portföyü satımı menkul fabrika devri müşteri marka şirkete imzalandığını neticesinde

Anahtar kelimeler: Portföyü Satımı Menkul Fabrika Devri Müşteri Marka Şirkete İmzalandığını Neticesinde

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2019

NUMARASI

: ████████ Esas - ████████ Karar

DAVA

: Tespit

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2025

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında █████/2016 tarihinde "Menkul Mal Satımı, İşçi Devri, Marka Devri, Müşteri Portföyü Devri ile Fabrika İşletme Sözleşmesi" imzalandığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 21-31.maddelerinde "Fabrika İşletme Sözleşmesi"nin düzenlendiğini, sözleşmenin 21.maddesi gereği davalı şirketin davacı şirkete bir aylık 30.000,00 USD + %18 KDV olmak üzere üç aylık dönemler şeklinde işletme bedeli ödeyeceğini, sözleşmenin 23.maddesi gereği davalı şirketin üç aylık işletme bedeli olan 90.000,00 USD + %18 KDV olmak üzere toplam 106.200,00 USD tutarı üç aylık dönemin ilk ayının ilk 5 günü içerisinde davacı şirkete ödemesi gerektiğini, ilk işletme bedelini ise sözleşmenin imzalanması anında veya en geç sözleşmenin imzalanmasını takip eden ilk iş gününde peşin olarak davacı şirketin banka hesaplarına havale suretiyle ifa etmesi gerektiğini, ancak bu düzenlemelere rağmen davalı şirketin ne ilk işletme bedelini, ne de takip eden işletme bedelini gereği gibi ifa etmediğini, ödemesi gereken işletme bedeli ve KDV'yi geç ve/veya eksik ödediğini, bu nedenle davalı şirkete Beşiktaş 5.Noterliği'nin █████/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin ve yine Beşiktaş 5.Noterliği'nin █████/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, ancak davalı şirkete çekilen ihtarnamelerin sonuçsuz kaldığını, verilen sürelerde ödeme yapılmadığını, bunun üzerine davalı şirket aleyhine İstanbul 3.İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin icra dosyasından gönderilen ödeme emrine itiraz etmesi üzerine takibin durduğunu, davacı şirket tarafından davalı şirketin itirazının kaldırılması amacıyla İstanbul 15.İcra Hukuk Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, işbu davanın halen derdest olduğunu, yine taraflar arasındaki sözleşmenin 24.maddesi gereği işletmecinin, işletme bedelini ödemede arka arkaya iki kez ve toplamda 6 aylık işletme bedeli ödemede temerrüde düşmesi halinde başkaca ihtara gerek kalmaksızın sözleşmenin kendiliğinden sona ereceğini ve işletmecinin işletmeyi derhal tahliye edeceğine karar verildiğini, davalı şirketin üçer aylık olarak ödenen işletme bedilini eksik ve/veya geç ödeyerek deflarca arka arkaya ödemede temerrüde düştüğünü, ayrıca davalı şirketin en geç █████/2018 tarihinde ödemesi gereken Şubat, Mart ve Nisan 2018 dönemi altıncı işletme bedeli olan 90.000,00 USD tutarını █████/2018 tarihinde ve en geç █████/2018 tarihinde ödemesi gereken Mayıs, Haziran ve Temmuz 2018 dönemi yedinci işletme bedeli olan 90.000,00 USD tutarının ise sadece 60.000,00 USD'lik kısmını █████/2018 tarihinde ödeyerek toplamda 6 aylık ve arka arkaya iki dönem işletme bedelini ödemede temerrüde düştüğünü, bu itibarla davacı şirketin taraflar arasındaki sözleşmenin 24.maddesi gereği davalı şirketin üç aylık olarak ödenen işletme bedelini iki kez arka arkaya ödemede temerrüde temerrüde düşmesi ve toplamda 6 aylık işletme bedelini ödememesi nedeniyle yine sözleşmenin 21 ile 31. maddelerinde düzenlenen "Fabrirka İşletme Sözleşmesi" kısmının feshetmeye ve davalı şirketin işletmeden tahliyesini istemeye yetkili hale geldiğini, anılan nedenlerle taraflar arasında akdedilen sözleşmenin kendiliğinden feshedildiğinin tespitine ve davalı şirketin işletmeden hükmen tahliyesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 22.maddesinde her ne kadara "işbu sözleşmenin adi kira yada hasılat kirası olarak tanımlanamayacağı" yer alsa da yine aynı sözleşmenin 21.maddesindeki hasılat kiralarına özgü hapis hakkı düzenlemesinden işbu sözleşmenin hasılat kirası yada ticari işletme kirası sözleşmesi olduğunun açık olduğunu, taraflar arasında yapılan sözleşmenin nasıl adlandırılırsa adlandırılsın Kanun'un emredici kurallarına aykırı olamayacağını, mevcut olay ve sözleşme açısından davacıya ait "Dilovası Organize Sanayi Bölgesi 3.Kısım Gediz Cad.No:19 Gebze/Kocaeli" adresindeki taşınmazın davalıya kira verildiğini, TBK açısından tüm kira ilişkileri için emredici hukuk kurallarına bağlı fesih düzenlemelerinin getirildiğini, konut ve çatılı işyeri kiraları bakımından Kanun'un aradığı nedenlerden herhangi bir olmadan sözleşme feshedilemeyeceği gibi hasılat yani ticari işletme kirası sözleşmeleri bakımından da TBK 362.maddesi gereği 60 günlük mehil verilmeden fesih yapılamayacağını, sonuç olarak Kanun'un emredici düzenlemelerine aykırı taraflar arasındaki sözleşmenin 24.maddesine dayanılarak fesih yada feshin tespitinin istenemeyeceğini, yine davacı tarafın tahliyeye ilişkin talepleri açısından da mahkemenin görevsiz ve yetkisiz olduğunu, Gebze Mahkemelerinin yetkili olduğunu, anılan nedenlerle davacının davasının reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Yapılan yargılama, davacının iddiaları, davalının beyanları, ibraz edilen deliller, mahkememiz talimat mahkemesine yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu ibraz edilen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile davalı arasında █████/2016 tarihinde "Menkul Mal Satımı, İşçi Devri, Marka Devri, Müşteri Portföyü Devri ile Fabrika İşletme Sözleşmesi" imzalandığı, sözleşmenin 1.maddesi ile davacı tarafından "Kocaeli İli, Gebze İlçesi, Organize Sanayi Bölgesi, Eski Bağdat Yolu, Serenli Kuyu Mevkii, ... Pafta, ... Parsel, Parselde kayıtlı bulunan ve Dilovası Sanayi Bölgesi 3.Kısım Gediz Cad. ... Gebze Kocaeli adresinde bulunan ve maliki olduğu gayrimenkuller üzerinde bulunan tüm makinelerin, büro malzemelerinin, araçların ve sair tüm eşyaların davalı şirkete mevcut durumuyla %8 KDV dahil olmak üzere toplam 100.000,00 USD bedelle kiralanmasına karar verildiği, sözleşmenin 21.maddesi gereği davalı şirketin davacı şirkete bir aylık 30.000,00 USD + %18 KDV olmak üzere üç aylık dönemler şeklinde işletme bedeli ödeyeceğinin ve yine sözleşmenin 23.maddesi gereği davalı şirketin üç aylık işletme bedeli olan 90.000,00 USD + %18 KDV olmak üzere toplam 106.200,00 USD tutarı üç aylık dönemin ilk ayının ilk 5 günü içerisinde davacı şirkete ödenmesinin kararlaştırıldığı, yine sözleşmenin 24.maddesi ile davalı şirketin sözleşmenin 21.madesinde belirlenen ve üç aylık olarak ödenen işletme bedelini iki kez arka arkaya ödemede temerrüde düşmesi ve toplamda altı aylık işletme bedilinin ödenmemiş olması halinde davacının sözleşmede düzenlenen işletme kısmını feshetmeye ve başkaca bir ihtara ve herhangi bir mahkeme kararına gerek olmaksızın davalıyı işletilen yerden tahliye etmeye yetkili olduğunun kararlaştırıldığı görülmüştür. Her ne kadar davacı tarafından taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği ödemesi gereken işletme bedellerini gereği gibi ifa etmediği, bedelleri geç veya eksik ödediği iddiası ile sözleşmenin 24.maddesi gereği işletme bedellerini iki kez arka arkaya ödemede temerrüde düşmesi ve toplamda altı aylık işletme bedelini ödememesi nedeniyle sözleşmenin 21.maddesi gereği sözleşmenin feshedildiğinin tespiti ile şirketin işletmeden hükmen tahliyesine karar verilmesi talep edilmiş ise de; mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesine göre davacı tarafça kesilen faturalar sonrası işletme bedellerinin ödendiği, sadece 2018 yılı Temmuz ayına ait işletme bedelinin ödemesinde temerrüde düşüldüğü, davalı tarafından söz konusu işletme bedellerinin ödenebilmesi için davacı tarafça faturaların kesilmiş olması gerektiği, 2018 yılı Temmuz ayı hariç diğer aylardaki ödemelerin kesilen faturalardan sonra süresi içinde ödendiği, sadece 2018 yılı Temmuz ayı fatura bedelinin ödenmesinde temerrüde düşüldüğü, sözleşmenin 24.maddesi uyarınca tahliyeye karar verilebilmesi için iki kez arka arkaya ödemede temerrüde düşülmesi gerektiği, hem temerrüt olgusunun iki kez olmaması, hemde arka arkaya ödemelerde temerrüde düşülmemesi sebebiyle tahliye şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından, davacının davasının reddine , ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında █████/2016 tarihinde “Menkul Mal Satımı, İşçi Devri, Marka Devri, Müşteri Portföyü Devri İle Fabrika İşletme Sözleşmesi” imzalandığını, davalı şirket, ne ilk işletme bedelini ne de takip eden işletme bedelini gereği gibi ifa etmiş, ödemesi gereken işletme bedeli ve KDV’yi geç ve / veya eksik ödediğini, davacı şirket söz konusu yedinci işletme bedelindeki temerrüdü nedeniyle davalı şirkete Beşiktaş Beşinci Noterliği vasıtasıyla █████/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname (dosyada mübrez) gönderdiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 24. maddesi gereği işletmeci, işletme bedelini ödemede arka arkaya iki kez ve toplamda 6 aylık işletme bedeli ödemede temerrüde düşmesi halinde başkaca ihtara gerek kalmaksızın sözleşme kendiliğinden sona erecek ve işletmeci işletmeyi derhal tahliye edeceğini, davalı şirket, üçer aylık olarak ödenen işletme bedelini eksik ve/veya geç ödeyerek defalarca arka arkaya ödemede temerrüde düştüğünü, eğer taraflar aralarında ifa zamanını kararlaştırmışlarsa, taraflarca kararlaştırılan ifa tarihinde borç muaccel olacak ve borçlu temerrüde düşeceğini, somut olayda taraflar arasındaki █████/2016 tarihli sözleşmenin 23. maddesinde; taraflar işletme bedellerinin 3 ayda bir peşin olarak ilgili ayın 5. günü mesai saati içinde ödeneceğini kararlaştırmak suretiyle, işletme bedellerinin ne zaman muaccel olacağını açıkça düzenlediğini, davalı şirketin yargılama esnasında ilgili maddeye ilişkin herhangi bir itirazı olmadığını, TBK'nın 90. ve 117. maddeleri incelendiğinde tarafların aralarında ifa zamanını kararlaştırmaları halinde, taraflarca kararlaştırılan ifa tarihinde borcun muaccel olduğu görülmekte olup o halde vadesi belli olan borçlarda borçlunun temerrüde düşmesi için fatura kesmeye veya ihtar çekmeye veya başkaca bir hususa gerek olmadığını, faturanın gönderilmesi, alacağın miktarını borçluya bildirmeye ve halen bu miktarda borcunun bulunduğunu borçluya hatırlatmaya yarayacağını, faturada bulunması mutad hususlar içerisinde, edimin yerine getirilmesi talebi ile getirilmediği takdirde borçlunun sözleşmeye aykırı davranacağı uyarısı bulunmadığını, fatura ödeme talebini içermediğini, o halde faturanın tebliği borçluyu temerrüde düşürecek nitelikte olmadığını bu sebeple temerrüdün başlangıcı faturanın tebliği tarihi değil, temel borç ilişkisi nedeniyle belirli vadeli bir borç varsa bu muacceliyet tarihinden itibaren, belirli vadeli bir borç yoksa alacaklının kanunun öngördüğü şekilde ihtarıyla muaccel olan tarihten itibaren başlayacağını, faturaya Yargıtay içtihatları birleştirme hukuk genel kurulu kararında sayılanlar dışında görev yükletilemeyeceğini, o halde fatura temerrüt için bir araç olmayıp, temel borç ilişkisi nedeniyle belirli vadeli bir borç varsa bu muacceliyet tarihinden itibaren, belirli vadeli bir borç yoksa alacaklının kanunun öngördüğü şekilde ihtarıyla muaccel olan tarihten itibaren başlayacağını, davalının işletme bedelini ve kdv borcunu ödemede temerrüde düşmesi halinde, davacının şirket söz konusu bedeli cari döviz faizine 1 puan ilave edilmek suretiyle faizi ile tahsil etmeye ve kısmi ödemeleri faize saydırmaya yetkili olduğunu, buna göre █████/2018 tarihi itibarıyla davalı şirket, hem şubat, mart ve nisan 2018 dönemi altıncı işletme bedeli ve kdv borcunu, hem de mayıs, haziran ve temmuz 2018 dönemi yedinci işletme bedeli ve kdv borcunu ödemede iki kez temerrüde düşmüş ve toplamda altı aylık işletme bedelini ödememesi sebebiyle işletme konusu yerden davalı şirketin tahliyesi gerektiğini, dava dilekçesinin 4.4, 4.5, 4.6 ve 4.7 maddelerinde belirtilen aylara ilişkin ödemelerin incelenmesi hususunda bilirkişiyi görevlendirildiğinin anlaşılamamış olup nitekim dava dilekçesinin 4.1, 4.2, 4.3 ve 4.4 maddelerinde de davalı şirketin temerrüde düştüğü açıkça belirtilmiş, dolayısıyla tüm ödeme dönemlerinin aynı titizlikle incelenmesi gerekirken istanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi eksik ve hatalı bir inceleme yaptığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

:Dava, taraflar arasında imzalanan Menkul Mal Satımı, İşçi Devri, Marka Devri, Müşteri Portföyü Devri ile Fabrika İşletme Sözleşmesi kapsamında işletme bedellerini ödemede temerrüde düştüğü iddiası ile sözleşmenin kendiliğinden feshedildiğinin tespiti ile davalının tahliyesine karar verilmesi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince süresinde istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının işletme bedellerini ödemede temerrüde düşüp düşmediği, sözleşmenin fesih şartlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.Taraflar arasında, 01.11.2016 tarihinli Menkul Mal Satımı, İşçi Devri, Marka Devri, Müşteri Portföyü Devri ile Fabrika İşletme Sözleşmesi imzalanmış, söz konusu sözleşmenin 21. maddesinde, davalı şirketin bir aylık 30.000,00 USD + % 18 KDV olmak üzere üç aylık dönemler şeklinde işletme bedeli ödeyeceği, sözleşmenin 23. maddesinde davalı şirket üç aylık işletme bedeli olan 90.000,00 USD + % 18 KDV olmak üzere toplam 106.200,00 USD tutarı üç aylık dönemin ilk ayının ilk 5 günü içerisinde ödemesi gerektiği, ilk işletme bedelini ise sözleşmenin imzalanması anında veya en geç sözleşmenin imzalanmasını takip eden ilk işgününde peşin olarak banka hesaplarına havale suretiyle ifa etmesi gerektiği, 24. maddede, davalının madde 21 de belirlenen ve 3 aylık olarak, ödenen işletme bedelini 2 kez arka arkaya ödemede temerrüde düşmesi ve toplam 6 aylık işletme bedelinin ödenmemiş olması halinde, sözleşmenin 21. maddesi ve devamı maddelerinde düzenlenen işletme kısmını feshetmeye ve başkaca bir ihtara ve herhangi bir mahkeme kararına gerek olmaksızın 1. maddede belirlenen ve işletilen yerde bırakılan bırakılan menkulleri, gerekse sözleşmeden sonra davalının işletilen yere getirdiği menkulleri işletilen yerden tahliye etmeye yetkili olduğu düzenlenmiştir.Davalı tarafın defterleri incelenerek düzenlenen bilirkişi raporunda, davalı şirketin dava konusu dönemlere ait işletme bedellerini, davacı şirketin düzenlemiş olduğu fatura tarihlerine göre 2018 Temmuz ayı hariç olmak üzere ödediği, ancak dava konusu aylara ait KDV'ler ile 2018 Temmuz ayına ait işletme bedelinin sözleşme ve düzenlenen fatura tarihlerinden sonra ödendiği, taraflar arasında yapılan sözleşmenin 24. maddesinde iki kez arka arkaya işletme bedelinin ödenmediğinde davalının temerrüde düşeceğinin belirtildiği, davalının dava konusu dönemlere ait davacı şirketin düzenlemiş olduğu fatura tarihlerine göre işletme bedellerini 2018 yılı Temmuz ayı hariç diğer aylarda ödemelerin yapıldığı ancak dava konusu aylara ait KDV'ler ile 2018 yılı Temmuz ayına ait işletme bedellerinin sözleşme ve düzenlenen fatura tarihlerinden sonra ödendiği, dava konusu işletme bedellerinin sözleşmeye göre kısmi gecikme olsa da faturalara göre 2018 Temmuz ayı hariç diğer ayların ödemelerinin yapıldığı, dava konusu dönemlere ait işletme bedellerine ait KDV'lerin kısmen gecikmeli ödendiği, işletme bedelinin süresinde ödenmemesinden dolayı bir kez temerrüde düştüğü görüş ve kanaat bildirilmiştir. Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmenin 24. maddesine göre, davalının 21. madde de belirlenen ve 3 aylık olarak, ödenen işletme bedelini 2 kez arka arkaya ödemede temerrüde düşmesi ve toplam 6 aylık işletme bedelinin ödenmemiş olması halinde, sözleşmenin 21. maddesi ve devamı maddelerinde düzenlenen işletme kısmını feshetmeye ve başkaca bir ihtara ve herhangi bir mahkeme kararına gerek olmaksızın 1. maddede belirlenen ve işletilen yerde bırakılan bırakılan menkulleri, gerekse sözleşmeden sonra davalının işletilen yere getirdiği menkulleri işletilen yerden tahliye etmeye yetkili olduğu düzenlemesi karşısında, dava konusu dönemlere ait işletme bedellerine ait KDV'lerin kısmen gecikmeli ödendiği ve işletme bedelinin süresinde ödenmemesinden dolayı bir kez temerrüde, düştüğü, sözleşmedeki 6 aylık işletme bedelinin ödenmemiş olması şartının somut olayda gerçekleşmediği görülerek Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

KARAR

: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın, alınması gerekli olan 615,40 TL harçtan mahsubu ile bakiye 534,70 TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2025