zmm karıştığı yazim işleteni layihalar kazası izmir dinlenip istenmiş davadan

Anahtar kelimeler: Zmm Karıştığı Yazim İşleteni Layihalar Kazası İzmir Dinlenip İstenmiş Davadan

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İZMİR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2022

NUMARASI

: ████████ E. ████████ K.

DAVANIN KONUSU

: Alacak

KARAR TARİHİ

: 06.02.2025

KARAR YAZIM TARİHİ

: 06.02.2025

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 6.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 13.04.2022 gün ve ████████ E. ████████ K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı ve davalı ... tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

: Davacı vekili, davalıların, işleteni ve ZMM sigortacısı olduğu aracın karıştığı trafik kazası neticesinde davacılara ait araçlarda maddi hasar meydana geldiğini, kusurun karşı tarafta olduğunu, davalıların oluşan zararı karşılaması gerektiğini, belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00-TL hasar bedeli, 5.000,00-TL değer kaybı ve 1.000,00-TL ikame araç bedeli zararın davalılardan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

: Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili, kazaya karışan aracın davalı nezdine ZMMS poliçesi ile sigortalandığını, davalı sigorta şirketi tarafından ödeme yapıldığını, davacı tarafın gerçek zararınin poliçe teminatı ve limitleri dahilinde karşılandığını, gerçek zararını aşan değer kaybı ve ikame araç bedelinden davalının sorumlu olmadığını, belirterek; davalının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davanın açıldığı tarihte davacı tarafından alacak talebinin miktar ve değerinin belirli olması sebebiyle belirsiz alacak davası açılamayacağını, davacının davalı sigorta şirketine usulüne uygun başvuruda bulunup bulunmadığını, zorunlu mali sorumluluk sigortasının sigorta teminat sınırını aşan miktarın müvekkili Belediyeye yöneltilmesi gerekirken, davacının maddi zararın tamamı bakımından tazminat talebini müvekkili ...'ye yöneltmesi yasaya aykırı olduğunu, davacının alkol ölçümünün yapılmadığını, davanın araç sürücüsü ve ...'ne ihbarını gerektiğini, kusur ve hasarın tespiti için rapor alınması gerektiğini, belirterek; davalının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

: Mahkemece iddia, savunma, benimsen bilirkişi raproru ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...na ait olan ve davalı sigorta şirketi tarafından sigortalı olan ... plakalı çekici otoyolun sol şeridinde seyir halinde iken çekiciye bağlı dorsenin bağlantılarından kurtularak fırlayan tekerleğe kural ihlali bulunmayan davacı sevk ve idaresindeki ... plakalı aracıyla çarpması neticesinde davacının aracınd 70.000-TL hasar meydana geldiği, araçtaki bozukluğun kazayı etkilemiş olması ve teknik arızadan doğan zarardan, davalı işleten ... sorumlu olduğu, değer kaybı ve ikame araç talepleri bakımından aracın pert şartlarının oluşması ile sigorta poliçesinde ikame araca dair kaydın bulunmadığı, davalı ... Sigorta yönünden hasar ve değer kaybı tazminatı ile ikame araç bedeli yönünden dava açılmadan önce davalı sigorta şirketine yazılı başvuru dava şartı yerine getirilmeden dava açıldığı, karar anına kadar noksanlığın giderilmediği, çekici sürücüsü olan fer'i müdahil ...'ın kusursuz olduğu belirtilerek; davacının davasının kısmen kabülü ile davalı ... yönünden 70.000-TL hasar bedeli tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalı ... Sigorta yönünden KTK 97.maddesi mucibince müracaat bulunmaması sebebiyle bu davalı yönünden davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, Fer'i müdahil ... yönünden ilgilinin kusursuzluğu sebebiyle davanın esastan reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı ve davalı ... tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

: Davacı vekili, raporun hükme esas alınamayacağını, rapora itirazların karşılanmadığını, hasar ve zararın hatalı değerlendirildiğini, araç tamir ettirilerek kullanılmaya devam ettiği için pert total durumu oluşmayacağını, aracın pert kabul edilemeyceğini, onarım bedelinin araç bedelini aşmadığını, aracın pert olacağı kabul edilse ve davalının sigorta poliçesinde ikame araç bedeli şartı yer almasa dahi davalıların ikame araç bedelinden sorumlu olduğunu, ikame araç bedelinden sorumluluğun ayrıca poliçede yer alması zarureti bulunmadığını, davalı sigorta şirketi kendisine müracaat edilmediğini ileri sürmediğini, ödeme iddiasına dayandığını, mıştır. Bilindiği üzere artık kazalarda yazılı belge ile müracaat usulü uygulanmamakta, yapılan başvuru üzerine hasar dosyasının açıldığını, ancak anlaşma sağlanamadığını, davalı sigorta sşirketine bu husta yazılan yazı cevabi gelmeden hüküm kurulduğunu, ...'ın davalı olmadığını, dava taraf sıfatı bulunmadığını, bu kişi hakkında hüküm kurlamayacağını, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, eksik inceleme yapıldığını, belirterek; kararın kaldırlmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmayacağını, kusur sorumluluğuna dayalı olarak açılan davada idare mahkemeleri görevli olduğunu, davacının uğramış olduğu maddi zararının tamamının davalıdan talep edemeyeceğini, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarlardan davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğunu, kusur tespiti bakımından yeterli araştırma yapılmadığını, davacının kusurunun değerlendirlmediğini, kusur tespitinin yerinde olmadığını, ...' nün de sorumluluğunun bulunduğunu, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

: Dava, trafik kazası nedeni ile araçta oluşan hasar, değer kaybı ve ikame araç bedelinin işletenin hukuki sorumluluğu ile ZMMS kapsamında tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davacının davasının davalı ... yönünden kısmen kabulüne fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı ... Sigorta yönünden dava şartı yokluğundan usulden reddine, fer'i müdahil ... yönünden reddine, karar verilmiştir.

1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85/1. ve 85/son maddeleri ile trafik kazası nedeni ile davacının aracında oluşan maddi zarardan davalı sigorta şirketi, işleten sıfatına haiz sigortalı araç maliki ile sürücüsünün, sürücünün kusuru oranında sorumlu oldukları amirdir.(Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve ███████-142 E. - ████████ K., 17. HD' nın █████/2013 tarih ve █████████ E. - █████████ K. )

3. Hasar bedeli araç rayicini % 50'si aştığı durumlarda aracın tamirinin ekonomik olmadığı açıktır. Bu durumda, araç pert total kabul edilerek aracın sovtaj bedeli de belirlenmek sureti ile hasarsız piyasa rayici ile sovtaj bedeli arasındaki farkın hasar miktarı olarak belirlenmesi gerekir. (Yargıtay 17. HD'nın 18.05.2016 tarih ve █████████ E. - █████████ K.)

4. Davalıların sorumluluğunun belirlenebilmesi için olayın oluşumunda tarafların mevcut kusur durumun tespiti önem arzeder. Bu kapsamda, dosyaya kazandırılan açıklamalı, ayrıntılı, denetime elverişli, bilirkişi raporu ile olaya ilişkin belirlenen maddi olgular çerçevesinde, oluş şekline uygun düşecek biçimde, taraflara kusur atfını gerektiren sebeplerin somut olarak açıklanması suretiyle, kusur değerlendirilmesi yapılarak kazanın davalı işletene ait araçtaki bozukluktan kaynaklandığı, üçüncü bir kişinin etken bir kusurunun bulunmadığı, zarar gören aracın tamirinin ekonomik olmaması nedeniyle perte ayrılması gerektiğinin tespitinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

5. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 50/2. maddesi gereğince davacı tarafından araç kiraladığına dair belge veya ödeme belgeleri sunulmasa da hakim zararı belirleyebilir. Bu durumda mahkemece, davacı aracında oluşan hasarın niteliğine göre makul tamir süresinin belirlenmesi, ihtiyaçları için aracı kullanamamaktan doğan ve bu süre içinde davacının (ikame araç) ödemesi gereken bedelin ne olacağı konularında alınan bilirkişi raporuna göre davacının araç mahrumiyet bedeli talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir ( Yargıtay 4. HD'nin 22.09.2022 tarih ve ██████████ E. - ██████████ K. ) Ancak, ZMMS genel şartları hükümlerine göre davalı sigorta şirketi gerçek zarar kapsamında olmayan dolaylı zararlardan sayılan ikame araç bedelinden sorumlu değildir. Davacıya ait aracın tamir süresince kullanılamaması nedeniyle talep edilen ikame araç bedeli zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı dışında kaldığından, davalı sigorta şirketi mahrumiyet bedeline ilişkin zarardan sorumlu tutulamaz. Bu zarardan, işleten sıfatına haiz araç maliki ile araç sürücüsü müşterek ve müteselsilen sorumludur.( Yargıtay 17. HD'nin 04.12.2019 tarih ve █████████ E. - ████████ K. ) Aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesi halinde ise bu zararın, aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracın satın alması için geçecek makul süre ve bu süre için araç mahrumiyeti zararı belirlenmesi gerekir.(Yargıtay 17 HD'nın 09.02.2021 tarih ve █████████ E - █████████ K. )

6. Dava şartları, davanın esası hakkındaki yargılamanın devamı için gerekli olan şartlar olup, davanın açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır. Bu nitelikleri gereği de eksiklik bulunması halinde tamamlanabilir olup olmadıklarına göre ve 6100 sayılı HMK'nın 114 ile 115 inci maddelerindeki düzenlemeler kapsamında ele alınmaları gerekir. Davanın esasına girilmesine engel olacak nitelikteki dava şartı eksiğinin giderilmesinin her zaman mümkün olduğu durumlarda, HMK'nın 115/2 nci maddesi gereği eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilip sonucuna göre karar verilmelidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi ile, zorunlu mali sorumluk sigortasından faydalanmak isteyen hak sahiplerinin dava yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapması gerektiği düzenlenmiş olmakla birlikte, davalı sigorta şirketi tarafından davacıya ödeme yapıldığının savunulmasına ve dosya kapsamında olay nedeniyle sigorta şirketine başvuru yapıldığına ilişkin hasar dosyası bulunmasına göre davalı sigorta şirketine usule uygun başvuru yapılmadığını yönünde varılan kabul yerinde olmadığı gibi varsa başvuruya ilişkin bu eksikliğinin tamamlanabileceği de açıktır.

7. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; İDM tarafından öncelikle davalı sigorta şirketi nezdinde davacı tarafından dava sigorta şirketine usulüne uyğun bir başvuru yapılıp yapılmadığı araştırılıp, yapılmadığının anlaşılması halinde dava şartına ilişkin tamamlanabilen bu eksikliğin giderilmesi için davacı tarafa usulüne uyğun şekilde kesin süre verilmesini mütekaip ikame araç veya mahrumiyet zararı yönünden dosyanın yeniden bilirkişiye tevdi ile yukarıda anılan ilke ve esaslar çevresinde pert olarak kabul edilen araç ile aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracın satın alması için geçecek makul süre ve bu süre esas alınarak belirlenecek araç mahrumiyeti zararı gösterir; ayrıntılı ve gerekçeli, denetime açık şekilde ek rapor alınarak varsa rapora yönelik itirazlar da giderilip oluşacak sonuca göre usuli kazanılmış haklar gözetilerek infazda tereddüte neden olmayacak şekilde davalıların sorumlu olduğu tazminat kalemleri ve sigorta şirketinin sorumlu olduğu poliçe limiti belirtilerek tazminat talebi hakkında karar verilmesi, gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

8. Kabule göre de; dava, davalı ... talebi üzerine dava kazaya neden olan araç sürücüsü ...'a ihbar edilmiş, ...'a vekili mahkemeye dilekçe ile başvurarak davalı yanında fer’i müdahale talebinde bulunmuş, 20.09.2021 hakim havalesi ile talebin kabulüne karar verilmiş, gerekçeli karar başlığında ise fer’i müdahil olarak gösterilmiş ve yargılama sonucunda fer’i müdahil hakkında davanın reddi ile davacı aleyhine dava sigorta şirketi ile birlikte davalı fer'i müdahlil lehine vekalet ücretine hükmolunmuş ise de varılan bu sonuç dosya kapsamı ile usul kurallarına açık aykırılık teşkil etmektedir. Şöyle ki; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 68/1. maddesine göre müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir. Usul hükümlerine göre, açılmış bir davaya ihbar yoluyla üçüncü bir kişinin davalı olarak dahil edilmesi mümkün değildir. Fer’i müdahil, davada taraf değildir. Fer’i müdahilin davaya kendiliğinden veya ihbar sonucu katılmış olması arasında doğurduğu sonuçlar bakımından bir fark yoktur. Üçüncü kişi, fer’i müdahil olarak davaya katılmakla, taraf sıfatını kazanamaz. Bir davada hüküm ancak o davanın tarafları arasında kurulur. Bu nedenle açılmış bir davada, fer'î müdahil hakkında hüküm kurulamaz. (Yargıtay 4. HD'nin 13.05.2019 tarih ve ████████ E. █████████ K.) Dolayısıyla, davada taraf sıfatı bulunmmasına rağmen fer'i müdahil ... hakkında dava davanın reddi ile feri müdahil leihne vekalet ücretine karar verilmesinde de hukuki isabet görülmemiştir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.

H Ü K Ü M

:Yukarıda açıklanan nedenenlerle;

1-Davacı ve davalı ...'nın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,

2-İzmir 6.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 13.04.2022 gün ve ████████ E. ████████ K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere 06.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.