çöpçü bahçıvan parkta bekçi dairece kesinlik şartı eksiklikleri uyularak özetle

Anahtar kelimeler: Çöpçü Bahçıvan Parkta Bekçi Dairece Kesinlik Şartı Eksiklikleri Uyularak Özetle

10. Hukuk Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının davalı ... Belediyesinin sorumluluğunda bulunan parkta "bekçi, çöpçü, bahçıvan" olarak 24.06.2009 ile 21.10.2016 tarihleri arasında çalışmasına rağmen hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiğini ileri sürerek, 24.06.2009 ile 24.06.2014 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

Fer'i müdahil ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespitine ilişkin davaların kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde araştırılması gerektiğini, eldeki davada hak düşürücü ve zamanaşımının gerçekleştiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.07.2022 tarih, ████████ E., ████████ K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının Silvan SYDV bünyesinde;

01.01.2013- 31.01.2013 tarihleri arasında 30 gün,

01.04.2013- 30.04.2013 tarihleri arasında 30 gün,

01.07.2013- 31.07.2013 tarihleri arasında 30 gün,

01.09.2013- 30.09.2013 tarihleri arasında 30 gün,

01.12.2013- 31.12.2013 tarihleri arasında 30 gün,

01.03.2014- 31.03.2014 tarihleri arasında 30 gün, tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli olarak toplam 180 gün dönemin asgari ücreti ile çalıştığının tespitine, sair talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.11.2022 tarih, █████████ E., █████████ K. sayılı kararıyla taraf vekillerinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Davacının çalıştığı işyerinin resmi kurum niteliğinde Belediye işyeri olup tüm işlem ve eylemlerinin resmi olarak yapılmasının esas olduğu, davacının sürekli çalıştığı iddiası karşısında, Mahkemece re'sen araştırma ilkesi gereğince davacının beyanı alınarak, davalı kamu kurumu işyeri olan belediyede her yıl belediyenin hangi işyerlerinde kimlerle çalıştığı, emir ve talimatları kimden aldığı, ne iş yaptığı, ödemelerin nasıl, ne şekilde, hangi işlemler sonucu yapıldığı açıklattırılarak davacının davası somutlaştırılmalı; belediyeden ilgili birimlerdeki bu çalışmaları ile ilgili işe giriş çıkış bilgileri, sözleşmeler, ücret bordroları, puantaj kayıtları istenmeli, davacı ile ilgili belge yoksa bu birimlerde diğer çalışanların listesi ve işyeri bordroları istenerek bu birimler nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, belge gönderilmemesi halinde sebepleri üzerinde durulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilmeli, Belediye Encümeni tarafından davacının parklarda çalıştırılacağına dair bir karar alınıp alınmadığı araştırılmalı, ayrıca davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının çalıştığını beyan ettiği iş yeri resmi kurum niteliğinde Belediye Başkanlığı olup tüm işlem ve eylemlerinin resmi olarak yapılması gerektiği, kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması gerekmekte olup, dosyada bulunun davalı ... cevabi yazısından davacının iddiada bulunduğu üzere Belediye Başkanlığı bünyesinde parklarda çalıştırıldığına dair resmi bir karar bulunmadığı, bahsi geçen çalışmaya ilişkin bilgi, belge veya kayıt bulunmadığı anlaşılmakta, dinlenen tanık beyanlarından her ne kadar davacıya sosyal yardım adı altında ödeme yapıldığı anlaşılmakta ise de bu ödemenin resmi bir çalışma karşılığı yapıldığı kanaatine varılamamış, yukarıda açıklandığı üzere davacının çalışması zaman ve bağımlılık unsurları açısından ispatlanamamış olmakla davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı ... Belediyesinin sorumluluğunda bulunan parkta "bekçi, çöpçü, bahçıvan" olarak 24.06.2009 ile 21.10.2016 tarihleri arasında çalışmasına rağmen hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiğini ileri sürerek, 24.06.2009 ile 24.06.2014 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Dava, 506 sayılı Kanun'un █████. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamında bozma sonrası dinlenilen tanıklar belediye proje müdürü ... ile belediye çalışanı ...'nin beyanları ile davacı adına davalı ... tarafından yapılan 22.01.2013, 22.04.2013, 26.07.2013, 25.09.2013, 26.12.2013 ve 27.03.2014 tarihli nakdi yardım adıyla yapılan ödemeler gözetilerek, Mahkemece, ödeme dönemleriyle sınırlı olarak (01.01.2013 - 31.01.2013 tarihleri arası, 01.04.2013 - 30.04.2013 tarihleri arası, 01.07.2013 - 31.07.2013 tarihleri arası, 01.09.2013 - 30.09.2013 tarihleri arası, 01.12.2013 - 31.12.2013 tarihleri arası, 01.03.2014 - 31.03.2014 tarihleri arası hizmetlerinin) kısmen kabul kararı verilmesi gerekirken verilen ret karar hatalı olup bozmayı gerektirir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.