vesayılı almaksızın trafikten men valiliği valiliğinin taşımacılık taşımacılığı turizm yolcu

Anahtar kelimeler: Vesayılı Almaksızın Trafikten Men Valiliği Valiliğinin Taşımacılık Taşımacılığı Turizm Yolcu

Danıştay 8. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No

: █████████

Karar No

: █████████

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI)

: ... Valiliği

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI)

: ... Turizm Taşımacılık Gıda Sanayi ve Ticaret

Limited Şirketi

VEKİLİ

: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin İstanbul Valiliği'nin... tarih ve...sayılı işlem ile araç sürücü olan dava dışı ... adına 6.141,00-TL Trafik İdari Para Cezası verilmesine ilişkin İstanbul Valiliği'nin aynı tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlem yönünden incelenmesinden; dava konusu işlemlerin dayanağı niteliğinde olan 03.02.2020 tarihli tutanak içeriğinde sürücünün izinsiz olarak ticari faaliyette bulunduğuna ilişkin herhangi bir ibare, ifade ya da tespitin bulunmadığı, tutanak içeriğinde sadece sürücü ve yolcunun isimlerinin yer aldığı, her ne kadar sürücü tarafından tutanak imza altına alınmış ise de, belediye sınırları dâhilinde ticari yolcu taşımacılığına ilişkin herhangi bir tespit olmadığı; mevzuat uyarınca yaptırım kararının uygulananabilmesi için eylemin tüm unsurları ile birlikte tamam olması ve hukuken itibar edilebilir somut delillerle ortaya konulması gerekirken, ticari amaçlı yolcu taşımacılığına ilişkin tespit içermeyen tutanakla davalı idarenin, davacının aracı ile ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yapıldığının somut deliller ile ortaya koymuş sayılamayacağı, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı; davanın araç sürücüsü olan dava dışı ... adına 6.141,00-TL Trafik İdari Para Cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlem yönünden incelenmesinden ise; uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu işlemlerden idari para cezasının araç sürücüsü olan dava dışı ...'a verilmiş olduğunun görüldüğü, para cezasının davacı şirketin kişisel, güncel ve meşru menfaatini ihlal etmediğinden ve davacı şirket açısından hukuki bir sonuç doğurmadığından, davanın, araç sürücüsü hakkında verilen idari para cezasına ilişkin kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı; gerekçeleriyle davanın, dava konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik olarak tesis edilen ...tarih ve ... sayılı işlemin iptaline, dava konusu Trafik İdari Para Cezası verilmesine yönelik olarak tesis edilen... tarih ve ... sayılı işlem yönünden ise ehliyet nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti

: Davalı idare tarafından İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuş olup; Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Davalı idare tarafından, dava konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin hukuk ve usule uygun olduğu, dava konusu işlemin iptaline dair temyize konu kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Davacı şirket tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Valiliği Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü A Bölgesi Trafik Ekipler Amirliği'ne bağlı polis memurları tarafından █████/2020 tarihinde yapılan denetimde; davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile Mısır uyruklu yolcunun belediye sınırları içerisinde ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılığının yapıldığının aynı tarihte düzenlenen tutanak ile tespit edildiği, İstanbul Valiliği'nce; söz konusu tutanağa dayanılarak söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücü olan dava dışı ... adına 6.141,00-TL Trafik İdari Para Cezası verilmesine ilişkin İstanbul Valiliği'nin aynı tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun █████/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra

:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 2. maddesinin (c) bendinde, turizm yolcu taşımacılığının şehir içi turizm yolcu taşımacılığı yapan araçları, (h) bendinde ise sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığının; düğün, nişan, cenaze, piknik, asker uğurlama, hac/umre dönemi yolcu uğurlama ve karşılama, sportif aktiviteler, plaj etkinlikleri, yaz dönemi eğitim kursları ile dernek, kurum ve kuruluşların sosyal etkinliklerinin ulaşım faaliyetlerinin gruplar halinde yapılmasını kapsadığı, turizm etkinlikleri çerçevesinde yapılan organizasyon faaliyetlerinin sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığı kapsamının dışında olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari para cezasına ilişkin kısım, davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmadığından öncesinde kesinleşmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda Büyükşehir Belediyelerine 5216 sayılı Kanun ile tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının güzergah izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin hukukunun korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir.

Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacı şirkete ... plaka sayılı araç █████/2020 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; anılan araç ile Mısır uyruklu yolcunun belediye sınırları içerisinde ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılığının yapıldığının aynı tarihte düzenlenen tutanak ile tespit edildiği, tutanakta "diğer servisleri polis ekiplerince bağlandığından, anlaştıkları firmanın mağdur olmaması için ...plakalı aracın gönderildiği" beyanına, Mısırlı yolcunun kimlik bilgisine, tutanağın düzenlendiği tarih, yer ve araç bilgileri ile uygulanan yaptırımın dayanağı mevzuat hükmüne yer verildiği, tutanağın görevli ile birlikte araç sürücüsü ve yolcu tarafından imzalandığı, ayrıca para cezası tutanağında da "ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmadan belediye sınırlarında yolcu taşımacılığı yapmak" açıklaması ve araç sürücüsünün imzasının bulunduğu, usulüne uygun olarak düzenlenen tutanakla fiilen yapıldığı tespit edilen ticari yolcu taşımacılığına ilişkin olarak belediyeden alınmış güzergah izin belgesinin bulunmadığı; davalı idarece, söz konusu tutanağa istinaden, söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin İstanbul Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile araç sürücü olan dava dışı ... adına 6.141,00-TL Trafik İdari Para Cezası verilmesine ilişkin İstanbul Valiliği'nin aynı tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, işlemlerin yapıldığı tarihte diğer servis taşımacılığı belgelerinin ise bulunduğu anlaşılmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, işlemlerin dayanağı tespit tutanağının; araç sürücüsünün beyanı ve imzası, yabancı uyruklu yolcunun kimlik bilgileri ve imzası ile görevlinin tutanağın düzenlendiği tarih, yer ve araç bilgileri ile uygulanan yaptırımın dayanağı mevzuat hükmüne yer vermek ve imzalamak suretiyle usulüne uygun olarak düzenlendiği; dava konusu para cezası tutanağını da "ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmadan belediye sınırlarında yolcu taşımacılığı yapmak" şeklindeki açıklamayla birlikte davacının imzaladığı; denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte tespit tutanağı ile fiilen yapıldığı belirlenen yolcu taşımacılığına ilişkin güzergah kullanımı izin belgesinin ise ilgili belediyeden alınmadığı, ibraz edilen servis taşımacılığına ilişkin belgelerin ise taşımacılığa ilişkin belgeler olsa da, bu belgelerin aracın izin verilen güzergahta çalıştırılıp çalıştırılmadığının tespitine imkan tanımadığı, böylece; usulüne uygun düzenlenen tutanak, tutanağı tamamlayıcı mahiyette 'açıklama ve davacının imzasının' yer aldığı para cezası tutanağı ile birlikte belediyeden alınmış izin belgesinin bulunmadığı hususları birlikte göz önünde bulundurulduğunda, izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırlarında yapılan ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; işlemlerin tesis edildiği tarihte geçerli güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapıldığının usulüne uygun düzenlenen tutanakla tespit edildiği görüldüğünden, temyize konu dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali yönündeki İstanbul 5. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. Kesin olarak, █████/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.