bayiliğini bayiliğinin bayiliğine davadavacı yanaşmadığını mutabakatının bayilik üstlendiğini bıraktığını yazildiği

Anahtar kelimeler: Bayiliğini Bayiliğinin Bayiliğine Davadavacı Yanaşmadığını Mutabakatının Bayilik Üstlendiğini Bıraktığını Yazildiği

T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

ANKARA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

HAKİM

: ... ...

KATİP

: ... ...

DAVACI

: ... - (T.C. No: ...) ...

VEKİLLERİ

: Av. ... - Av. ... -

Av. ... - ...

DAVALI

: ...

VEKİLİ

: Av. ... -...

DAVA

: Kayıt Kabul

DAVA TARİHİ

: █████/2016

KARAR TARİHİ

: █████/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

: 13.12.2023

Mahkememizde görülmekte olan Kayıt - Kabul (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 25.01.2010 tarihli sözleşme ile müvekkilinin davalının ... bölge bayiliğini üstlendiğini, müvekkilinin ... bayiliğini 01.07.2014 tarihinde bıraktığını ancak ... bayiliğinin devam ettirdiğini, ... bayiliğine ilişkin hesap mutabakatının yapılarak alacak vereceklerinin kapatılması istenmiş ise de, davalının buna yanaşmadığını ve daha sonra da haklı bir sebep göstermeden ve bildirimden bulunmadan ... bayiliğini feshettiğini, davalı ile müvekkil firma arasında ... ilişkin sözleşmenin bu şekilde bitirilmesinden sonra müvekkil firmanın davalı şirketten hem bir hesap mutabakatı yapılarak alacak ve verecekleri sonunda anlaşmak üzere davalı şirkete defalarca mail attığını ancak cevap alamadığını, müvekkil firmanın sözleşme gereği kendilerine ödenmesi gereken ciro primlerine ilişkin faturaları keşide edip davalı şirkete tebliğ ettiğini, bu tutarın toplamda 49.997,58 TL olduğunu, yine aynı şekilde ana sözleşme ve ek sözleşmeler gereği bozuk çıkan ürünlerin, son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin firmaya iade edilmeyerek ürün bedellerinin % 1,5 tutarında iadesizlik primi ödenmesinin kararlaştırılması nedeniyle kesilen toplam 69.650,00 TL tutarındaki iadesizlik primlerine ilişkin fatura bedelleri ile fesih tarihinden sonra müvekkili firmaya müşterile tarafından iade edilen davalı şirkete ait ürünlere ilişkin kesilen faturalardan kaynaklanan toplam 43.000,00 TL'nin müvekkiline ödenmediğini ayrıca haksız fesih nedeniyle müvekkilinin maddi zarara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 49.997,58 TL ciro primlerine ilişkin bedelin fatura tarihinden itibaren ticari faizi ile ödenmesi, toplamda 69.650,00 TL tutarındaki iadesisizlik primlerine ilişkin bedelin fatura tarihinden itibaren ticari faizleri ile ödenmesini, ... Bayiliğinden ve müşteri iade bedellerinden doğan toplam 43.000,00 TL'nin iadelerin yapıldığı tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte ödenmesini ve haksız fesih nedeniyle şimdilik 5.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

: Davalı ... Gıda..AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının bahse konu iddia ve taleplerinin gerçek dışı ve hukuka aykırı olmakla haksız ve mesnetsiz işbu davanın reddi gerektiğini, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi uyarınca yetki itirazları bulunduğunu, davacının dava dilekçesinde iddia ettiği hususları ispat etme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi uyarınca müvekkili şirketin davacıya karşı hiçbir borcu bulunmadığı gibi müvekkili şirket davacıdan alacaklı konumunda olduğunu, bu husus cari hesap ekstresi ve her iki tarafın ticari defter, kayıt ve belgeleri üzerinde yaptırılacak bilirkişi incelemesi neticesinde de ortaya çıkacağını, davacının düzensiz ödemeleri nedeniyle müvekkili şirket'in takdirine bağlı olarak sevkiyatı durdurma ve sipariş hakkı bulunduğunu, davacının ciro primi ve iadesizlik primine ilişkin iddia ve talepleri haksız, mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi uyarınca müvekkil şirketin davacıya karşı hiçbir borcu bulunmadığı, müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğu, bu hususun cari hesap ekstresi ve ticari defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde ortaya çıkacağı, bu durumun başlatılan ve kesinleşen icra takibi dosyası ile sabit olduğu, Müvekkil şirketin teminat mektuplarını, bayilik sözleşmesinin 11. Maddesi gereği davacının ödeme planına uymaması ve sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden dolayı, nakde çevirdiği, bu durumun müvekkiline tanınan bir yetki olduğu, ayrıca, bayilik sözleşmesinin 15. Maddesinde, alınan malzeme karşılığı borç tutarının teminat miktarını geçmesi veya ödemenin sürekli aksatılması durumunda, müvekkil şirkete sevkiyatı durdurma ve sipariş iptali hakkı tanındığı, Davacının ciro primlerine ilişkin faturaların keşide edilmesine ve Müvekkil şirkete tebliğ edilmesine rağmen ödenmediği iddialarının gerçeği yansıtmadığı, müvekkilinin bayilik sözleşmesi gereği ifa edilmiş olan mal ve hizmetlere ilişkin düzenlenen ve tebliğ edilen tüm faturaların davacıya ödendiği, müvekkil şirketin kayıtlarında bulunmayan bu faturalara ilişkin tebliğ kayıtlarının davacı tarafından dosyaya ibraz edilemediği, esasen davacının ciro primi alacağı bulunmadığı, talebin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu, Davacının iadesizlik primine ilişkin faturaları da müvekkili şirkete tebliğ etmediği gibi, ürünlerin bozuk çıktığı yönünde bildirimde de bulunmadığı, ayıplı ürünlerin TTK'da öngörülen bildirim sürelerine uyulmadığı, bildirimde bulunulmadan ve inceleme yapılmadan iadesizlik faturası düzenlenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, bilgi ve belge olmadan sadece beyana dayalı olarak alacak talebinde bulunulmasının kabul edilemez nitelikte olduğu, beyan dışında somut delil sunulmadan talep edilen alacak kalemlerinin reddi gerektiğini tüm bu nedenlerle müvekkili şirket'in davacıya karşı herhangi bir borcu bulunmadığını beyanda davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

-Taraflara arasında imzalanan bayiler satış sözleşmesi, ek protokoller,

-Taraflar arasında yapılan e-mail yazışmaları,

-Davacı ve davalı ticari defter ve bağlı kâğıtları, faturalar,

-Dava dışı şirketlere ait faturlar,irsaliyeler,

-... Esas sayılı icra takibi,

-.... Sayılı iflas kararı,

-█████/2018 tarihli bilirkişi HEYET raporu,

-Talimat Mahkemesinden aldırılan tarihli bilirkişi raporu,

-█████/2022 tarihli bilirkişi HEYET raporu,

MAHKEMENİN GEREKÇESİ

Dava; taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinden kaynaklı ciro pirimi, iade ürün alacakları ve bayilik sözleşmesinin haksız feshi sebebiyle uğranılan zararın tazminine ilişkin alacak davası iken davalının iflası ile kayıt kabul davasına dönüşmüştür.

Taraflar arasındaki ihtilafın ...Mahkemesinin 19.01.2017 tarihinde ...E. kayden görülmekte iken yetkisizlik kararı verilmekle, █████/2017 tarihinde taraflarca istinaf edilmeden kesinleşen dosyanın davacı vekilinin █████/2017 tarihli gönderme talebi ile mahkememize tevzi edildiği anlaşıldı.

Davanın açılmasından sonra davalı şirketin konkordato talepli davasında...sayılı ilamı ile █████/2020 tarihinde iflasına karar verildiği, İİK.'nun 194. maddesinde "Acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak alacaklıların ikinci toplanmasından on gün sonra devam olunabilir" hükmü yer almaktadır.

Dava, davalı şirketin yargılama aşamasındaki iflası nedeniyle kayıt kabul davasına dönüşmüştür. Davacının açtığı alacak davası yasa gereği masaya kasıt kabule dönüşen bir dava haline gelmiştir. Bu davada masayı iflas idaresi temsil eder. Bu durumda davacı alacağının masaya kayıt ve kabul edilip edilmediği araştırılarak şayet masaya kayıt talebi reddedilmişse ve ayrıca kayıt kabul davası açılmamışsa davanın iflas masasına, kayıt ve kabulü davası olarak devam edilmesi, şayet masaya kayıt edilmişse davanın konusuz kaldığı değerlendirilip sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekir, iflas idaresi davadan haberdar edilip, davaya dahil edilmiş, davacıya iflas masasına alacak kaydı talebinde buluması için kesin süre verilmiş, davacı vekili █████/2022 tarihinde 285.604,64-TL alacağı için masaya başvuruda bulunmuş, masa tarafından alacak talebi kabul edilmemiş, ikinci alacaklılar toplantısı █████/2023 tarihinde yapılmış ve yargılamaya devam edilmiştir.

... İline Ait █████/2011 tarihli Sözleşmede geçen bazı ibareler aynen aşağıda olduğu gibidir;

1. Madde Konu ; Davacı ve davalı arasında bayilik sözleşmesi düzenlendiği,

2. Madde Kapsam ; “Sözleşmenin kapsamı yalnızca '”... 'm ürettiği "..." tescilli markası altında üretilen peynir ve ...da üretilen bütün ürünlere şamildir”

3. Madde Faaliyet Alanı ; ... il ve ilçeleri dahildir. ... ... lüzum gördüğü takdirde sebep göstermeksizin, hiçbir borç ve yükümlülüğe bağlı olmaksızın, işin her aşamasında 3. Şahıslara Bayilik verebilir, sözleşmeyi feshedebilir veya Bayi'nin faaliyet sınırlarını değiştirebilir...

11. Madde Satış ve Ödeme Şartları; Teminet mektubunun ... verildiğinde yürürlüğe girecektir. Bayi ... tutarında kesin banka teminat mektubunu Yürüklere verecektir. Sözleşme edelinin artması halinde artan miktarla aynı nispette ilave kesin teminat mektubu verecektir. Bayi teminat mektubunu hiçbir surette 3. kişilere devir ve temlik edemez. ... tarafından tespit dilen ödeme planına uyulmaması halinde sözleşme hükümlerine aykırılık sebebi ile Bayi'den yukarıda belirtilen miktarda alınmış olan banka teminat mektubu veya gayrimenkul ipoteği nakde çevrilir. Cari hesaplanda bakiyeler açık bırakılmayacaktır. Bayi, malin Teslimatında ... tarafından yetkili kılman kişiye, fatura bedeli karşılığı bayi adına keşide edilmiş çeki vermekle yükümlüdür. Vade opsiyonu 45 gün üzerinden uygulanacaktır. İki çeki üst üste karşılıksız çıkan bayi'nin sözleşmesi feshedilir ve tüm borçlan muaccel hale gelir.

12. Madde Teminatı İadesi ; Sözleşme hükümlerine veya mevzuata aykırı davranışları dolayısıyla Bayi, sözleşmenin ... tarafından feshine sebebiyet verdiği takdirde 11. maddede sözü edilen teminatının ... tarafından mahkemeden hüküm almaksızın, gelir kaydedilmesini kabul eder. Teminat miktarı, ...'in bu fesihten dolayı uğradığı zarar ve ziyanı karşılamaya yetmezse ... ayrıca, mahkemeden hüküm almaksızın sözleşme ve mevzuat gereği bayi tarafından ... ödenmesi gereken veya ... taralından bayiden istenebilecek her türlü ödemenin Bayi tarafından derhal ödenmemesi halinde her türlü masraf bayiye ait olmak üzere teminatı paraya çevirmeye yetkilidir. Ayrtca sözleşmenin feshi halinde, bayi'nin bu işten dolayı '...'e herhangi bir borcu olmadığı tespit edildikten sonra teminat mektubu ilgili banka kanalıyla iade edilecektir. Sözleşmenin hitamından sonraki 2liki) ay içinde Bayi ...'e karşı sorumluluklarını yerine getirmemişse teminat mektubu nakde çevrilecektir.

14. Madde Sözleşmenin Şartları ; İşbu bayilik sözleşmesi imza edildiği tarihten itibaren 1 yıl geçerlidir. Bayilik sözleşmesi süresinin bitiminden 30 gün önceden bildirmek şartıyla fesih ihbar edilir. Fesih ihbar edilmeyen bayilik sözleşmesi aynı şartlarla (yıllık ciro taahhüdü ve teminat miktarı hariç) sözleşme süresi kadar muteber addolunur. Fesih ihbarları yazılı olarak yapılır. Bayi'nin ölümü, iflası veya benzeri durumlarda işbu sözleşme ihbara gerek kalmaksızın ve tazminatsız sona erer.

15. Madde Ödemede Gecikme

: Bayi nin Yörüklerden almış olduğu malzeme karşılığı olan borç tutarlarının teminat rakamlarını geçmesi veya ödemede karşılaşılan sürekli aksaklıklar nedeniyle ... Bayi'nim sevkiyatını durdurabilir. Bu tür ödeme aksaklıkları ve borç kapatmadaki gecikmelerde Bayi'nin mevcut siparişleri de iptal edilir. Bayi geciken her ödeme için aylık 10 gecikme tazminatı ödeyeceğini beyan ve kabul etmiştir.

19. Madde Cari Hesap ; Bu sözleşme avnı zamanda Tiirk Ticaret kanunun 87.maddesi, hükmü uyarınca cari hesap sözleşmesi niteliğindedir. Bu bakımdan taraflar Y.T.K 'nın "cari hesap” a dair hükümlerine uymayı aynen kabul etmiştir.

20. Madde Cezai Şart ; Bayinin sözleşmes süresi içerisinde bayiliği bırakması veya iş bu sözleşmedeki hükümlerden I herhangi birine aykırı hareket etmesi halinde, ... cezai şartlı bankalarca uygulan en yüksek kredi faizi ile birlikte hiçbir ihtara hacet kalmaksızın ... nakden ve defaten Ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Taraflar ticari işletme sahibi ve tacir oldukları, I işbu sözleşme ile aralarında kurulan ilişki de ticari nitelikte bulunduğu için tenkisini istemeyeceğini şimdiden beyan ve kabul eder.

... İline Ait █████/2010 Tarihli Ek Protokolde aynen aşağıda olduğu gibidir ;

... ile ... arasında aşağıdaki şartlar dahilinde █████/2011 tarihinde imzalanan bayilik sözleşmesine ek Protokol olarak düzenlenmiştir. İş bu protokol █████/2010 tarihinde yapılan bayilik sözleşmesinin ayrılmaz bir parçasıdır. (Söz konusu maddenin bazı maddeleri aşağıda olduğu gibidir)

Teminat mektubu Tutarı 150.000,00 TL (yüzellibin Türk Lirası) olacaktır.

Ödeme vadesi peynir ürünlerinde 45 gün, diğer süt ürünlerinde (yoğurt, ayran) 25 gündür.

Bayi iade ürün verme hakkı bir önceki ayın cirosunun *46 0.5 (binde beş)'i kadardır.

Bayi bölgesinde bulunan anlaşması tarafımızdan yapılan ulusal zincir marketlere ... Dış Tic. A.Ş. adına mal verecek buna mukabil verilen bu hizmet karşılığı ...bayiye, adı geçen zincir mağazalara vermiş olduğu mal satış cirosu üzerinden sadece yan ürünlerde (17/1 Beyaz Peynir hariç) 03 (Üç) prim hakkı tanmacaktır. Bayinin ulusal zincir mağazalardan alacağı iade ürünler kendisine tanınan aylık binde beş lik iade hakkının içine dahil olacaktır.

Bayi kesin banka teminat mektubunu bayilik sözleşmesi başlangıç tarihinden İtibaren bir ay içerisinde ...'e ulaştıracaktır. Bu süre içerisinde alacağı ürünleri peşin olarak alacak ve peşin bayilik iskontoları uygulanacak, teminat mektubu bu süre içinde gelmez ise peşin bayilik iskontoları aldırılarak normal müşteri ıskontoları uygulanacaktır.

İş bu Bayilik Sözleşmesine istinaden düzenlenen ek protokol taraflar arasında okunarak imza altına alınmıstır...Şeklinde düzenlemeleri mevcuttur.

Mevcut ticari ilişkiden dolayı davacının davalıdan olan alacağının tayin ve tespiti bakımından davacıya ait ticari defterler ve dosya üzerinde inceleme yapılarak bir SMMM, bir Gıda Yüksek Mühendisi bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetinden █████/2018 tarihli bilirkişi Heyet raporu alınmıştır. Bilirkişi heyet raporunda özetle; Davacı şirketin sunduğu 2014 ve 2015 yılı ticari defterlerinden Yevmiye, Kebir ve Envanter defterlerinin Açılış onayları ile 6102 S.TTK 64/3 de belirtilen Yevmiye Defterlerinin kapanış tasdiklerin zamanında yapıldığı anlaşılmış olsa da TTK 64 ve 65, VUK 219 ve ... ile ... █████/2012 Tarihli 28502 Sayılı Resmi Gazete yayınlanan tebliğinin 7. Maddesi ile 8. Maddesine aykırı bir biçimde 2014 ve 2015 yılı Kebir ve Envanter Defterlerinin tutulmadığı anlaşılmıştır. (BKz Rapor ekindeki 2014 ve 2015 Yılı Kebir ve Envanter defterinin Boş Sayfaları.) Hal böyle olunca davacıya ait incelemesi yapılan 2014 ve 2015 Yılı Ticari Defterlerinin HMK 222/2. Maddesine göre sahibi lehine delil niteliği taşımadığı düşünülmekte ise de takdiri mahkemenize ait olduğu,

Davacı ...'a ait ticari defterlerde yer alan hareketlerin incelenmesinde; dava dosyasına sunulan 2014 ve 2015 yılı ticari defterlerine göre mevcut hesap durumları aşağıda olduğu gibi olduğu;

Davalı ... A.Ş. tarafından davacı ...'a 153 adet toplamda 2.249.717,11-TL tutarında fatura düzenlendiği,

Davacı ... tarafından Davalı ... Gıda A.Ş. ne 391 adet toplamda 835.364,97-TL tutarında fatura düzenlendiği,

Davacı ... tarafından davalı ... Gıda A.Ş. nin borcuna nedeni anlaşılamayacak biçimde belgesiz olarak 2 adet toplamda 53.550,00 TL tutarında “Genel Cariler” açıklaması ile 1 adet 25.000,00 TL bedel de “Ödemeler” başlığı ile davalıya toplamda 78.550,00 TL tutarın borç yazıldığı,

Bu faturalaşmalar ve belgesiz işlemler sonrası davalı ... A.Ş. nin davacı ... dan olan 1.335.802,14 TL (2.249.717,11TL — 835,364,97 TL + 78.550,00 ) Alacağın ; 502.000,00 TL lik kısmı █████/2015 tarih 195 sayılı yevmiye kaydı ile ... A.Ş. ne borç yazıldığı, kalan 833.802,14 TL tutarında yine ... A.Ş. ne belgesiz biçimde borç yazılarak ... A.Ş.'nin mevcut alacağının sıfırlandığı görülmüştür. Tüm bu anlatılan ışığında davacı ...'a ait incelemesi yapılan 2014 ve 2015 yılı ticari defterlerine göre tarafların karşılıklı olarak birbirlerine borç ve alacağının bulunmadığı tespit edilmiştir.

... Bayiliğinden Davacının Ne Zaman İstifa Ettiği Ve Bu Hususun Sözleşmeye Uygunluğu ;Davacı dava dilekçesinde ... bayiliğinin █████/2014 tarihinde bıraktığını iddia etmiş ise de dava dilekçesi ekinde yer alan mail kayıtlarında davacının ... işinin mail ile karşı tarafa bildirildiği █████/2015 tarihinde tek taraflı olarak davacı tarafından sonlandırdığı görülmüştür. (Bkz. Mail Kayıtları)

Taraflarca █████/2014 tarihinde onaylanmış ... bayiliği sözleşmesinin 14. Maddesinde aynen “İşbu bayilik sözleşmesi imza edildiği tarihten itibaren 1 yıl geçerlidir. Bayilik sözleşmesi süresinin bitiminden 30 gün önceden bildirmek şartıyla fesih ihbar edilir.” İbaresi karşısında davacının usulune uygun bir biçimde fesih için █████/2014 tarihi öncesinde davalıya bildirmesi gerekir iken bu kurala riayet etmediği anlaşılmıştır. Ayrıca /███████ tarihinde onaylanmış ... bayiliği sözleşmesinde sözleşme hükümlerine riayet edilmemesinin sonuçları ise şu şekilde yer almaktadır.

20. Maddesinde de “Bayii'nin sözleşme süresi içerisinde bayiliği bırakması veya iş bu sözleşmedeki hükümlerden I herhangi birine aykırı hareket etmesi halinde, 25.000,00 TL cezai şartlı bankalarca uygulan en yüksek kredi faizi ile birlikte hiçbir ihtara hacet kalmaksızın ... nakden ve defaten Ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.”

12. Madde Teminatı İadesi ; Sözleşme hükümlerine veya mevzuata aykırı davranışları dolayısıyla Bayi, sözleşmenin ... tarafından feshine sebebiyet verdiği takdirde 11.maddede sözü edilen teminatının ... tarafından mahkemeden hüküm almaksızın, gelir kaydedilmesini kabul eder. Teminat miktarı, ...'in bu fesihten dolayı uğradığı zarar ve ziyanı karşılamaya yetmezse ... ayrıca, mahkemeden hüküm almaksızın sözleşme ve mevzuat gereği bayi tarafından ... ödenmesi gereken veya ... taralından bayiden istenebilecek her türlü ödemenin Bayi tarafından derhal ödenmemesi halinde her türlü masraf bayiye ait olmak üzere teminatı paraya çevirmeye yetkilidir. Ayrıca sözleşmenin feshi halinde, bayi'nin bu işten dolayı ...'e herhangi bir borcu olmadığı tespit edildikten sonra teminat mektubu ilgili banka kanalıyla iade edilecektir. Sözleşmenin hitamından sonraki 2(iki) ay içinde Bayi ...'e karşı sorumluluklarını yerine getirmemişse teminat mektubu nakde çevrilecektir.

Bu minvale her türlü hukuki yorumu ve nihai kararı sayın mahkemenize ait olmak üzere davacı ...'un ... bayiliği sözleşmesini tek taraflı olarak sözleşme hükümlerine aykırı biçimde fesih ettiği anlaşılmıştır.

Davacı Tarafından Davalıya Düzenlenen İade Faturaları: ... Tarafından Davalı Şirkete Düzenlenen İade Faturaları ; Detayları aşağıda;

Davacı tarafından söz konusu ürünlerin müşteriler tarafından kendisine iade edildiğini kendisi tarafında da bu ürünlerin davalı şirkete faturalandırdığını beyan etmiştir. Ancak bu ürünlere ait irsaliyeli fatura da teslim alan bölümünün boş olduğu davalıya nasıl ve ne şekilde teslim edildiğinin ispat edilemediği ve yine şayet mallar ayıplı ise TTK 23/c maddesi gereğince dava dosyasında ayıp ihbarının bulunmadığı, ürünlerin son kullanma tarihlerinin oluştuğu hakkında tespitlerin yer almadığı anlaşılmıştır. Hal böyle olunca söz konusu bu faturaların davalıya teslim edildiği de ispat edilemediğinden TTK 21/2 maddesi gereğince de fatura mündericatlarının kesinleşmediği anlaşılmıştır. Kaldı ki davacıya ait incelemesi yapılan ticari defterlerde belirtilen bu faturalarda dahil olmak üzere █████/2015 sonu itibariyle davacının ... şirketinden herhangi bir borç ve alacağının da bulunmadığı tespit edilmiştir.

Davacının 29.850,00 Tl Ve 20.147,58 Tl Tutarlı Ciro Primleri İle 36.900,00 Ve 32.750,00 Tl Tutarlı İadesizlik Primleri Hakkında; ... tarafından davalı şirkete detayları aşağıda belirtilmiş Fiyat Farkı faturaları düzenlendiği görülmüş olup aşağıda fatura bedellerinin de davacı tarafından talep edildiği dava dosyasından anlaşılmıştır.

Söz konusu yukarıda belirtilmiş hususlar taraflarca düzenlenmiş Ek protokollerde ciro primleri ve iadesizlik primleri aynen aşağıda ki şekilde belirtilmiştir.

Bayi bölgesinde bulunan anlaşması tarafımızdan yapılan ulusal zincir marketlere ... DışTic. A.Ş. adına mal verecek buna mukabil verilen bu hizmet karşılığı ... bayiye, adı geçen zincir mağazalara vermiş olduğu mal satış cirosu üzerinde sadece yan ürünlerde (17/1 Beyaz Peynir hariç) Ze 3 prim hakkı tanınacaktır. Bayiinin ulusal zincir mağazalardan alacağı iade ürünler kendisine tanınan aylık %0 0,5 (binde beş)'lik iade hakkının içine dahil olacaktır.

Değerlendirme ve Sonuç ; Mevcut sözleşmelerde prim tutarları boş bırakılmış olup sadece Ek protokolde ... tarafından anlaşması ... tarafından yapılan marketlere ... adına mal verecek ve ... tarafında da bayi ...'a mal satış cirosu üzerinden sadece yan ürünlerde (17/1 Beyaz Peynir hariç) »» 3 prim hakkı tanınacağı ve Bayiinin ulusal zincir mağazalardan alacağı iade ürünler kendisine tanınan aylık /o 0,5 (binde beş)'lik iade hakkının içine dahil olacağı belirtilmiştir. Ancak sözleşme ve ek protkokol de yan ürünlerin neler olduğu belirtilmediği, davacının yukarıda belirtilen 4 adet faturayı hangi kalem ürünler için kestiğinin anlaşılamadığı, davacının usulune uygun tutulmayan ticari defterlerinden de bu hususun tespiti mümkün olmadığı, davacı tarafından düzenlenen 4 adet toplamda 119.647,58-TL tutarlı faturanın da davalıya teslim edildiği ispat edilemediğinden TTK 21/2 maddesi gereğince de fatura münderecatlarının kesinleşmediği anlaşılmıştır. Kaldı ki davacıya ait incelemesi yapılan ticari defterlerde belirtilen bu faturalarda dahil olmak üzere █████/2015 sonu itibariyle davacının ... şirketinden herhangi bir borç ve alacağının da bulunmadığı tespit edilmiştir.

Davacı Tarafından İhale Yoluyla ...'a Temin Etmeyi Üstlendiği Ürünler Sözleşmenin Feshi Sonucu Daha Pahalıya Dışarıdan Temin Edildiğinden Dolayı Zarara Uğramaları Hakkında ; Davacı tarafından dava dosyasına sunulan tarafları davacı ve ... A.Ş. olan█████/2015 tarihli sözleşmede bazı ilgili maddelerde ; Sözleşme kapsamında 37.000,00 Litre ...'ün davacı tarafından temin edileceği, sözleşme bedelinin 105.450,00 TL olduğu, söz konusu işin ... e tabi olduğu, sözleşmenin 10. Maddesinde ise malın teslim edilme ve işin yapılma yeri veya yerleri olarak “... ... ... “ olarak yer aldığı, sözleşme süresinin bir yıl olduğu, █████/2015 tarihinde biteceği görülmüştür. Davacının Sözleşmenin feshinden dolayı neden zarara uğramadığı hakkında tespitler ;

1- Taraflar arasındaki sözleşmelerin 3. Maddesinde her bir sözleşme kapsamındaki iş için davacının belirtilen illerde faaliyet göstereceği vurgulanmış olup bu husus davacının da kabulündedir Davacının iddiasına dayanak ... ile arasındaki sözleşmenin 10.Maddesinde malın teslim edilme ve işin yapılma yeri olarak sadece ... ilinin gösterildiği e davacının da ... ili kapsamında ... ile sözleşmesini █████/2015 tarihinde imzaladığı görülmüştür. Ancak davalı ile olan ... iline ait sözleşmesini ise dava dilekçesi ekinde yer alan mail kayıtlarından da anlaşılacağı üzere █████/2015 tarihinde tek taraflı olarak sözleşmeye aykırı biçimde sonlandırmıştır. (Davacı madem bu işte zarar edecek idi o halde neden ... bayiliğini tek taraflı istifa şeklinde sonlandırdığı sorusu davacının iddialarının gerçekçi olmadığının kanıtı olarak karşımıza çıkmaktadır.)

Davacı ...'un █████/2015 tarihindeki Süt ürünlerine ait Stoğunun 1.085.842,18TL olduğu görülmüştür.

Yine bir başka husus ... ile davacı arasında düzenlenen sözleşme de davacının temin edeceği ürünlerin ... marka olacağı yönünde hiçbir iz emare bulunmamakta olup genel anlamda “...” şeklinde belirtilmiştir.

Tüm bu anlatılanlar ışığında davacı tarafından ihale yoluyla ... a temin etmeyi üstlendiği ürünler sözleşmenin feshi sonucu daha pahalıya dışarıdan temin edildiği yönündeki iddiasının gerçekle bağdaşmadığı gibi davacı tarafından da ispat edilememiştir.

Teminat Mektuplarının Nakde Çevrilmesi Hususu Davalının Haklı Olup Olmadığı Davacının Çeklerini Düzenli Ödeyip Ödemesi Hakkında :Davacı şirketin usulune uygun tutulmayan ticari defterlerine göre davalıya ne kadar bir teminat mektubu verildiği NET olarak tespit edilememiştir. Ancak davacının dava dosyasına sunduğu Ek protkollerde davacının davalıya verdiği teminat mektubunun toplamının 1.045.000,00-TL olduğu görülmüş davacı ise 950.000,00 TL tutarındaki teminat mektubunun 550.000,00 TL si ile çeklerin ödendiğini ancak kalan 232.042,94 TL'nin ise hala ödenmediğini savunmuştur. Bu husus Hakkında Sözleşmede Geçen ibareler aşağıda olduğu gibidir ;

11. Madde Satış ve Ödeme Şartları; ... tarafından tespit Edilen ödeme planına uyulmaması halinde sözleşme hükümlerine aykırılık sebebi ile Bayi'den Yukarıda belirtilen miktarda alınmış olan banka teminat mektubu veya gayrimenkul ipoteği "nakde çevrilir. Cari hesaplarda bakiyeler açık bırakılmayacaktır. ... İki çeki üst üste karşılıksız çıkan bayi'nin sözleşmesi feshedilir ve tüm borçlan muaccel hale gelir.

12. Madde Teminatı İadesi ; Sözleşme hükümlerine veya mevzuata aykırı davranışları dolayısıyla Bayi, sözleşmenin ... tarafından feshine sebebiyet verdiği takdirde 11. maddede sözü edilen teminatının ... tarafından mahkemeden hüküm almaksızın, gelir kaydedilmesini kabul eder. Teminat miktarı, ...'in bu fesihten dolayı uğradığı arar ve ziyanı karşılamaya yetmezse ... ayrıca, mahkemeden hüküm almaksızın özleşme ve mevzuat gereği bayi tarafından ... ödenmesi gereken veya ... aralından bayiden istenebilecek her türlü ödemenin Bayi tarafından derhal ödenmemesi halinde her türlü masraf bayiye ait olmak üzere teminatı paraya çevirmeye yetkilidir. Ayrıca özleşmenin feshi halinde, bayi'nin bu işten dolayı ...'e herhangi bir borcu olmadığı tespit edildikten sonra teminat mektubu ilgili banka kanalıyla iade edilecektir. “

Dava dosyasında sonuca götürecek açıklamaları bizzat davacı yapmış olup dava dilekçesinde ki aynen beyanında ; “Başka bir husus ise davacı firmanın 950.000,00 TL tutarındaki teminat mektupları bozdurularak 550.000,00 TL si için çek bedelleri tahsil edildikten sonra kalan 350.000,00 TL'den ise 232.042,94 TL cari hesap ekstresine göre cari borç bulunduğunu beyan etmiştir.” Yani davacı teminatların nakde çevrilmeden önce davalı şirkete 550.000,00 TL çek borcu olduğu kabulünde olduğu nazara alındığında O halde davacının taraflarca kararlaştırılan sözleşme hükümlerine riayet etmediği de kendi kabulündedir.

Bu husus hakkında da davacı şirketin usulüne uygun tutulmayan 2014 ve 2015 yılı ticari defterler incelendiğinde de davalı şirkete verilen çeklere rastlanmadığı görülmüştür.

Tüm bu anlatılanlar ışığında sözleşmeler gereği teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin sözleşme maddeleri gereğince olduğu ortaya çıkmıştır. Her ne kadar davacı mektupların nakde çevrildikten sonra hala 232.042,94 TL alacağını bulunduğu iddia etmiş ise de davacıya ait incelemesi yapılan ticari defterlere göre davacının davalıdan mevcut bir alacağının bulunmadığı anlaşılmakla sözleşmenin 11. Maddesi gereğince Mektupların Gelir kaydedileceği de ayrıca belirtilmiştir.

Teminat Mektuplarının Bozdurulması Sonucu Ödenemeyen Borçtan Dolayı Fazladan Faiz Zararına Maruz Kalmaları; davacı ... Tarafından Kredi Kullanılmış Banka ve Listeleri aşağıda olduğu gibidir ; Detayları aşağıda olduğu gibidir ;

Davacı ...'un sözleşme koşullarına uymamasından dolayı davalı şirketin sözleşme koşullarına aykırı davranışı sonucu sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle fesih edildiği yönünde düşünülmesi halinde davacının bankalara ödemek zorunda kalacağı ödeme tablolarında yer alan 59.732,58 TL tutarındaki faizin takdiri sayın mahkemenize aittir.

Dosya üzerinde yapılan incelemeler ve yukarıda arz olunan nedenlerle, takdiri mahkemenize ait olmak üzere, İş bu raporda yer alan tespitler ve görüşler sadece davacı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Buna göre ;Davalı şirketin ticari defterlerinin ... da olduğundan dolayı incelemesi yapılamamış olup bu hususla ilgili talimat yazılmasının takdirinin sayın mahkemenize ait olduğu, Davacıya ait 2014 ve 2015 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşımadığı üşünülmekte ise de takdirinin sayın mahkemenize ait olduğu,

Davacı ...'a ait incelemesi yapılan 2014 ve 2015 yılı ticari defterlerine göre davacının talep konusu yaptığı faturalar da dahil olmak üzere tarafların karşılıklı olarak birbirlerine borç ve alacağının bulunmadığı,

Taraflarca █████/2014 tarihinde onaylanmış ... bayiliği sözleşmesinin 14. Maddesinde “İşbu bayilik sözleşmesi imza edildiği tarihten itibaren 1 yıl geçerlidir. Bayilik sözleşmesi süresinin bitiminden 30 gün önceden bildirmek şartıyla fesih ihbar edilir.” İbaresi karşısında davacının usulune uygun bir biçimde fesih için █████/2014 tarihi öncesinde davalıya bildirmesi gerekirken tek taraflı olarak █████/2015 tarihinde sonlandırarak bu kurala riayet etmediği,

Davacı tarafından ihale yoluyla ...'a temin etmeyi üstlendiği ürünler sözleşmenin feshi sonucu daha pahalıya dışarıdan temin edildiği yönünde iddiası olmuş ise de Dava dışı Tudemsaş ile davacı arasında ... bölgesinde “...” temini işi █████/2015 tarihinde imzalandığı ve sözleşmenin bitim tarihinin █████/2015 olduğu, davacının madem bu işte zarar edecek idi ise o halde neden ... bayiliğini tek taraflı istifa şeklinde sonlandırdığı sorusu karşısında davacının iddialarının gerçekçi olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca ...'a verilecek süt ürünlerinin de ... marka olacağının belirtilmediği gibi davacının usulune uygun tutulmayan defterlerin de bu iddiasına dayanak zarar noktasında bir tespitte bulunulamadığı,

Davacı firmanın 950.000,00 TL tutarındaki teminat mektupları bozdurularak 550.000,00 TL si için çek bedelleri tahsil edildikten sonra kalan 350.000,00 TL'den ise 232.042,94 TL cari hesap ekstresine göre cari borç bulunduğunu beyanı karşısında davacının sözleşmenin 11 ve 12. Maddelerine aykırı davranarak davalı şirkete çeklerini ödemediğinin anlaşıldığı, kaldı ki sözleşme hükümler hiçe sayılsa dahi █████/2015 sonu itibariyle davacıya ait incelemesi yapılan usulüne uygun tutulmayan 2014 ve 2015 yılı ticari defterlerine göre davacının davalı şirketten mevcut bir alacağının olmadığı tespit edilmiştir.

S... Mahkemesine yazılan bilirkişi talimatı ile Davalı taraf ticari defter ve bağlı kâğıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu alınan bilirkişi raporunda özetle;"... Ticari defter ve belgeleri ,TTK 82 maddesi Belgelerin saklanması ve saklanma süresi ve HMK 222 maddesi Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması düzenleyen maddelere ticari defter ve belgeleri düzenleyen maddelere uygun olduğu tespit edilmiş, takip ve dava edilen uyuşmazlıkla ilgili yasal defterlerde herhangi bir bilgi ve belge tespit edilmemiştir.

Davalı ve davacının karşılıklı ticari ilişkilerinde , davacının çek ile ödemeleri ve iade malları , davalının mal teslimatları mevcut olup kayıtlarda gözükmektedir. ANCAK , davacının iddialarına yönelik herhangi bir kayda rastlanılmamıştır.

Üst maddede açıklandığı gibi, çek, senet, fatura, ve ödeme belgeleri kayıtlarda bulunmaktadır. Davalı yasal defterlerini Vergi Usul Kanunu Kayıt Nizamına ve Tekdüzen hesap planına uygun tuttuğu görülmüştür.

Raporun 3-a bölümünde açıklanmış olup açılış ve kapanış tasdik ve onayları yapılmıştır. Davalı firmanın kayıtlarında davacı firma 226.681,34 TL BORÇLU diğer bir ifade ile Davalı ALACAKLI gözükmektedir. Davalı davacıdan olan alacağını 30.11.2015 tarihinde ...- Şüpheli Alacaklar hesabına aktarılmıştır.

Davalının yasal defterlerinde Davacıya bir borcu bulunmadığı, davacının iddia ettiği alacakların parasal tutarı , davalının alacağından az olduğu için faiz hesaplanmadığı.." bildirilmiştir.

Mevcut ticari ilişkiden dolayı davacının davalıdan olan alacağının tayin ve tespiti bakımından taraflara ait ticari defterler ve dosya üzerinde inceleme yapılarak bir Muhasebe Uzmanı ve bir Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetinden yeniden █████/2019 tarihli bilirkişi Heyet raporu alınmıştır. Bilirkişi heyet raporunda özetle; yapılan defter incelemedesin; diğer bilirkişiler tarafından belgesiz olarak yapılan kayıtlar yanı sıra, davacı tarafından tahsilat makbuzu karşılığı yapılan ödemelerin ve çek ödemelerinin büyük kısmının defter kayıtlarına yansıtılmadığı, karşılıksız çıkan çeklerin kayıtlara alınmadığı, davalı ... A.Ş. ne iade amacıyla düzenlenen çok miktardaki faturanın Kasa hesabından düşüldüğü, bir kısmının satış olarak kayıtlara yansıtıldığı, bu nedenle ... A.Ş. ne ait ... Kod no.lu Satıcılar Hesabı kullanılmadığı, davacı tarafından ifade edilen Ön Muhasebenin tutmuş olduğu kayıtlar ile ticari defter kayıtları arasında uyumsuzluk bulunduğu, davalı ... A.Ş. tarafından dosyaya sunulan Cari Hesap ile davacı ... tarafından tutulan ... ve ... Bayiliklerine ait Cari Hesaplar ile ...'ın Ticari Defter kayıtlarının birlikte karşılaştırılması yapılarak Rapora ek olarak sunulmuş ve cari hesaplarda görülmeyip ticari defterlerde yer alan tutarlar kırmızı renk kullanılmak suretiyle belirlendiği,

Tabloda görüldüğü üzere (Ek

:1),

Esasen, davalı taraf defterlerinin incelenmesinde belirlenen alacak da bu tutardır. Ayrıca, 31.03.2016 tarihinde 40.000,00 TL tutarında bir çek daha vadesinde ödenmediğinden hesaptan düşülerek ... kad no.lu Şüpheli Alacaklar Hesabına virman yapılmış olup bu tutar da davalı alacağıdır. Bu nedenle, 01.06.2016 tarihi itibariyle davalı alacağı toplam 306.681,34 TL'dir (40.000,00 TL hesapta görülen+ 226.681,34 TL 30.11.2015'de virman + 40.000,00 TL 31.03.2016'da virman). )

Davacı taraf kayıtlarını ... Kod no.lu Satıcılar Hesabında takip ettiği, SMMM ... ve Gıda Yüksek Mühendisi ... tarafından dosyaya sunulan 07.09.2018 tarihli Bilirkişi Raporunda, ticari defter kayıtlarında yer alan bu hesabın dökümü yapılmış ve belgesi olmayan kayıtlar yapılmak suretiyle hesabın “0” landığı ve borç-alacak bulunmadığı tespit edilmiştir.

Ancak, tarafımızdan yapılan incelemede, yukarıda izah edildiği üzere, gerek ön muhasebede gerekse ticari defter kayıtlarında, düzenlenen faturaların tamamının ... kod no.lu hesaba işlenmediği, çok miktarda faturanın kasa hesabından düşüldüğü, bir kısım çek ve çek iadelerinin kayıtlara alınmadığı belirlenmiştir.

Bu nedenle, taraf kayıtları karşılaştırmalı olarak tabloda gösterilmiş olup, kayıtlara intikal ettirilmeyen tularlar belirlenerek gerek davacı gerekse davalı taraf tutarlarına ilave edilerek hatadan arındırılmaya çalışılmış olup, yapılan işlem aşağıda maddeler halinde arz edilmiştir.

a) Davacı tarafından ticari defter kayıtlarına alınan ve aşağıda tablo halinde gösterilen iade ürünlere ilişkin faturaların davalı taraf kayıtlarında yer almadığı görülmüş olup, toplam tutarlarının 147.630,85 TL olduğu belirtenmiştir.

b) Davalı taraf ticari defter kayıtlarında yer alan çek alışları ve karşılığı olmayan çeklerin iade edilmesine ilişkin kayıtlar ile mal satış ve iade faturalarından davacı taraf kayıtlarına işlenmeyen tutarların aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, iade edilen çek ve satış faturası toplamının 997.499,05 TL (Davalı tarafın Borç Toplamı), alınan çek ve iade ürün faturası toplamının 1.284.711,91 TL (Davalı tarafın Alacak Toplamı) olduğu belirlenmiştir.

Yapılan bu belirlemeler sonrası taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin aşağıdaki gibi olduğu hesaplanmıştır.

Davalı ... firmasının kayıtları

Davacı ...'un kayıtları

Yukarıda yapılan hesaplama dusyaya sunulan belgeler ve dokümanlar tek tek incelenmek ve karşılaştırılmak suretiyle elde edilmiştir.

Ayrıca, davacı tarafından dosyaya sunulan İadesiz Prim, Ciro Primi faturaları ile İade Faturalarının ödenmediği, ... ihalesinde zarara uğradığı ve İcra takibine konu çeklere ... seri no.lu 60.000,00 TL'lik 17.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri nolu 65.000,00 TL'lik 12.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 50.000,00 TL'lik 19.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri noldu 35.000,00 TL'lik 24.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 30.000,00 TL'lik 22.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 40.000,00 TL'lik 26.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 60.000,00 TL'lik 26.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 20.000.00 TL 'lik 01 07.2015 keşide tarihli çek'in 12.042,94 TL'lik kısmı olmak üzere toplamda 352.042,94 TL tutarındaki çekler olduğu, ilişkin talepleri bulunmakta olup, bu hususun değerlendirilmesinde ise;

a) Davacı firmanın, 14.08.2015 tarihinde düzenlediği 2 adet İrsaliyeli Fatura ile davalı firmadan iade bedeli talep ettiği, bu faturaların KDV dahil toplam tutarının 35.607,41 TL olduğu,

Davacı tarafından ödenmediği ileri sürülen bu faturaların, davalı ... A.Ş. Tarafından dosyaya sunulan Cari Hesapta 14.08.2015 tarihi itibariyle kayıtlara alındığı ve hesaplamaya dahil edildiği,

b) Davacı firmanın. 06.08.2015 tarihinde düzenlediği 4 adet fiyat farkı faturası ile davalıdan talep ettiği bedelin KDV dahil toplam tutarının 119.647,58 TL olduğu, dava dilekçesinde bu faturaların 2 adedinin İadesizlik Primine, 2 adedinin de Ciro Primine ilişkin olduğunun beyan edildiği,

Bu faturalarında ... A.Ş. Kayıtlarında yer almadığı, ve hesaplamaya dahil edilmediği, belirlenmiştir.

Taraflar arusındaki sözleşmenin 7. Maddesinde, “Madde 7- Iskonto ve fiyat değişiklikleri: ...'in, bayinin yapacağı satışlarda fiyat listesi üzerinden ıskonto yapacağı (bu sözleşmede herhangi bir belirleme yapılmadığı), bunun haricinde peşin ödeme ıskontosu, toplu sipariş iskontosu ve yıllık ciro ıskontosu gibi ek ıskontolar uygulayabileceği, bunların uygulama şeklinin dönemler halinde Bayi'e sirküle edileceği,” hüküm altına alınmıştır.

Dosya kapsamında, İadesizlik Primi ile ilgili herhangi bir uygulamaya ve ... tarafından yapılan bir onaylamaya rastlanmadığı gibi akdedilen sözleşmelerde prime ilişkin kısımların boş bırakıldığı görülmüştür. Davacı ... ile ... arasında akdedilen dosyada mevcut 2 ek protokolde bayiin iade ürün verme hakkının bir önceki ayın cirosunun %.0,5 (binde beşi) kadar olduğu, bunun yamnı sıra bayiye yan ürünlerde (17/1 Beyaz Peynir hariç) *63 prim hakkı tanınacağı ve bayiin alacağı iade ürünlerin kendisinde tanınan aylık %0,5 (binde beş) iade hakkının içine dahil olacağı belirtilmiştir.

Akdedilen ek protokollerin sonuncusunun 02.01.2013 tarihli sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğu görülmekle davacının talep ettiği iadesizlik primlerinin 2014 yılına ilişkin ve ... bayisi olduğu dönemden kaynaklandığı, dosyada mevcut kayıt ve belgelere göre 2014 yılı ve sonrasındaki döneme ilişkin iadesizlik primi ödenmesine dair bir sözleşme ve ek protokol metnine rastlanılmadığı gibi 2014 yılı bakımından faturaya dayanak yapılan iadesizlik primine hak kazanılıp kazanılmadığı, hak kazanılmış ise tutarının ne olduğu ve hangi şartlar dahilinde ödemenin yapılacağına dair belirleyici kriterler yer almadığından bu alacak kalemi bakımından değerlendirme yapılabilmesi mümkün olmamıştır.

Ciro Primi konusu ise, ticari defter kayıtlarında 2015 yılı Mart ayı dahil 6 adet ödemeye rastlanmıştır. Taraflar arasındaki e-mail yazışmalarında primlerin hesaplarnası ve ne zaman ödeneceği hakkında görüşmeler yapıldığı, ancak herhangi bir sonuca bağlanmadığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen protokoller bağlamında bayiye yan ürünlerde (17/1 Beyaz Peynir hariç)%3 prim hakkı tanınacağı belirtilmiştir. Ancak davacının hangi ürünlerden kaynaklı olarak ciro prim hakkı doğduğu ve faturaya esas tutarın hesaplanması bakımından açıklamaya dosya içeriğinde rastlanılmamıştır.

Öte yandan, davacı talepleri içinde yer alan ve ...'a teslim etmesi gereken ihale konusu ürüne ait stok miktarının davacı envanterinde var olması, sözleşmede bu ürünün ... marka olması gerektiği yönünde zorlayıcı bir hüküm bulunmaması, bu ihaleyi bilerek bayilik sözleşmesine kendi isteği ile son vermesi ve tarafların bu görüşte mutabık kalarak birlikteliklerine son vermeleri dikkate alınarak, zarara uğradığı yönündeki iddiasına katılmak mümkün olmadığı gibi uğradığını iddia ettiği maddi zarara ilişkin veriye de dosya kapsamında rastlanılmamıştır.

Ayrıca;... dosyasının incelenmesinde, ... firması tarafından. ... tarafından düzenlenen 352.042,94 TL tutarında 8 adet çek'in icra takibine konduğu, yetki itirazı nedeniyle çeklerin işleme alınmadığı, yetkili olduğu mahkemece belirtilen ... gönderilmesi nedeniyle dosyanın işlemsiz kalmıştır.

Söz konusu çekler, asıl davada davalı durumda bulunan ... firmasının ticari defterlerinde davacı ... adına tutulan Cari Hesap kayıtlarına iade olarak işlenmiştir. Bu 8 adet çek rapora ek olarak sunulan karşılaştırma tablosuna Borç olarak kaydedilmiştir. Tahsilatları da teminat mektuplarının nakde çevrilerek yapıldığı hususu yine aynı tabloda Alacak kaydedilerek gösterilmiştir. Dolayısıyla, icra takibine konu edilen çekler tarafımızdan yapılan değerlendirmede ele alınmış ve hesaplamaya dahil edilmiştir.

Ancak, icra takibine konu çek asıllarının ... vekili tarafından çek garanti bedeli alınmak üzere dosyadan talep edilip elden alındığı belirlenmiştir. Çek asılları arkasına ait herhangi bir görüntü iletilmediğinden, 8 adet çek için ilgili bankalardan kaç lira çek tazminatı geri alındığı hususu belirlenememiştir. Bu tutarın belirlenmesi halinde, hesaplaması yapılan davalı alacağından/davacı borcundan bu tutarın düşülmesi gerekmektedir. 8 adet çek için 2016 yılı içinde bankalarca ödenmesi gereken tutar her bir çek için 1.290,00 TL olarak belirlenmiş olup (23.01.2016 T. ... No.lu Resmi Gazete, ...'nın 2016/1 Tebliği, uygulama dönemi 25.01.2016-26.01.2017), alınması gereken toplam tutarın 10.320,00 TL olacağı görülmektedir.

Taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin davalı ... firmasının kayıtlarına göre davalının 159.050,49 TL alacaklı olduğu, davacı ...'un kayıtlarına göre davalının 236.896,48 TL borçlu bulunduğu, aradaki farkım davacı kayıtlarında bulunmayan, ancak davalı tarafından kayıtlara alınan çek alım ve iade kayıtları ile satış ve iade ürün fatura toplamları ile davalı kayıtlarında yer almayan davacının düzenlediği iade faturalarından kaynaklandığı,

Davacı yanca talep edilen ciro primi ve iadesizlik primlerine hak kazanma ve ödenme şekline dair sözleşmede bir hüküm bulunmadığı gibi faturaya dayanak yapılan ciro primi, iadesizlik primine hak kazanılıp kazanılmadığı, hak kazanılmış ise tutarının ne olduğu ve hangi şartlar dahilinde ödemenin yapılacağına dair kıstaslara dosya kapsamında rastlanılmamakla mahkemece bu alacak kalemlerine hak kazanma ve tutarın tayini bakımından takdirin mahkemeye ait olacağı,

Müşteri iade bedellerinden kaynaklı 43.000,00 TL talep edilmiş ise de bu tuları nasıl hesaplandığı belirtilmediği gibi bilirkişi tarafından hesaplama yapılması talep edilen iadelere ilişkin açıklama veyahut verinin sunulmadığı,

Yanlar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin davacı yanca feshi nedeni ile dava dilekçesinde belirtildiği gibi haksız feshin söz konusu olmadığı ve uğranıldığı iddia olunan zararın ispatlanamadığı..." bildirilmiştir.

Talimat mahkemeleri ve mahkememizce alınan bilirkişi raporları usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli, gerekçeli olduğu görülmüş alınan son bilirkişi raporu hükme esas alınmıştır.

Toplanan delillere göre; Dava; yanlar arasında akdedilen bayilik satış sözleşmesinden kaynaklı alacak davası iken davalının iflası ile kayıt kabul davasına dönüşmüştür. Davacı bayi, davalı iş sahibi ile bayilik satış sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında hak kazandığını iddia ettiği 49.997.58 TL ciro primi, 69.650,00 TL iadesizlik primi ile ... bayiliğinden ve müşteri iadelerinden doğan 43.000,00 TL tutarındaki iade bedelinin ve haksız fesih nedeni ile doğan 5.000,00 TL tutarındaki maddi zararın davalı yanca karşılanmadığını beyan ile davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı yan ise davacının gönderdiğini iddia ettiği iadesizlik ve ciro primi faturalarının tebliğ edilmediğini, ... bayiliğinden ve müşteri iadelerinden doğan bir iade borcunun bulunmadığını ve maddi zararının da oluşmadığını belirterek davanın reddini dilemiştir.

Taraflar arasındaki ticari ilişkinin 24.06.2014 tarihli ... Sözleşmesine dayandığı sözleşmenin kapsamının yalnızca ...'ın ürettiği “...” tescilli markası altında üretilen Peynir ve ...'da üretilen bütün ürünlere şamil olacağı, ...'ın bunun dışında üreteceği diğer mamullerin satışında Bayi'ye karşı herhangi bir yükümlülüğü olmadığı, Bayi'nin faaliyetlerini ... Peynirleri unvanı ile münhasıran ... mamulleri ile sürdürmesi esasını içerdiği tespit edilmiştir.

Mahkemece yapılan görevlendirme doğrultusunda Bilirkişiler Muhasebe Uzmanı ... ve Nitelikli Hesap Uzmanı ... tarafından dosyaya sunulan ve mahkememizce de hükme esas alınan █████/20219 tarihli Bilirkişi Raporunda, tarafından iddia ve savunmalar dikkate alınarak düzenlenen ve diğer bilirkişiler tarafından belgesiz olarak yapılan kayıtlar yanı sıra, davacı tarafından tahsilat makbuzu karşılığı yapılan ödemelerin ve çek ödemelerinin büyük kısmının defter kayıtlarına yansıtılmadığı, karşılıksız çıkan çeklerin kayıtlara alınmadığı, davalı ... A.Ş. ne iade amacıyla düzenlenen çok miktardaki faturanın Kasa hesabından düşüldüğü, bir kısmının satış olarak kayıtlara yansıtıldığı, bu nedenle ... A.Ş. ne ait ... Kod no.lu Satıcılar Hesabı kullanılmadığı, davacı tarafından ifade edilen Ön Muhasebenin tutmuş olduğu kayıtlar ile ticari defter kayıtları arasında uyumsuzluk bulunduğu, davalı ... A.Ş. tarafından dosyaya sunulan Cari Hesap ile davacı ... tarafından tutulan ... ve ... ait Cari Hesaplar ile ...'ın Ticari Defter kayıtlarının birlikte karşılaştırılması yapılarak Rapora ek olarak sunulmuş ve cari hesaplarda görülmeyip ticari defterlerde yer alan tutarlar kırmızı renk kullanılmak suretiyle belirlendiği, (Tabloda görüldüğü üzere (Ek:1),

Davalı ... firmasının kayıtlarında, ... No.lu ... Cari Ekstresinde, Borç yekunu 5.259.646,28 TL, Alacak yekunu 5.219.646,28 TL ve bakiye 40.000,00 TL görülmekte olup, bu tutar davalının alacağı olarak hesapta yer almadığı, ancak, 30.11.2015 tarihinde 226.681,34 TL.'nin ... kod no.lu Şüpheli Alacaklar Hesabına virman yapıldığı, bu tutar da davalı firmanın alacağını gösterdiği, Esasen, davalı taraf defterlerinin incelenmesinde belirlenen alacak da bu tutardır. Ayrıca, 31.03.2016 tarihinde 40.000,00 TL tutarında bir çek daha vadesinde ödenmediğinden hesaptan düşülerek ... kad no.lu Şüpheli Alacaklar Hesabına virman yapılmış olup bu tutar da davalı alacağıdır. Bu nedenle, 01.06.2016 tarihi itibariyle davalı alacağı toplam 306.681,34 TL'dir (40.000,00 TL hesapta görülen+ 226.681,34 TL 30.11.2015'de virman + 40.000,00 TL 31.03.2016'da virman). )

Ancak, █████/20219 tarihli bilirkişi raporunda yapılan incelemede, yukarıda izah edildiği üzere, gerek ön muhasebede gerekse ticari defter kayıtlarında, düzenlenen faturaların tamamının ... kod no.lu hesaba işlenmediği, çok miktarda faturanın kasa hesabından düşüldüğü, bir kısım çek ve çek iadelerinin kayıtlara alınmadığı belirlenmiştir.

Bu nedenle, taraf kayıtları karşılaştırmalı olarak tabloda gösterilmiş olup, kayıtlara intikal ettirilmeyen tularlar belirlenerek gerek davacı gerekse davalı taraf tutarlarına ilave edilerek █████/20219 tarihli Bilirkişi Raporunda, hatadan arındırılmaya çalışılmış olup, yapılan işlem aşağıda maddeler halinde bildirilmiştir

a) Davacı tarafından ticari defter kayıtlarına alınan ve tablo halinde gösterilen iade ürünlere ilişkin faturaların davalı taraf kayıtlarında yer almadığı görülmüş olup, toplam tutarlarının 147.630,85 TL olduğu,

Davalı ... firmasının kayıtları

Davacı ...'un kayıtları

Yukarıda yapılan hesaplama dusyaya sunulan belgeler ve dokümanlar tek tek incelenmek ve karşılaştırılmak suretiyle elde edilmiştir. Ayrıca, davacı tarafından dosyaya sunulan İadesiz Prim, Ciro Primi faturaları ile İade Faturalarının ödenmediği, ... ihalesinde zarara uğradığı ve İcra takibine konu çeklere ... seri no.lu 60.000,00 TL'lik 17.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri nolu 65.000,00 TL'lik 12.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 50.000,00 TL'lik 19.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri noldu 35.000,00 TL'lik 24.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 30.000,00 TL'lik 22.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 40.000,00 TL'lik 26.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 60.000,00 TL'lik 26.06.2015 keşide tarihli çek, ... seri no.lu 20.000.00 TL 'lik 01 07.2015 keşide tarihli çek'in 12.042,94 TL'lik kısmı olmak üzere toplamda 352.042,94 TL tutarındaki çekler olduğu, ilişkin talepleri bulunmakta olup, bu hususun değerlendirilmesinde ise;

a) Davacı firmanın, 14.08.2015 tarihinde düzenlediği 2 adet İrsaliyeli Fatura ile davalı firmadan iade bedeli talep ettiği, bu faturaların KDV dahil toplam tutarının 35.607,41 TL olduğu,

Bu faturalarında ... A.Ş. Kayıtlarında yer almadığı, ve hesaplamaya dahil edilmediği,

Davacı ... ile ... arasında akdedilen dosyada mevcut 2 ek protokolde bayiin iade ürün verme hakkının bir önceki ayın cirosunun %.0,5 (binde beşi) kadar olduğu, bunun yanı sıra bayiye yan ürünlerde (17/1 Beyaz Peynir hariç) %3 prim hakkı tanınacağı ve bayiin alacağı iade ürünlerin kendisinde tanınan aylık %0,5 (binde beş) iade hakkının içine dahil olacağı belirtilmiştir. Akdedilen ek protokollerin sonuncusunun 02.01.2013 tarihli sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğu görülmekle davacının talep ettiği iadesizlik primlerinin 2014 yılına ilişkin ve ... bayisi olduğu dönemden kaynaklandığı, dosyada mevcut kayıt ve belgelere göre 2014 yılı ve sonrasındaki döneme ilişkin iadesizlik primi ödenmesine dair bir sözleşme ve ek protokol metnine rastlanılmadığı gibi 2014 yılı bakımından faturaya dayanak yapılan iadesizlik primine hak kazanılıp kazanılmadığı, hak kazanılmış ise tutarının ne olduğu ve hangi şartlar dahilinde ödemenin yapılacağına dair belirleyici kriterler yer almadığından bu alacak kalemi bakımından değerlendirme yapılabilmesi mümkün olmadığı,

Davacı yanca talep edilen ciro primi ve iadesizlik primlerine hak kazanma ve ödenme şekline dair sözleşmede bir hüküm bulunmadığı, faturaya dayanak yapılan ciro primi, iadesizlik primine hak kazanılıp kazanılmadığı, hak kazanılmış ise tutarının ne olduğu ve hangi şartlar dahilinde ödemenin yapılacağına dair kıstaslara dosya kapsamında rastlanılmadığı, yanlar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin davacı yanca feshi nedeni ile dava dilekçesinde belirtildiği gibi haksız feshin söz konusu olmadığı ve uğranıldığı iddia olunan zararın ispatlanamadığı değerlendirildiğinden davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,

1-Davanın reddine,

2-Harçlar Kanununa göre alınması gereken 269,85 TL harçtan peşin alınan 2.863,51 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 2.593,66 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,

3-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı tarafın yapmış olduğu 500,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Davalı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 26.823,61-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-HMK 333. Maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair; Taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi'ne başvurmak suretiyle istinaf yolu yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.04.12.2023

Katip ...

¸[e-imzalıdır]

Hakim ...

¸[e-imzalıdır]