süresiyle edememiş edimi satımdan yapımı siparişleri zamanında kaybına edemediğini kalıp

Anahtar kelimeler: Süresiyle Edememiş Edimi Satımdan Yapımı Siparişleri Zamanında Kaybına Edemediğini Kalıp

T.C.

İSTANBUL

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ███████

DAVA

: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA/

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili ile davalı ... arasında 28.05.2019 tarihli Kalıp Alım Sözleşmesi imzalandığını, Bu Sözleşmeye göre Davalının edimi Müvekkilinin Sözleşme gereği talep etmiş olduğu ürünlerin yapımı ve zamanında teslim edilmesi olduğunu, Hal Böyle iken Davalı tarafın Sözleşme gereği belirtilen ürünleri zamanında teslim edememiş olduğunu, bu sebeple Müvekkilinin bu ürünlerin kendisine zamanında teslim edilmemesinden dolayı 3.kişilerin vermiş olduğu Sözleşmeli ve taahhütlü olan ve taahhüt süresiyle bağlı olan siparişleri zamanında teslim edemediğini ve ciddi zarara ve kar kaybına uğradığını, bu talepleri ile ilgili dava ve talep haklarını saklı tuttuklarını, Taraflarca imzalanan protokolün 6. Maddesi gereği satıcı ...nın, imza tarihinde itibaren 120 gün içerisinde sözleşme konusu malları teslim edeceğini, Ürünlerin teslim edilmemesi durumunda taraflarca kararlaştırılan her geçen gün için 300 TL cezai bedel ödemeyi davalının kabul ettiğini, Bu durumun sözleşmenin 6. Maddesinde açıkça görüldüğünü, sözleşme gereği Davalı tarafından yapılacak ürünlerin 25.09.2019 tarihinde teslim edilmesi gerekirken 03.01.2023 tarihinde yani tam 1196 gün sonra teslimatının yapıldığını, Ürünlerin zamanında teslim edilmemesi sebebi ile Sözleşme gereği tahakkuk eden cezai şartın hesaplandığını, Davalı taraftan talep edildiğini, davalı taraf ödeme yapmayınca bu kez de aleyhine ... 19.icra müdürlüğünün ...E. Sayılı dosyasıyla icra takibine geçildiğini, Davalının bu takibe haksız olarak itiraz ettiğini, Bununla birlikte davalı/borçlunun yapmış olduğu itirazın, takibi sürüncemede bırakmaya matuf ve kötü niyetli olduğunu, Bu sebepten ötürü itirazın iptalinin yanında, alacak bedeli likit olduğundan alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, tüm bu nedenlerle davalarının kabulü ile davalı borçlunun haksız ve dayanaksız itirazlarının iptaline, ... 19. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibinin devamına, İtirazın haksız ve kötü niyetli olan davalı borçluya asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatı yükletilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA/

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, taraflarınca işbu icra takibine itiraz edildiğini, davacı yan ile müvekkili arasında █████/2019 tarihinde anne sütü sağma seti kalıp alımı konulu Kalıp Alım Sözleşmesi akdedildiğini, işbu sözleşme kapsamında davalı müvekkilinin davacı yanın talebi üzerine kalıp ürettiğini, davacı yanın davalıdan günde yaklaşık 500 adet ürün üretmesini talep ettiğini, bu ürünlerin totalinde 70.000 parçaya yakın ürün üretildiğini, işbu ürünlerin varlığını yok saymanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacı yanın iddiaları ile bu durumu hiçe sayarak müvekkilinin hakkını gasp etmeye çalıştığını, ürettiği kalıplar ile yine davacı yanın isteği üzerine bu kalıplarla ürünlerin de üretilip davacı yana teslim edildiğini, davacının talebi ile üretilen tüm kalıpların ürünlerin davacı yana süresinde teslim edilmiş olduğunu, davacı yanın kütü niyetli olarak davaya konu sözleşmeyi öne sürerek haksız kazanç elde etme saiki güttüğünü, kalıpların gerek kendisine gelerek gerekse gönderdiği araçlar ile teslim edildiğini, araçların görüntülerinin dosyada mevcut olduğunu, davaya konu sözleşme kapsamında yapılacak ürün ve kalıplara ilişkin davacı yan ile davalı müvekkili ve babası ...'ya telefon üzerinden uzunca süreler konuşmalar yapıldığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereğince müvekkilinin üstüne düşen tüm edimleri yerine getirdiğini, ürün bedelinin davalı müvekkiline haricen ve de banka kanalı ile ödendiğini, ilgili faturaların usulüne uygun olarak kesildiğini, davacının her ne kadar ürünlerin kendilerine teslim edilmediğini iddia etmişlerse de faturalara ilişkin itirazlarının bulunmadığını, fatura bedellerinin de ödendiğini, düzenlenen faturalara ilişkin itirazları bulunmaksızın sözleşme kapsamında davalı müvekkilinin üzerine düşen edimleri yerine getirmediği iddiasının kötü niyet barındırdığının aşikar olduğunu, ürünlerin teslim edilmiş olduğunu, karşı ücreti müvekkili yana ödendiğini, davacı yanca faturalara itiraz edilmediğini, ilgili madde hükümlerince ödemeleri kabul ettiği anlamına geldiğini, tüm bu nedenlerle, davacının haksız olarak açtığı işbu itirazın iptali davasının reddine, davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, İİK m.67 kapsamında itirazın iptali davasıdır.

Uyuşmazlığın, Taraflar arasında akdedilen █████/2019 tarihli kalıp alım sözleşmesi kapsamında davacının davalıdan cezai şart alacağına ilişkin olarak ... 19. İcra müd. ...Esas sayılı dosyasından başlatılan takibe davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkin hususlarından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Dava dosyasına celbedilen ... 19. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklınını, davalı borçlu aleyhine toplam 358.800,00-TL takip başlattığı, alacağın tahsiline kadar asıl alacağa işleyecek %11,75 yıllık yasal faiz TBK'nun 100. Maddesi uyarınca yapılacak kısmi ödemelerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubuyla tahsilini talep ettiği, ödeme emrinin borçluya tebliği üzerine davalı borçlunun süresinde olarak borca, faize ve tüm ferilerine itiraz etmesi neticesinde icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiği ve süresinde olarak iş bu itirazın iptali davasının açılmış olduğu görülmüştür.

Mahkememizin █████/2024 tarihli duruşmasının 3 numaralı ara karar sonrası beklenmeksizin dosyanın mahkememizce resen seçilecek mali müşavir ve sözleşmeler konusunda uzman borçlar hukuku kürsüsünde akademisyen bilirkişi heyetine tevdi ile davacının takip talebinde haklı olup olmadığı ve varsa alacak miktarının konusunda rapor alınmasına karar verilmiş olup, mahkememiz dosyası Bilirkişiler ... ile ...'a tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından müştereken hazırlanan █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: "Nihai Takdir Sayın Mahkemenize Ait olmakla; Taraflar arasındaki sözleşme gereği, davacı tarafın sözleşmede belirtilen ödeme edimini yerine getirdiği 28.05.2019 tarih göz önüne alındığında, sözleşmede belirtilen 120 gün sonrası cezai şart hesaplanması yapılmıştır.Davalı tarafın kurumlar vergisi beyannamesi incelendiğinde firmanın 240.415,47TL karda olduğu görülmüş, Hesaplanan cezai şart tutarı 300.000,00-TL Hesaplanmıştır, TBK m.182/2'de hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir hükmü uygulanması Hususunda Takdir Sayın Mahkemenize Aittir." şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.

Mahkememizin █████/2024 tarihli duruşmasının 2 nolu ara kararı ile davalı vekilinin itirazları doğrultusunda dosyanın önceki bilirkişiye tevdiine karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişilere yeniden tevdi edilmiş ve bilirkişiler tarafından sunulan ek raporda özetle: " Somut Olaya Bakıldığında; Taraflar arasında, sözleşmenin 6. Md uyarınca 120 gün (4 ay) olarak kararlaştırılmış ise de yapılan mali inceleme sonucunda davalı tarafından davacı yana ilk numunelerin 31.12.2021 tarihinde yapıldığı yani sözleşme tarihinden itibaren (28.05.███████.12.2021 arası) 2 yıl 7 ay 2 gün içerisinde teslim edildiği, davacı tarafından da aynı gün ödemenin yapıldığı görülmüştür. Taraflar arasında imzalanan 28.05.2019 tarihli ilk sözleşmesinin 6. maddesinde teslim süresi belirtilmiş olup davalı taraf 25.08.2019 tarihli sözleşmesi uyarınca sözleşmede taahhüt edilen süreye uygun davranılmadığı, sözleşmeye uygun davranılmadığı taktirde cezai şart alacağının talep edileceği Mahkemenizce Kabul edilmesi Halinde, Yapılan incelemelerde davacı tarafından sözleşmede belirtilen Numuneler geldikçe peşin ödeme yapılacak hususundaki madde uyarınca edimini yerine getirdiği, ancak davalı tarafından sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmeyip edimleri yerine getirilmediği, davalının teslim edildiğine ilişkin beyanının hukuki takdirinin mahkemenin olduğu, Davalı taraf Sözleşme gereği belirtilen edememiş olup bu sebeple Müvekkil bu ürünlerin kendisine zamanında teslim edilmediği Hususunda tespit edilmiş ve Hesaplanan cezai şart tutarı 358.800,00 T TL Hesaplanmıştır, TBK m.182/2'de hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir hükmü uygulanması Hususunda Takdir Sayın Mahkemenize Aittir." şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.

Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, taraflar arasında imzalanan kalıp Alım Sözleşmesi uyarınca cezai şartın davalıdan tahsili istemine ilişkin olduğu, Taraflar arasında 28.05.2019 tarihinde kalıp alım sözleşmesinin akdedildiği, sözleşme maddelerinin incelenmesinde, Sözleşmenin 5. Md uyarınca; sözleşme bedelinin 85.000TL+ KDV dahil toplam 103.000,00TL olduğu, Sözleşmenin 7. Md uyarınca Teslim Süresinin; imza tarihi itibariyle 120 gün içinde kalıpların bitmiş olmasının gerekeceği, 120 gün içerisinde kalıpların teslim edilmemesi durumunda her geçen gün için 300TL cezai şart bedelinin son ödenecek bedel üzerinden düşülerek kalan bedelin satıcı firmaya ödeneceği kararlaştırıldığı görülmektedir.

Taraflar arasında, sözleşmenin 6. Md uyarınca 120 gün (4 ay) olarak kararlaştırılmış ise de yapılan mali inceleme sonucunda davalı tarafından davacı yana ilk numunelerin 31.12.2021 tarihinde yapıldığı yani sözleşme tarihinden itibaren (28.05.███████.12.2021 arası) 2 yıl 7 ay 2 gün içerisinde teslim edildiği, davacı tarafından da aynı gün ödemenin yapıldığı görülmüştür. Taraflar arasında imzalanan 28.05.2019 tarihli ilk sözleşmesinin 6. maddesinde teslim süresi belirtilmiş olup davalı taraf 25.08.2019 tarihli sözleşmesi uyarınca sözleşmede taahhüt edilen süreye uygun davranılmadığı, sözleşmeye uygun davranılmadığı taktirde cezai şart alacağının talep edilebileceği kanaatine varılmıştır.

Sözleşme tarihi itibariyle sözleşmede belirlenen cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına sebep olup olmayacağı hususunda mali müşavir bilirkişisinden rapor alınmıştır.

Dosyaya ibraz edilen █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda davalı tarafın kurumlar vergisi beyannamesinin incelenmesi neticesinde firmanın 240.415,47 TL karda olduğu bildirilmiştir.

Dosyada mevcut 14.08.2024 tarihli kök bilirkişi raporu ile 07.11.2024 tarihli ek bilirkişi raporuna, gerekçeli somut olay ve dosya içeriği ile uyumlu, taraf ve Mahkeme denetimine elverişli olması sebebiyle Mahkememizce itibar edilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan 28.05.2019 tarihli sözleşmenin 7. Maddesine göre göre cezai şart bedeli talep etme şartlarının oluştuğu kanaatine varılmakla birlikte;

TBK m. 182/f.3’ya göre cezai şartın indirilmesi konusunda ticari işler ve tacirler bakımından uygulanıp uygulanmayacağı hususunda TTK’nın 22’nci maddesinde buna açıklık getirilmekte ve TTK m. 22/f.1’da TBK m. 182/ f.3 düzenlenen cezai şartın indirilmesinin mahkemeden istenemeyeceği belirtilmiş olmakla birlikte Yargıtay uygulamasında fahiş nitelikte bulunan ve tacirin mahvına sebep olacak cezai şartın indirilmesi kabul edilmiştir. Özellikle miktar yönüyle ahlaka, adaba ve kanunun emredici hükümlerine aykırı düşen cezai şarta yalnızca tacirin basiretli davranma yükümlülüğünü öne sürerek müdahale edilememesi hukuka ve hakkaniyete aykırı düşecektir.

Yargıtay, borçlu tacir tarafından taahhüt edilen cezai şartın, ekonomik özgürlüğü yok edip etmeyeceği, ekonomik geleceği tehlikeye düşürüp düşürmeyeceği, ahlak ve adaba aykırı bulunup bulunmayacağı gibi hususların değerlendirilmesi gerektiği yönünde kararları bulunmaktadır. Cezai şartın ahlaka aykırılığı söz konusu olduğu durumlarda doğrudan cezai şartın (YHGK, 20.03.1974 T., ... E.... K. sayılı kararında yer aldığı üzere kısmen iptal edilmesi de mümkündür. TBK m. 27 /2 ye göre böyle bir uygulama mümkündür.

Yargıtay'ın da kabul etmiş olduğu üzere tacirin ekonomik mahvına sebep olabilecek nitelikte ki bu derece yüksek cezai şartın indirilmesi gerekmektedir.

Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre,davalı şirketin cezai şart alacağının tamamının tahsiline karar verilmesi davalının ekonomik mahvına sebebiyet vereceğinden talep edilen cezai şart alacağından takdiren % 33 oranında indirim yapılmak suretiyle davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiş, davalı tarafından ... 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından başlatılan takibe yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 200.000-TL yönünden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-)Davanın KISMEN KABULÜ ile davalı tarafından ... 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından başlatılan takibe yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 200.000-TL yönünden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-)Alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddine,

3-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 13.662,00-TL karar harcının, peşin yatırılan 4.248,02-TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 9.413,98-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-)Davacı tarafından yapılan toplam 6.677,00-TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 3.774.44-TL ile 4.248,02-TL peşin harç 269,85-TL başvuru harcı toplamı 8.049,31-TL'nin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-)Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 32.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-)Davalılar lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

7-)6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ret miktar ve oranı göz önüne alınarak kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 1.763,70-TL'nin davalılardan, ret edilen miktar üzerinden hesaplanan 1.446,30-TL'nin ise davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,

8-)Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,

Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2025

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır