının belirlenmesi, çeklerin kredi borcuna teminat olarak verilip verilmediğinin değerlendirilmesi, çekin teminat amacıyla alındığının tespit edilmesi halinde ise çekte rehin cirosu geçerli olmadığından sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış" gerekçesiyle bozularak mahkememize gönderilmiş ve mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.Mahkememizce █████/2022 tarihli oturumda: mahkememizin █████/2017 tarih 2014/... E. 2017/... K. Sayılı ilamı ile mahkememizin birleşen 2015/... E. Ve mahkememizin birleşen 2015/... E. Sayılı dava dosyaları yönünden verilen kararlarda direnilmesine karar verilmiştir.Tüm bankalardan kredi sözleşmeleri ile davaya konu çeklerin arkalı önlü fotokopileri dosya arasına celp edilmiştir.Bankacı bilirkişi ... ve hukukçu bilirkişi ... tarafından düzenlenen █████/2016 havale tarihli raporlarında, çekin sadece temlik ve tahsil cirosu ile devredilebileceği, çekte rehin cirosunun geçerli olmadığı, dosyada fotokobisi bulunan çekte rehin cirosunun bulunmadığı, davalı bankaların iyi niyetli 3.kişi sıfatıyla ve yetkili hamil olarak dava konusu çekleri devir ve temlik cirosuyla kullandırdıkları kredilerin teminatı olarak aldığı, çekin muhatap bankalarına ibraz edilerek tahsilinin sağlanması halinde çek bedelinin anılan şirketin davalı bankaların nezdindeki kredi borçlarına mahsup edileceği, çeki elinde bulunduran davalı bankaların yetkili ve haklı hamil olduğunu belirtmişlerdir.Dava İİK'nın 72 maddesine dayanan menfi tespit davasıdır.Somut olayda; davacımız davaya konu çekleri ileride sözleşme gereği yapılacak işlere karşılık olmak üzere davalı .... Ltd. Şti.'ne verdiğini, sözleşme içeriğinin yerine getirilmemesi nedeni ile borçlu olmadığı çeki bu kez davalı .... Ltd. Şti. Tarafından malzeme tedariki için diğer davalı .... Ltd. Şti'ne verdiği ve bu şirket tarafından bankalardan kullanılan kredilerin teminatı olmak üzere rehin cirosu ile davalı bankalara verildiğini, çeklerde rehin cirosu yasağı olması nedeni ile davalı bankaların yasal hamil olmadığını, bu nedenle davalı bankalarında kendisinden çeklerin bedelini talep edemeyeceğini belirtip borçlu olmadığını ileri sürmektedir. Davalı bankalar ise söz konusu çekleri kredi borcundan mahsup etmek üzere tahsil amacı ile teslim aldıklarını, çeklerin teminat ya da rehin cirosu ile teslim alınmadığını, davacı ile diğer davalılar arasındaki sözleşmenin yerine getirilmediği iddiasının iyi niyetli hamil olmaları nedeni ile kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini söylemektedir.Davalı bankalar davaya konu çeklerin kendilerine rehin cirosu ile devir edilmediğini, çeklerin teminat olması için temlik cirosu ile teslim aldıklarını ileri sürmektedir.Rehin cirosunun şekli ile hüküm ve sonuçları 6102 sayılı TTK nunda düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK. nun 795 .maddesinde (mülga 6762 sayılı TTK' nın 707. maddesi) açıklandığı üzere çek görüldüğünde ödenmesi gereken bir ödeme aracı olup, 6102 sayılı TTK. nun 8.... maddesinde (mülga 6762 sayılı TTK. nun 730. maddesinde) rehin cirosuna ilişkin 6102 sayılı TTK.nun 689. maddesine (mülga 6762 sayılı TTK.nun 601. maddesine) atıfta bulunulmamıştır. Yani poliçe ve bononun aksine çekin rehin cirosuyla devrinin yapılması mümkün olmayıp, ancak temlik veya tahsil cirosu ile devri mümkündür. Gerçekten de kanun koyucu çeklerde uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 730. maddesinde rehin cirosuna ilişkin 601. maddeye atıfta bulunmamıştır. Bunun bir başka sonucu da çekte rehin cirosunun mümkün olmadığıdır.Ciro emre yazılı senetlerin devri için zilyetliğin devri ile birlikte bulunması gereken hukuki bir işlem olup (6762 SY.. TTK..559. Mad.) temlik, tahsil veya rehin amaçlarıyla yapılabilir. Temlik cirosu senede bağlı hakkın devrini sağlarken, rehin cirosu bu hakkın rehin edilmesini sağlar. Tahsil cirosu ise hak üzerinde bir mülkiyet değişikliğine yol açmayıp, senet kendisine ciro edilen kimseye senetten doğan alacağı tahsil edebilmesi için yetki verir. (6762 SY. TTK.600 mad.) Tahsil cirosu açıkça bu ibareyi içeren bir ciro şeklinde yapılabileceği gibi uygulamada “gizli tahsil cirosu” olarak adlandırılan biçimde ve dışarıya karşı temlik cirosu şeklinde görünmekle birlikte ciro edenle, lehine ciro edilen arasındaki yapılan ve hak sahipliğinin el değiştirmeyeceğine ve sadece tahsil amacı için devrin yapılacağına ilişkin anlaşma uyarınca da yapılabilir.Somut olay açısından uyuşmazlık dava konusu çeklerin davalı bankalar tarafından rehin cirosu ile devralınıp alınmadığı noktasında toplanmaktadır.6102 sayılı TTK' nun 689. (6762 sayılı TTK md. 601) maddesine göre cironun rehin cirosu olabilmesi için senet üzerinde “bedeli teminattır” "bedeli rehindir” ibaresini veya rehin etmeyi belirten diğer bir kaydı taşıması gerekmektedir. Dava konusu çekin davacı tarafından bankaya ilk ibraz tarihinde çek üzerinde böyle bir kayıt bulunmamaktadır. Ciro kambiyo hukukuna ilişkin bir kavramdır. 6102 sayılı TTK. nun 683. maddesi cironun şeklini, 684.maddesi cironun hükümlerini, 687.maddesi def'i'leri, 688 ve 689.maddeleri cironun çeşitlerini düzenlenmiş olup, cironun niteliğinin çek üzerindeki kayda bakılarak belirlenmesi gerekmektedir. Çeki devralan hangi amaçla devralırsa alsın çek üzerinde hiçbir kayıt yazılmadan davalıya yapılan cironun “bedeli teminattır” "bedeli rehindir” ibaresini veya rehin etmeyi belirten diğer bir kayıt taşımadığından rehin cirosu olarak kabul edilmesi mümkün değildir.Davaya konu çekler yönünden davalı bankalara yapılan ciroda teminat cirosu olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmamaktadır.Bu durumda dava konusu çekleri davalı .... Ltd. Şti tarafından çeklerin davalı bankalara teslim edilirken yapılan cironun temlik cirosu olduğu kabul edilerek 6102 sayılı TTK' nun 687 (6762 sayılı TTK md. 599) maddesi uyarınca keşideci ile lehtar arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ilerin ciro yolu ile hamil olan davalı bankalara karşı ileri sürülebilmesinin çeklerin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olma şartına bağlıdır. (Yargıtay 19. HD.nin █████/2015 tarih ve ██████████ Esas, █████████ Karar) Davalı bankaların, çeklerin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket ettiği yönünde davacıların hiçbir delil ibraz etmediği, davalı bankaların iyi niyetli 3. Kişi sıfatıyla ve yetkili hamil olarak çekleri temlik cirosu ile devraldığı anlaşıldığından aksi yöndeki davacılar vekilinin beyanlarına itibar edilmeyerek birleşen dosyalar yönünden davacılar - borçluların 2004 sayılı İİK.nun 72/1 maddesi gereğince açtığı menfi tespit davasının reddine karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.Davacıların açtığı davalar nedeni ile mahkememizin birleşen 2015/... esas sayılı dava dosyasında davalı ... A.Ş'nin elinde bulunan ... A.Ş Adana Şubesi'ne ait, ... çek nolu, █████/2014 keşide tarihli, 30.000,00TL bedelli çek ile ... TAŞ .../ADANA şubesine ait █████/2014 keşide tarihli, ... çek nolu, 40.000,00TL bedelli çeklerin,Mahkememizin birleşen 2015/... esas sayılı dava dosyasında davalı ... A.Ş'nin elinde bulunan ... A.Ş ... Şubesi'ne ait, ... çek nolu, █████/2014 keşide tarihli, 40.000,00TL bedelli, ... çek nolu, █████/2014 keşide tarihli, 50.000,00TL bedelli, ... çek nolu, █████/2014 keşide tarihli, 50.000,00TL bedelli çeklerin bankaya ibrazı halinde karşılığı olsa dahi ödeme ve icra takiplerinin yapılması tedbir kararı ile yasaklanmıştır. Bu tedbir kararları teminatı yatırılmak sureti ile infaz edilmiştir. Davaya konu bu çeklerin ibraz edilmesine rağmen tedbir kararı nedeni ile ödeme yapılmamasından dolayı davalı bankaların alacağına ulaşması geciktirildiği için davalı bankalar yararına ve davacılar aleyhine tazminat verilmesi gerektiği kabul edilip tüm davalılara yönelik talepler içeren davalar ile ilgili aşağıdaki gibi hüküm oluşturulmuştur.H Ü K Ü M
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;Mahkememizin █████/2017 tarih 2014/... E. 2017/... K. Sayılı ilamı ile mahkememizin birleşen 2015/... E. Ve mahkememizin birleşen 2015/... E. Sayılı dava dosyaları yönünden verilen kararlarda direnilmesine,1-Mahkememizin birleşen 2015/... E. Sayılı dava dosyası yönünden;Davanın Reddine,Çek bedellerinin %20'si olan 14.000,00 TL tazminatın davacılardan alınarak davalılara ödenmesine,Alınması gereken 80,70 TL karar harcının peşin alınan 1.195,43 TL’den mahsubu ile bakiye 1.114,73 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE.Davalı lehine hüküm tarihindeki ücret tarifesine göre takdir olunan 11.200,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak, davalıya VERİLMESİNE.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,2-Mahkememizin birleşen 2015/... E. Sayılı dava dosyası yönünden;Davanın Reddine,Çek bedellerinin %20'si olan 28.000,00 TL tazminatın davacılardan alınarak davalıya ödenmesine,Alınması gereken 80,70 TL harcın peşin alınan 2.390,85 TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.310,15 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE.Davalı lehine hüküm tarihindeki ücret tarifesine göre takdir olunan 22.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak, davalıya VERİLMESİNE.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,3-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK.nun 373/5 maddesi gereğince, kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize veya eşdeğer başka bir mahkemeye verilecek bir dilekçe ile TEMYİZ YOLU açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, alenen ve usulen tefhim kılındı. █████/2022Başkan ...Üye ...Üye ...Katip ...