belen belgeli müş kaymakamlığı kaymakamlığının onuncu emlak yapı satışının milli

Anahtar kelimeler: Belen Belgeli Müş Kaymakamlığı Kaymakamlığının Onuncu Emlak Yapı Satışının Milli

Danıştay 10. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONUNCU DAİRE

Esas No

: █████████

Karar No

: █████████

DAVACILAR

: 1- ...

2- ...

3- ...

4- ...

VEKİLLERİ

: Av. ...

DAVALILAR

: 1- ...Bakanlığı

VEKİLİ

: Hukuk Müş. ...

2- ... Kaymakamlığı / ...

DAVANIN KONUSU

: Davacılar tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen yapı kayıt belgesine istinaden Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın taraflarına satışının mümkün olmadığına ilişkin Belen Kaymakamlığının... tarih ve ...sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan █████/2019 tarih ve 30990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 396 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinin iptali istenilmektedir.

DAVACILARIN İDDİALARI

: Davacılar tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesinde, üzerinde yapı kayıt belgeli yapılar bulunan Hazineye ait taşınmazların yapı maliklerine satışlarına ilişkin herhangi bir sınırlamaya yer verilmediği, bu konuda üst normlara aykırı olarak sınırlamalar getiren dava konusu Tebliğ hükümlerinin, normlar hiyerarşisi prensibine, Anayasanın 35. maddesine ve Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 7. maddesine aykırı olduğu, dava konusu taşınmazın uzun zamandır zilyedi olmaları nedeniyle taraflarına satışının yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI

: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların belirlemesi yetkisinin idarelerine ait olduğu, yapı kayıt belgesinin alınması ile yapı kayıt belgesi bulunan yerlerin satışının farklı konular olduğu, yapı kayıt belgesinin iptali halinde buna bağlı olarak yapılacak satışın da mümkün olmayacağı, taşınmaz üzerinde bulunan her yapının “inşa edilmiş” olarak değerlendirilemeyeceği, kanuna herhangi bir aykırılık durumu oluşmadığı savunulmaktadır.

Belen Kaymakamlığı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ

:...

DÜŞÜNCESİ

: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI

:...

DÜŞÜNCESİ

: Dava, Hatay ili, Belen ilçesi, ... Mahallesi, Radar Yolunda bulunan 450 m² alanlı arsa üzerindeki yapı için █████/2018 tarihli yapı kayıt belgesi düzenlendiği nedeniyle Hazine ait bu taşınmazın satışının yapılması için █████/2019 tarihinde yapılan başvuru sonrasında Belen Kaymakamlığınca tesis edilmiş olan ... tarih ve ... sayılı işlemin ve █████/2019 tarih ve 30990 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan 396 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Satılamayacak taşınmazlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16.maddesinde; Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, █████/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara █████/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve █████/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebileceği, başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususların Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedileceği, yapının bulunduğu arsanın Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedelinin başvuru sahibi tarafından genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılacağı; Yapı Kayıt Belgesinin yapının kullanım amacına yönelik olduğu, Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazların Bakanlığa tahsis edileceği, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine taşınmazların Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılacağı; Yapı Kayıt Belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olduğu, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümlerinin uygulanacağı; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği kurala bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16 ncı maddesine dayanılarak, bu madde kapsamında Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların, Yapı Kayıt Belgesi sahiplerine satışına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla 396 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği █████/2019 tarih ve 30990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Tebliğin, "Satılamayacak taşınmazlar" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Bu Tebliğ kapsamında; a) █████/2017 tarihinden sonra üzerinde yapı yapılan taşınmazlar, b) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında kalan taşınmazlar, c) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında kalan taşınmazlar, ç) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu'na göre kıyıda kalan yerler, d) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu uyarınca milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları içinde kalan taşınmazlar, e) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında satışı mümkün olmayan taşınmazlar ve ilgili idare tarafından satılması uygun görülmeyen taşınmazlar, f) █████/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda bulunan taşınmazlar, g) İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda bulunan taşınmazlar, ğ) 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda bulunan taşınmazlar, h) Özel kanunlar kapsamında kalan ve ilgili idare tarafından satışı uygun görülmeyen taşınmazlar, ı) Sosyal donatı için tahsisli alanlarda kalan taşınmazlar, i) İmar planlarında kamu hizmeti için ayrılmış taşınmazlar (ilgili idare tarafından bu hizmette kullanılmayacağı belirtilenler, fiili veya hukuki durumu itibarıyla kamu hizmetlerinde kullanılması mümkün bulunmayanlar veya ilgili milli emlak idaresince fiilen kamu hizmetinde kullanılmadığı tespit edilenler hariç) veya fiilen kamu hizmetlerinde kullanılan taşınmazlar, j) Teferruğ yoluyla edinilen ve edinme tarihinden itibaren bir yıl geçmemiş taşınmazlar, k) Kamulaştırma yoluyla edinilip 4/███████ tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 23 üncü maddesinde yazılı süresi dolmamış taşınmazlar, l) Taşkın yapı durumunda olanlar hariç; üzerinde havuz, spor sahası, konteyner ve benzeri bina niteliğinde olmayan yapı bulunan taşınmazlar, m) Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup tescili mümkün olmayan taşınmazlar, n) Özel kanun hükümleri gereği kamu kurum ve kuruluşlarına tahsisi, devri, terki ve kullanım hakkı verilmesi gereken taşınmazlar, o) Hatay ili sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale ilinin Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri sınırları içerisinde bulunan taşınmazlar, ö) Yapı Kayıt Belgesi iptal edilen taşınmazlar, p) Bakanlıkça satışı uygun görülmeyen taşınmazlar, satılamaz." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Öte yandan, 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un "Kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülükleri ve diğer hükümler" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında; "Bu Kanunun uygulamasına ilişkin esas ve usuller ile 3 üncü madde, 4 üncü maddenin (d) bendi ve 5 inci maddenin altıncı fıkrasında yer alan hükümlerin uygulanmayacağı yerleri belirlemeye,(...) Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almış, Kanunun 4 üncü maddesinin onikinci fıkrasına dayanılarak, 26/4/2012 tarihi itibarıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde yer alan ve imar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmış olan, 31.12.2017 tarih ve 30287 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 382 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin; "Satışa konu edilmeyecek Hazineye ait tarım arazileri" başlıklı 6. maddesinde de; "(1) Hazineye ait tarım arazilerinden; Hatay ili sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale İlinin Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri sınırları içerisinde bulunanlar satışa konu edilmez.(...)." kuralı ile aynı doğrultuda düzenleme yapılmış, 20. maddesinde de; bu Tebliğde hüküm bulunmayan hallerde Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 355)’nin bu Tebliğe aykırı olmayan ilgili hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

355 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği; 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 12 nci maddesi ile 14 üncü maddesinin altıncı fıkrasına dayanılarak, 6292 sayılı Kanun hükümlerine göre Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmış olup, "Satışa konu edilebilecek ve satış kapsamı dışında tutulacak Hazineye ait tarım arazileri" başlıklı 14. maddesinin 2. fıkrasında; "Hazineye ait tarım arazilerinden Hatay İli sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale İlinin Bozcaada ve Gökçeada İlçeleri sınırları içerisinde bulunanlar satışa konu edilmez ve satış kapsamı dışında tutulur.(...)." kuralı yer almıştır.

355 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin dayanağı 6292 sayılı Kanunun "Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin işlemler" başlıklı 12. maddesinin 3. fıkrasında, Kamu hizmetine tahsis edilmiş veya fiilen bu amaçla kullanılanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte geçerli olan belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan yerler, belediye ve mücavir alan sınırları dışında olmakla birlikte kamu kurum ve kuruluşlarının hazırladıkları planlarda tarım dışı kullanıma ayrılmış alanlar, denizlerde kıyı kenar çizgisine beş bin metre, tabii ve suni göllerde kıyı kenar çizgisine beş yüz metreden az mesafede bulunan alanlar ile içme suyu amaçlı barajların mutlak ve kısa mesafeli koruma alanları içinde kalan yerler, satış tarihi itibarıyla arazi toplulaştırılması yapılacak yerler, özel kanunları kapsamında kalan ve özel kanunlarına göre değerlendirilmesi gerekenler ile diğer sebeplerle satılamayacağı Maliye Bakanlığınca belirlenecek Hazineye ait tarım arazileri bu madde kapsamında hak sahiplerine satılmaz. Hazineye ait tarım arazilerinden kadastrosu yapılmayan yerler kadastrosu yapıldıktan, tescil harici olanlar ise Hazine adına tapuya tescil edildikten sonra bu maddeye göre değerlendirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

3194 sayılı Yasanın geçici 16. maddesi hükmü ile aktif deprem kuşağında yer alan ülkemizde mevzuata aykırı şekilde inşa edilen yapıların tespit edilerek kayıt altına alınması amaçlanmış, yapı kayıt belgesi ile yapının yeniden yapılması veya kentsel dönüşüm uygulamasına karar verilene kadar ilgililerin yapıyı kullanmasına olanak tanınarak geçici süreliğine bazı haklar sağlanmış, hazineye ve belediyelere ait taşınmazlar üzerinde inşa edilen bu nitelikteki yapılar da aynı kapsamda kabul edilerek, şartları taşımaları halinde yapı kayıt belgesi sahiplerine doğrudan satılmasına olanak sağlanmış, ancak bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği hükmü gereği Yasanın tanıdığı yetkiye istinaden Milli Emlak Genel Tebliği düzenlenmiştir.

396 sayılı Genel Tebliğde; Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların, Yapı Kayıt Belgesi sahiplerine satışına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi amacıyla hazırlanmış olması nedeniyle içeriğinde, istisna olarak satışı uygun bulunmayacak taşınmazlar da tespit edilmiştir. Yapı kayıt belgesi alınan yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların satışının istisnasını düzenleyen madde olarak değerlendirilebilecek Tebliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının "o" bendinde de; Hatay ili sınırları içindeki ve Çanakkale ilinin ilçeleri, Bozcaada ve Gökçeada sınırları dahilindeki taşınmazların satılamayacağı belirlenmiştir.

29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4706 sayılı Kanunun 74 üncü maddesine istinaden çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre davalı idarece Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satılması görev ve yetkisi yürütülmekte olup, hem 2007 yılında yayımlanmış olan 313 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği ile, hem de 6292 sayılı Kanun ve Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanmış olan 355 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde; satışa konu edilebilecek ve satış kapsamı dışında tutulacak Hazineye ait tarım arazileri düzenlenmiş, Hazineye ait tarım arazilerinden Hatay İli sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale İlinin Bozcaada ve Gökçeada İlçeleri sınırları içerisinde bulunanların satışa konu edilmeyeceği ve satış kapsamı dışında tutulacağı belirlenmiştir. Yine 26/4/2012 tarihi itibarıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde yer alan ve imar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla yayımlanmış olan 382 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği ile de; satışa konu edilmeyecek Hazineye ait tarım arazileri" açıklanmış ve Hatay ili sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale İlinin Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri sınırları içerisinde bulunanların satışa konu edilmeyeceği düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen düzenlemeler, Hazineye ait taşınmazların ya da Hazine arazisi üzerinde inşa edilmiş yapı kayıt belgesi alınmış olan yapılar için, sınırsız ve koşulsuz bir satın alma hakkı vermediği gibi davalı idarenin bu satışın usul ve esaslarını belirlemeye yetkili kılındığı, dava konusu düzenleme öncesinde yürürlüğe konulan ve Hazine arazilerinin satışını öngören düzenlemelerde de aynı kıstlamanın bulunduğu ve dava konusu hüküm öncesinde ilgili idarelerle yapılan görüşmeler sonucunda Hatay ili ve Çanakkale ili Gökçeada ve Bozcaada ilçelerindeki hazine arazilerinin satılamaz kapsamına alındığı dikkate alındığında, davalı idareye tanınan yetkiye istinaden yapılan düzenlemede ve tesis edilen işlemde hukuki isabetsizlik bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacıların murisi (Nazım Yeniçeri) tarafından duvarla çevrili bahçeli ev inşa edilmek suretiyle işgal edilen taşınmazın bir kısmının Hatay ili, Belen ilçesi, Atik Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki (tapulama harici) alana, kalan kısmının ise Radar Yoluna isabet ettiği, davacıların murisinin 2007 yılından itibaren bu alanı ecrimisil ödemek suretiyle kullandığı, bilahare Maliye Hazinesi tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... ve ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı esaslarına kayden müdahalenin men'i ve kaldırılması davası açıldığı, davacıların murisinin vefatı üzerine de davacılar tarafından... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:...sayılı esasına kayden karşı dava açıldığı, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında birleşen davalarda, adı geçen Mahkemece davacıların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında imar affı başvurularının bekletici mesele yapılması nedeniyle ara kararıyla (müzekkereyle) davalı Belen Kaymakamlığından başvurunun akıbetinin sorularak koşulların oluşması halinde uyuşmazlığa konu taşınmazın davacılar adına tapusunun çıkarılması ve tüm işlemlerin tamamlanarak Mahkemelerine bildirilmesinin istenildiği, anılan ara kararına davalı Belen Kaymakamlığınca gönderilen ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıda, █████/2019 tarih ve 30990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 396 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendi uyarınca davaya konu taşınmazın satışının mümkün olmadığının bildirilmesi üzerine, adı geçen Mahkemenin...tarihli ve E:..., K:...sayılı kararıyla, davanın kısmen kabulü ile davacıların müdahalesinin men'ine ve kal'ine, davacıların işgal ettiği Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki (tapulama harici) alanın Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, davacıların davasının reddine karar verildiği, ardından davacılar tarafından, bahse konu dava kapsamında haberdar oldukları belirtilerek ve uzun süredir zilyed sıfatıyla kullandıkları Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın taraflarına satılmasına engel teşkil ettiği ileri sürülerek Belen Kaymakamlığının ...tarih ve ... sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan █████/2019 tarih ve 30990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 396 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat

3194 sayılı İmar Kanunu'nun, █████/2018 tarihli, 7143 sayılı Kanun ile ek ve dava konusu düzenlemenin yayımlandığı tarih itibarıyla █████/2019 tarihli, 7181 sayılı Kanun ile değişik Geçici 16. maddesinde,

"(1) Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, █████/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara █████/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve █████/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.

...

(3) Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.

...

(7) Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin █████/2019 tarihine kadar yapacakları satın alma talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu durumda elde edilen gelirler bu maddenin ikinci fıkrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrası, yapı ve tesisler hakkında ise onbirinci fıkrası hükmü uygulanmaz. Yapı kayıt belgesine konu taşınmaz için 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre tapu tahsis belgesi alınması ve bu belgeye esas arsa bedellerinin ödenmiş olması hâlinde bu madde uyarınca ayrıca satış bedeli alınmaz. Yapı kayıt belgesi alınan taşınmazların satışa konu edilen kısımlarından yapı kayıt belgesi tarihi ile satış tarihi arasındaki dönem için ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, satış tarihi itibarıyla tahsil edilen ecrimisil tutarı satış bedelinden mahsup edilir, bu tutardan fazlası iade edilmez."

(8) Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.

(9) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.

(10) Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır.

(11) Bu madde hükümleri, █████/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.

(12) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." hükümleri yer almıştır.

Anılan hükme istinaden, önce, yapı kayıt belgesi verilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla davalı Bakanlık ile Maliye Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanan ve mali hükümler içermesi sebebiyle Sayıştay'ın görüşüne sunulan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar, █████/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Anılan Usul ve Esaslar'ın;

"Hazineye ve belediyeye ait taşınmazlar üzerindeki yapılar" başlıklı 7. maddesinde,

"(1) Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlardan özel kanunları kapsamında kalan ve bu özel kanunlara göre değerlendirilmesi gerekenler dışında kalanlar Bakanlığa tahsis edilir. Tahsis işleminden sonra, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bu taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Rayiç bedel Bakanlıkça tespit edilir veya ettirilir. Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli, en az yüzde onu peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarına ödeme tarihine kadar kanunî faiz oranının yarısı uygulanır.

(2) Taşınmazın yüzölçümü büyük olmakla birlikte üzerindeki yapının küçük bir alanı kaplaması halinde yapının bulunduğu alan ifraz edilerek, ifrazın mümkün olmaması durumunda taşınmaz hisseli olarak satışa konu edilir.

(3) Birinci fıkra uyarınca yapılan satışlardan elde edilen gelirler genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere, Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. Bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanmaz.

..." kuralına;

"Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıklı 8. maddesinde,

(1) Yapı Kayıt Belgesi;

a) █████/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde, 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda,

b) İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda,

c) 19/5/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda,

ç) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde,

d) Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde,

bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemez.

(2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır ..." kuralına yer verilmiştir.

Söz konusu Usul ve Esaslar'ın ardından, yine 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesine dayanılarak, bu kez yalnızca davalı Bakanlık tarafından, yapı kayıt belgesi alınan yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların, yapı kayıt belgesi sahiplerine satışına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan 396 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği, █████/2019 tarihli ve 30990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Dava konusu Genel Tebliğ'in;

"Satılamayacak taşınmazlar" başlıklı 4. maddesinde,

"(1) Bu Tebliğ kapsamında;

a) █████/2017 tarihinden sonra üzerinde yapı yapılan taşınmazlar,

b) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında kalan taşınmazlar,

c) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında kalan taşınmazlar,

ç) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre kıyıda kalan yerler,

d) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu uyarınca milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları içinde kalan taşınmazlar,

e) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında satışı mümkün olmayan taşınmazlar ve ilgili idare tarafından satılması uygun görülmeyen taşınmazlar,

f) █████/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda bulunan taşınmazlar,

g) İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda bulunan taşınmazlar,

ğ) 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda bulunan taşınmazlar,

h) Özel kanunlar kapsamında kalan ve ilgili idare tarafından satışı uygun görülmeyen taşınmazlar,

ı) Sosyal donatı için tahsisli alanlarda kalan taşınmazlar,

i) İmar planlarında kamu hizmeti için ayrılmış taşınmazlar (ilgili idare tarafından bu hizmette kullanılmayacağı belirtilenler, fiili veya hukuki durumu itibarıyla kamu hizmetlerinde kullanılması mümkün bulunmayanlar veya ilgili milli emlak idaresince fiilen kamu hizmetinde kullanılmadığı tespit edilenler hariç) veya fiilen kamu hizmetlerinde kullanılan taşınmazlar,

j) Teferruğ yoluyla edinilen ve edinme tarihinden itibaren bir yıl geçmemiş taşınmazlar,

k) Kamulaştırma yoluyla edinilip 4/███████ tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 23 üncü maddesinde yazılı süresi dolmamış taşınmazlar,

l) Taşkın yapı durumunda olanlar hariç; üzerinde havuz, spor sahası, konteyner ve benzeri bina niteliğinde olmayan yapı bulunan taşınmazlar,

m) Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup tescili mümkün olmayan taşınmazlar,

n) Özel kanun hükümleri gereği kamu kurum ve kuruluşlarına tahsisi, devri, terki ve kullanım hakkı verilmesi gereken taşınmazlar,

o) Hatay ili sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale ilinin Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri sınırları içerisinde bulunan taşınmazlar,

ö) Yapı Kayıt Belgesi iptal edilen taşınmazlar,

p) Bakanlıkça satışı uygun görülmeyen taşınmazlar,

satılamaz." kuralı;

"Başvuru ve değerlendirme" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasında,

"İdare satın alma başvurularını, herhangi bir yazışma yapmaksızın, öncelikle Milli Emlak Otomasyon Projesi (MEOP) ve İdare kayıtları üzerinden inceler. Yapılan bu incelemede başvuruda bulunulan taşınmazın Hazine taşınmazı olup olmadığı kontrol edilir. Taşınmazın, Hazine taşınmazı olmadığının anlaşılması halinde bu durum başvuru sahibine bildirilir. Taşınmazın, Hazine taşınmazlarından olması durumunda ayrıca 4 üncü madde kapsamında satılamayacak taşınmazlardan olup olmadığı tespit edilir. Başvuruda bulunulan taşınmazın satılamayacak taşınmazlardan olduğunun tespit edilmesi halinde bu husus gerekçesi ile birlikte başvuru sahibine bildirilir." kuralı;

"Satış işlemleri" başlıklı 9. maddesinin 5. fıkrasında,

"Kişilerin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlarda yer alan yapı, istinat duvarı ve benzeri nitelikteki müştemilatın bir kısmının Hazine taşınmazı üzerinde taşkın yapı niteliğinde olması ve bunlara ilişkin Yapı Kayıt Belgesi bulunması halinde satışa konu edilebilir. Taşkın yapı için satılacak Hazine taşınmazının alanı, Yapı Kayıt Belgesi sahibinin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazın alanının yüzde beşini geçemez." kuralı yer almıştır.

Öte yandan, Milli Emlak Genel Müdürlüğü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile "Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, kiralanması, trampası ve üzerinde sınırlı aynî hak tesisi, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve bu yerler için gerekli görülen hallerde kullanma izni verilmesi işlemlerini yapmak" ile görevli olmak üzere adı geçen Bakanlığın ana hizmet birimlerinden biri olarak düzenlenmiş iken; 178 sayılı KHK'nın, █████/2018 tarihli ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı KHK'nın 13. maddesi ile yürürlükten kaldırılması ve hemen akabinde 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin █████/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi üzerine, anılan Kararnamenin Dördüncü Bölümünde kuruluş ve görevleri düzenlenen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın, aynı görev tanımına sahip bir hizmet birimi halini almıştır. Ayrıca aynı Kararnamenin 97. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, milli emlâke ilişkin görevlerinin yanı sıra "Yerleşmeye, çevreye ve yapılaşmaya dair imar, çevre, yapı ve yapım mevzuatını hazırlamak, uygulamaları izlemek ve denetlemek, Bakanlığın görev alanı ile ilgili mesleki hizmetlerin norm ve standartlarını hazırlamak, geliştirmek, uygulanmasını sağlamak ve ilgililerin kayıtlarını tutmak," ile (ğ) bendinde, "Gecekondu, kıyı alanları ve tesisleri ile niteliğinin bozulması nedeniyle orman ve mera dışına çıkarılan alanlar dâhil kentsel ve kırsal alan ve yerleşmelerde yapılacak iyileştirme, yenileme ve dönüşüm uygulamalarında idarelerce uyulacak usul ve esasları belirlemek" de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.

Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette ve bu normları aşar nitelikte hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.

3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinin son fıkrasında, maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların davalı Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği öngörülmüştür. Maddenin içeriğine bakıldığında, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla yapı kayıt belgesi düzenlenmesi ile yapı kayıt belgeli yapıların Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde bu taşınmazların rayiç bedel üzerinden satışının gerçekleştirilmesi konularında Çevre ve Şehircilik (Bayındırlık ve İskan) Bakanlığının yetkilendirildiği, satıştan elde edilen gelirlerin muhasebeleştirilmesi (bütçeye gelir kaydı vb.) konusundaki detayların belirlenmesinin ise Maliye Bakanlığına bırakıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kanun koyucu, yukarıda sayılan konuların iki Bakanlığın görev ve yetki alanına girmesi nedeniyle konuya ilişkin usul ve esasları müştereken düzenlemelerini öngörmüştür.

Diğer taraftan, yukarıda aktarıldığı üzere, "Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması vb. işlemlerini yapmak" ile görevli bulunan Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün bünyesinde bulunduğu Bakanlık, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi ile Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Maliye Bakanlığı iken, dava konusu Tebliğin yayımlandığı tarih itibarıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olmuştur.

Dava konusu Milli Emlak Genel Tebliği ise, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi ile Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın yanı sıra, davalı Bakanlığın milli emlâke ilişkin yukarıda özetlenen yetkileri de dayanak alınarak, bütünüyle yapı kayıt belgeli yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların, yapı kayıt belgesi sahiplerine satışına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Bu kapsamda Genel Tebliğde, Kanun ile Usul ve Esaslar'da davalı Bakanlığın yetkilendirildiği satın alma taleplerini inceleme ve sonuçlandırma, rayiç bedeli tespit etme ve doğrudan satışı yapma konularına (satışa konu olacak taşınmazlara, satış ve tahsilat işlemlerine) ilişkin detaylı düzenlemeler yer aldığı, satıştan elde edilen gelirlerin muhasebeleştirilmesine, yani Maliye Bakanlığının görevli ve yetkili olduğu alana ilişkin herhangi bir kurala yer verilmediği görülmektedir.

Buna göre, davalı Bakanlığın, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi ile Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın yanı sıra, milli emlâke ilişkin yukarıda özetlenen yetkilerini de dayanak alarak ve yalnızca kendi görev-yetki alanı ile sınırlı kalmak suretiyle dava konusu Genel Tebliğ ile tek başına (Maliye Bakanlığının iştiraki olmaksızın) düzenleme yapmaya yetkili olduğu, dava konusu işlemde bu yönden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Davalı idarenin, anılan düzenleme kapsamında satılamayacak taşınmazları belirleme yetkisi bulunup bulunmadığı hususuna gelince;

3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinin 9. ve 11. fıkralarında, madde hükümlerinden yararlandırılamayacak, bir başka ifadeyle yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar ile Hazineye ait satılamayacak taşınmazlar sayılmıştır. Anılan fıkralara göre, 1) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar, 2)Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar, 3) 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan, 4) İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlar, 5) 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş tarihi alan, Kanun hükmü kapsamı dışında tutulmuştur.

Ayrıca, her ne kadar anılan maddede açıkça belirtilmemiş ve "satılır" ibaresine yer verilerek davalı idareye bağlı yetki tanınmış ise de; özel kanun hükümleri gereği satışa konu olamayacak alanların/taşınmazların (örneğin, 4342 sayılı Mera Kanunu, 6831 sayılı Orman Kanunu, 3621 sayılı Kıyı Kanunu, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında satışı mümkün olmayan taşınmazların, 6183 sayılı Kanun'un 98. maddesinin 2. fıkrası uyarınca teferruğ edilen gayrimenkul teferruğ kararı tarihinden itibaren bir yıl müddetle satışa çıkarılamayacağından, teferruğ yoluyla edinilen ve edinme tarihinden itibaren bir yıl geçmemiş taşınmazların), kamu hizmetine tahsisli olup fiilen bu amaçla kullanılan alanların (örneğin, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri, karakol, pazar yeri, semt spor alanı gibi kamusal hizmete ayrılan umumi hizmet alanlarının), satışının kamu yararına aykırı olacağı değerlendirilen Hazineye ait taşınmazların (örneğin, kamulaştırma amacı kapsamında kullanılmasının sağlanmasına ve kanun hükmünün dolanılması suretiyle 5 yıllık süre tamamlanmadan önce eski maliklerince geri alınmasının önlenmesine yönelik kamu yararı doğrultusunda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 23. maddesinde yazılı süresi dolmamış taşınmazların), satışa konu olması hukuken imkânsız bulunan taşınmazların (örneğin, █████/2017 tarihinden sonra üzerinde yapı inşa edilen veya yapı kayıt belgesi iptal edilen taşınmazların, özel mülkiyete konu olamayacak taşınmazların, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup tescili mümkün olmayan taşınmazların) da 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi kapsamında yer alamayacağı hususunda duraksama bulunmamaktadır. Zira, özel kanun hükümlerinin 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi ile ilga edildiğinden söz edilemeyeceği gibi, kanun koyucunun, satışa konu olması hukuken imkânsız bulunan veya kamunun istifadesine bırakılan alanlar ile Hazinenin mülkiyetinde kalmasında kamusal yarar bulunan taşınmazların fuzuli işgal suretiyle özel mülkiyete konu edilmesini öngördüğünün kabulüne de imkan bulunmamaktadır. Kanun koyucu abesle iştigal etmeyeceğinden, anılan hükümde geçen "satılır" ibaresinden de, Kanun hükmünde açıkça sayılanlara ek olarak yukarıda belirtilenler dışında kalan taşınmazların satışında davalı idarenin bağlı yetki içerisinde bulunduğunun anlaşılması gerekmektedir.

Bir başka anlatımla, "yapı kayıt belgesi alınması" ile "yapı kayıt belgeli yapının bulunduğu Hazineye ait taşınmazın satın alınması" farklı konular olup, yapı kayıt belgesi alınmış olması, yapı malikine mutlak surette fuzulen işgal ettiği Hazineye ait taşınmazı satın alma hakkı tanımamaktadır. Esasen, yapı kayıt belgesinin misyonu, ruhsata aykırı/ruhsatsız yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına, yani yapının imar mevzuatına uygun hale getirilmesine kadar geçen süre ile sınırlı olmak üzere, yapıya su, elektrik ve doğalgaz bağlama imkanı ile anılan yapıyı (yıkım, para cezası gibi yaptırımların ya da elektrik, su bağlanmaması gibi uygulamaların tehdidi altında olmaksızın) kullanma olanağı sunmaktan ibaret bulunmaktadır. Dolayısıyla, yapı kayıt belgesinin varlığı, işgalci yapı malikine, başka ek bir koşulun varlığı aranmaksızın, doğrudan ve her halûkarda yapının üzerinde bulunduğu Hazineye ait taşınmazı satın alma hakkı bahşetmemektedir. Nitekim, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinde ifade edilen "doğrudan satış" ibaresinden maksat, Hazineye ait taşınmazın koşulsuz ve şartsız yapı malikine satılması değil, ihaleye çıkılmaksızın, yani başka istekli aranmaksızın yapı malikine satılmasıdır.

Bu itibarla, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satış işlemlerini yürütmekle görevli bulunan davalı Bakanlığın, Hazineye ait bir taşınmazın satışında sakınca bulunup bulunmadığını değerlendirmeye ve 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi kapsamında satışa konu edilecek Hazineye ait taşınmazları, yukarıda aktarılan ilkeler çerçevesinde belirlemeye de yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır.

a) Dava Konusu Genel Tebliğin 4. Maddesinin 1. Fıkrasının (o) Bendinin İncelenmesi:

Dava konusu bentte, "Hatay ili sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale ilinin Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri sınırları içerisinde bulunan taşınmazlar"ın satılamayacağı öngörülmüştür.

Hatay ili sınırları içerisinde bulunanlar ile Çanakkale ilinin Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri sınırları içerisinde bulunan taşınmazların; jeopolitik, jeostratejik ve tarihsel konumları gereği, yapı maliklerine satılmamasında, yapı maliklerince de el değiştirilerek (yabancılar dahil) üçüncü kişilerin mülkiyetine geçmemesinde, kısaca Hazineye ait kalmasında, bu suretle yerleşim birimi genelindeki demografik yapı da dahil olmak üzere sosyokültürel yapının değişmemesinde kamu düzeni, güvenliği, refahı ve milli güvenlik bakımından kamu yararı bulunduğu anlaşıldığından, davalı Bakanlığın sahip olduğu takdir yetkisini, yukarıda aktarılan ilkeler çerçevesinde, hukuka ve kamu yararına uygun kullandığı, bu haliyle dava konusu ibarede dayanağı mevzuata, hukuka ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan; yapı kayıt belgesi, ruhsata aykırı/ruhsatsız yapı malikine, yapıyı imar mevzuatına uygun hale getirilmesine kadar geçen süre boyunca (yıkım, para cezası gibi yaptırımların ya da elektrik, su bağlanmaması/kesilmesi gibi uygulamaların tehdidi altında olmaksızın) kullanma olanağı sağladığından, belge bedelinin -asgari olarak- bu olanaklara sahip olunması karşılığında ödendiğinin kabulü zorunludur. Dolayısıyla işgal edilen Hazine taşınmazının satın alınamamasına rağmen belge bedeli ödenmiş olmasının zarara yol açtığından ve bu anlamda mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden bahsetmek de mümkün değildir.

Bu itibarla, hukuka ve kamu yararına uygun bulunan dava konusu düzenlemenin iptali istemiyle açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun bulunduğu ve reddi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

b) Dava Konusu Uygulama İşleminin İncelenmesi:

Her ne kadar dava konusu işlem, yargı yerinin müzekkeresine cevaben tesis edilmiş ise de, davacıların 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi uyarınca uyuşmazlığa konu taşınmazın taraflarına satılması istemli başvurularının da reddi sonucunu doğurduğu, işlemin muhatabının ve gönderildiği mecranın, idari kararın davacıların hukukuna doğrudan etki etmesine engel olmadığı, sonuç itibarıyla uygulama işlemi olarak kabulünün zorunlu bulunduğu görülmektedir.

Bu durumda, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki veya Hazineye ait taşınmaz üzerinde inşa edilmiş olan yapı için alınan yapı kayıt belgesine sahip olmanın tek başına koşulsuz ve şartsız bir satın alma hakkı doğurmadığı, ayrıca uyuşmazlığa konu Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz üzerinde inşa edilmiş olan binanın (duvarla çevrili bahçeli ev), Hatay ili sınırları içerisinde bulunduğu dikkate alınmak suretiyle Hazineye ait taşınmazın satışında kamu yararı olmayacağı kanaatine varılarak yukarıda hukuka uygunluğu tespit edilen dava konusu Genel Tebliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendine istinaden tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de hukuka aykırılık görülmemektedir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVANIN REDDİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına verilmesine,

4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.