tetkikatın hasımsız bam hitaben kıymetli keşide şubesine diyarbakir seri istenmiş

Anahtar kelimeler: Tetkikatın Hasımsız Bam Hitaben Kıymetli Keşide Şubesine Diyarbakir Seri İstenmiş

T.C. DİYARBAKIR BAM 6. HUKUK DAİRESİ

T.C.

DİYARBAKIR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

DAVANIN KONUSU

: Kıymetli Evrak (Çek) İptali

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Hasımsız olarak görülen davada İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi davacı tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkilinin ... Şubesi’ne hitaben keşide edilen, ... keşide tarihli,.... seri numaralı ve ...TL bedelli çek ile yine ... Şubesi’ne hitaben keşide edilen .... keşide tarihli, .... seri numaralı ve...TL çeklerin hâmili olduğunu, söz konusu çeklerin müvekkilinin elindeyken kaybolduğunu beyan ederek çeklerin ibrazında bankaca ödenmemesi için tedbire hükmedilerek zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, somut olayda, zayi nedeniyle çek iptali talep edilen çeklerin hâmiline çek olduğu ve keşide tarihlerinin █████/2025 ve █████/2025 olduğu, henüz ibraz tarihlerinin gelmediği, davacı vekili tarafından müvekkilinin çeklere ciro yolu ile hâmil olduğu iddia edilerek çeklerin ön yüz bilgileri sunulmuş ise de, arka yüz bilgilerinin/suretlerinin sunulmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bu haliyle davacının zayi nedeniyle iptali talep edilen çeklerin yetkili hamili olduğuna ilişkin kanaat oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; müvekkilinin.... Sitesinde kendisine ait "..." adlı işletmede toptan madeni yağ sattığını, müvekkilinin dava konusu çekleri işletmesinde kaybettiğini, çekler üzerinde .... Ltd. Şti. ve . ... Ltd. Şti.'nin cirosu bulunduğunu, müvekkilinin dava konusu çekleri . ... Ltd. Şti.'den çekleri ticari faaliyetlerine karşılık aldığını, İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararında çeklerin ön yüzünün mahkemeye sunulmasına karşılık çekin arka yüzü bilgi ve suretlerinin sunulmaması nedeniyle davanın reddine karar verdiğini, bu hususta █████/2025 tarihinde mahkemeye göndermiş oldukları beyan dilekçesinde müvekkilinin çeki kimden aldığını, çekin arka yüzünde kimlerin cirosunun bulunduğuna ilişkin beyanda bulunduğunu, ayrıca müvekkilinin çeki bulmak için iş yerinde yapmış olduğu arama neticesinde çekin arka yüzünün suretini bulduğunu, çekin arka yüzüne ilişkin sureti ekte sunduklarını, kaybolan çeklerin üçüncü şahıslar tarafından kullanılması ihtimali bulunduğunu, dava konusu çekin kötüniyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve vadesi geldiğinde muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesinin müvekkilinin mağduriyetine neden olacağını, bu nedenlerle çekin ibrazında bankaca ödenmemesi için ivedi olarak tedbir kararı verilmesi ve iptali gerektiğini beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, 6102 sayılı TTK m. 818(1)-s atfıyla aynı Kanun'un m. 757(1) hükmü gereğince iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişi tarafından açılan zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın m. 818(1)-s hükmü delaletiyle çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nın m. 757 hükmüne göre çek iptali davası, çeki elinden iradesi dışında çıkan hâmil tarafından açılabilir.

Dosya arasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu....Şubesi’ne hitaben keşide edilen,....keşide tarihli, .... seri numaralı ve....TL bedelli çek ile .... keşide tarihli, ....seri numaralı ve.... TL çekin keşidecisinin ...Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Ltd. Şti. olduğu, çeklerin hâmiline düzenlendiği, davacı tarafça çekin ön yüzünün fotokopilerinin dava dilekçesine eklendiği, İlk Derece Mahkemesinin █████/2025 tarihli ara kararına istinaden davacı tarafça dosyaya sunulan █████/2025 tarihli beyan dilekçesinde çekler üzerinde . ... Ltd. Şti. ve .... Ltd. Şti.'nin cirosu bulunduğunu, müvekkilinin dava konusu çekleri .. Ltd. Şti.'den çekleri ticari faaliyetlerine karşılık aldığını beyan ederek davacı.... tarafından dava dışı . ... Ltd. Şti.'ne hitaben keşide edilen fatura sunulduğu, istinaf dilekçesinde davacı tarafça dava konusu çeklerin arka yüzünün fotokopisi olduğu iddia edilerek sunulan belgeden okunabildiği kadarıyla .... Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti.'nin cirosu bulunduğu anlaşılmaktadır.

İlk Derece Mahkemesince, iptali istenen çeklerde davacının yetkili hâmil olduğunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin davalardaki ispat ölçüsü bakımından Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin uzun süreden beri uygulanagelmiş müstakar içtihatları bulunmaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Somut olayda, davacı tarafından, dava konusu hâmiline düzenlenen çeklerin kaybedildiği ileri sürülmüş ve anılan çeklerin fotokopileri dosyaya sunulmuştur. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, çeklere de uygulanacak olan 6102 sayılı TTK'nun 757 ve devamı maddelerindeki zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dosya kapsamında davacının iddiasının aksini kanıtlayacak somut bir delil bulunmamaktadır. Öte yandan, dava sırasında yapılacak olan ilânlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla İlk Derece Mahkemesini tereddüte sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır. Bu durum karşısında İlk Derece Mahkemesince, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılarak ve davacının işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı kabul edilerek bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme, yetersiz ve hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir (Bkz. Yargıtay 11. HD'nin █████/2018 tarih ve ██████████ E., █████████ K. sayılı; █████/2017 tarih ve ██████████ E., █████████ K. sayılı; █████/2017 tarih ve █████████ E., █████████ K. sayılı vb. kararları).

Açıklanan nedenlerle, 7251 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK'nın 353. maddesi gereğince, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması nedeniyle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-6 hükmü uyarınca kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılarak toplanan ve toplanacak delillerin sonucuna göre bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-) Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda anılan kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-6 hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,

2-) Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-) 492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (1) sayılı tarife gereğince, peşin alınan istinaf karar harcının davacıya İADESİNE,

4-) İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince hükümle birlikte DEĞERLENDİRİLMESİNE,

5-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a ve 362(1)-ç-g hükümleri gereğince KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2025.