Anahtar kelimeler: Söyleşmesi Bayisi Mektuplarının Bayilik Sıkıntıya İhalelere İhalelerin İhalelerden İhraç Akaryakıt
T.C.
İSTANBUL4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ███████DAVA
: TazminatDAVA TARİHİ
: █████/2011KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında █████/2003 başlangıç tarihli Akaryakıt Bayilik Söyleşmesi' nin akdedildiğıni, davacı şirketin davalı şirketin bayisi olduğunu, davacı şirketin bayilik sözleşmesinden sonra ihalelere girdiğini, kazandığı ihalelerin davalının vermiş olduğu ürünlerin ayıplı olması nedeniyle iptal edildiğini ve teminat mektuplarının idareye irat kaydedildiğini, davalı şirketin vermiş olduğu ürünlerin teknik şartnameye uygun olmaması nedeniyle müvekkilinin tüm ihalelerden ihraç edilerek, ihalelere katılımının yasaklandığını, teminatlara el konulması nedeniyle müvekkili şirketin ekonomik olarak sıkıntıya girdiğini, davacı şirketin sözleşmeye göre 1 yıllık satması gereken ürün miktarının 2000 m3 olduğunu, ancak davalının yapmış olduğu işlemler nedeniyle bu tutarın satılamadığını bu nedenle de 346.987.872.-TL lik miktar kadar kardan yoksun kaldığını, davalı şirketin müvekkili şirkete verdiği ürünlerin teknik şartnameye uygun olmaması nedeniyle ürünlerin müvekkili şirkete iade edilmesi ve müvekkili şirketin tüm kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanması, teminatlarına el konulması nedenleriyle müvekkili şirketin zarara uğradığını ve uğranılan bu zararlardan davalının sorumlu olduğunu, 20.000.-TL maddi + kar mahrumiyeti ile 5.000.-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak müvekkili şirkete verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili █████/2015 tarihli dava dilekçesinin tavzihine ilişkin dilekçe ibraz ettiği, dilekçesinde, maddi zararlarının toplamı 2.918.954,73 TL, Kredi faizleri toplamı 729.738,18 TL olmak üzere toplam 3.667.692,92 TL olduğunu beyan ettiği ve █████/2016 tarihinde bu miktar üzerinden harcını ikmal ettiği anlaşıldı.Davalı vekili davaya Cevabında
:Davalı vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın uğradığını iddia ettiği zarara konu akaryakıt satış işleminin 2003 yılında meydana geldiğini, davanın 8 sene sonra açıldığını, davanın hak düşürücü sürelere uyulmaksızın açıldığını, TTK nun █████ maddesi gereği ticari satışlarda dava açma süresinin teslimden itibaren 6 ay olduğunu, dava konusu akaryakıt satışının █████/2003 tarihinde gerçekleştiğini ve teslimden itibaren 6 ay içinde dava açılmadığını, bu nedenle davacının dava açma hakkını kaybettiğini, taraflar arasındaki sözleşme gereğince davacı bayinin davalıdan ürünlerini teslim alırken muayene etme yükümlülüğü bulunduğunu, davacı ile davalı arasında ticari ilişkilerin daha sonra da devam ettiğini, davacının, davalı ile ayıplı mallar hakkında herhangi bîr görüşme yapmadığını, davacının uğradığını iddia ettiği maddi ve manevi zararlarla müvekkilinin sözleşme gereği davacıya yapmış olduğu ürün satışları arasında illiyet bağı kurmanın mümkün olmadığını, zira satılan ürünlerin ilk defa satılmadığını, davacı tarafça sürekli alınan ürünler olduğunu, ihale konusu edilen ürünlerin teknik şartnameye uygun bulunmaması teknik şartname koşulları ile alakalı bir durum olduğunu, zaten müvekkilinin de davacı tarafın girdiği ihalelerin teknik şartnamesini bilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle davacının uğradığını iddia ettiği zararlardan müvekkilini sorumlu tutmasının basiretsizlik ve kötüniyet göstergesi olduğunu, bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan iş bu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER;1-Taraflar arasındaki Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, eki niteliğindeki diğer sözleşme ve taahhütnameler,2-Davacı tarafın ihale dosyaları,3-Tarafların ticari defter ve kayıtları,4-Tanık beyanları,5-Bilirkişi incelemesi,GEREKÇE
:Dava davacı tarafından davalı şirket aleyhine açılan maddi zarar kar mahrumiyeti ve manevi tazminata ilişkindir.Davacı vekili, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi gereğince davalı şirketin müvekkiline uygun ürün vermediğini, bundan dolayı müvekkilinin kamu ihalelerinden yasaklandığını, teminatlarına el konulduğunu, kamuoyunda itibarının zedelenmesi nedeniyle satışlarında düşüş yaşandığını, müvekkilinin ihalelere katılmaktan yasaklanması nedeniyle 19.000.- TL teminat ve noter masrafı zararının doğduğunu, kârdan mahrum kaldığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla maddi kaybın ve kâr mahrumiyetinin şimdilik 20.000.- TL'lik kısmı ve 5.000.- TL manevi tazminat olmak üzere 25.000.- TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, davacı bayiinin ürünleri teslim alırken muayene etme yükümlülüğü yerine getirmediğini, ayıplı ürün iddiasına dayalı davacı tarafından müvekkiline herhangi bir ihbarda bulunulmadığı gibi davacının müvekkili ile olan ticari ilişkisine devam ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.Mahkememizden verilen ...Esas ... sayılı karar ile davanın zamanaşımı nedeni ile reddine karar verilmiştir. Yargıtay, 19. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ...Karar sayılı ilamıyla Mahkememizden verilen karar davanın 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğu gerekçesi ile bozulmuştur.Bozma sonrası dosya █████████ esasına kaydedilmiştir. Bu esas üzerinden bozmaya uyularak yargılamaya devam edilmiş ve yargılama sonunda ████████ karar ile davanın reddine hükmedilmiştir. Hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiş olup, temyiz incelemesini yapan Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ... E. ...K. sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir. Onama kararı aleyhinde davacı vekili karar düzeltilme isteğinde bulunmuş ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ...E. ...K. Sayılı ilamında;"Davacı, davalıdan tedarik ettiği ... dizel motoryağını girdiği askeri ihale sonucu idareye teslim ettiğini ancak davacı ile dava dışı idare arasındaki teknik şartname gereği dava dışı idare tarafından alınan ürünlerin teknik analizinde ... dizel motoryağının şartnameye göre kinematik viskosite ile akma noktasında uygun olmadığı için iadesine karar verildiğini, bu nedenle kamu ihalelerinden yasaklandığını ve zarara uğradığını belirtmiştir. Dosya içeriğinde alınan bilirkişi raporu teknik bir inceleme içermemekte olup, davacının davalıdan tedarik ettiği madeni yağ ürününde, dava dışı idarenin 17.11.2003 tarihli teknik analiz raporunda bahsi geçen eksik kriterlerin sivil veya askeri araç kullanımı farketmeksizin standart bir üründe olması gereken özellikler mi yoksa sadece askeri araçlarda kullanılan madeni yağlardaki farklı özellik olup olmadığının tespit edilmesi gerekir.Zira, davacı taraf tedarik ettiği madeni yağın sivil veya askeri alanda kullanımına bakılmaksızın standardının tek olduğu ve ayrımının olmadığını iddia etmektedir. Mahkemece, davalının sözleşme gereği teslim etmesi gereken turbo dizel madeni yağın özelliklerinin sivil veya askeri araç kullanımında standart olup olmadığı, buna göre dava dışı idare tarafından yapılan teknik analizdeki veriler de dikkate alınarak bu konuda dosyanın yeniden petrol akaryakıt ve madeni yağ konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi kurulundan rapor alınarak, alınacak rapor ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken mahkemece verilen kararın onanması yerinde olmadığından davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile dairemizin ...esas -... karar sayılı 04.11.2020 tarihli kararın kaldırılarak mahkemece verilen kararın açıklanan bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir." gerekçesi ile Mahkememizden verilen davanın reddine ilişkin kararın bozulmasına hükmetmiştir.Bozma sonrası dosya ... esasına kaydedilerek ve bozmaya uyularak yargılamaya devam olunmuştur.12.03.2018 tarihli bilirkişi raporunda tazminat ve kazanç kaybı şartlarının bulunmadığı, maddi zarar olarak geçici teminatlar toplamı 5.600,00 TL ve 1.310,30 TL olmak üzere 6.910,30 TL nin talep edilebileceği, davacının talep ettiği tazminat hesabı yöntemine göre 239.040,00 TL kardan mahrum kalacağı belirtilmiştir.11.04.2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunda "Yapılan teknik analizler sonucu ürünün hem ihale şartnamesine hem de TSE standartlarına uymadığı tespit edilmiştir. Yaklaşık kâr marjının %20 olduğu ürünlerde, ihalelerde yüksek iskonto yapılması sebebiyle ortalama %5-%10 arası bir kâr marjı satıcıya kalmaktadır. Dosyadaki evraklardan ve faturalardaki tutarlardan hareketle Davalının Davacıya kestiği faturada ihale için teslim edilen ürünlerin bedelinin 6.515.162,50 TL olduğu tespit edilmiştir. Ortalama ihale kâr marjını da %7,5 olarak kabul ettiğimizde 488.637,19 TL tutarında muhtemel kar kaybı ortaya çıkmaktadır." sonucuna ulaşılmıştır.Aynı heyet tarafından düzenlenen 15.08.2023 tarihli ek raporda; 1- Detayları, kök raporun ve bu ek raporun “DEĞERLENDİRME - A. Madeni Yağ Teknolojisi Açısından Değerlendirme” maddelerinde açıklandığı üzere, söz konusu benzinli motor yağının (...), motor yağında bulunması gereken kimyasal özelliklere ait, MSB şartname değerleri ve ...tarihli ...standardı değerlerini, ...ve ...değerleri bakımından karşılamadığı sonucunun sabit olduğu,2- Davalının Davacıya kestiği faturada ihale için teslim edilen ürünlerin bedelinin 6.515.162,50 TL olduğu tespit edilmiştir. Ortalama ihale kâr marjını da %7,5 olarak kabul ettiğimizde 488.637,19 TL tutarında muhtemel kar kaybının olduğunu,3- Davacının ihale ve bozuk motorinden kaynaklı sorun yaşadığını belirttiği yıllar yukarıdaki tabloda görüleceği üzere, istasyondan yapılan satışın en yüksek olduğu yıllardır. İstasyonda satılan yakıtın bozuk olduğuna dair laboratuvar sonucu bulunmadığından ve belirtilen satış düşüşünün sebebinin 20 yıl önceki bölgesel piyasa koşulları ve satış hacimleri bilinmeden yorumlanamayacağı gerekçeleriyle bir kar kaybı hesaplanamamıştır."Tespitlerine yer verilmiştir.Hesaplama yönünden rapora karşı ileri sürülen itirazlar gözetilerek ve ürünün ayıplı olduğu kabul edilerek kar kaybı yönünden hesaplama yapılmak üzere yeni bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmiştir.29.04.2024 tarihli bilirkişi raporunda; "Davalının Davacıya kestiği faturada ihale için teslim edilen ürünlerin bedeli üzerinden yapılan değerlendirme ihale kâr marjını da %5 olarak kabul ettiğimizde 325.758TL tutarında muhtemel kar kaybının olduğunu, Davacı firmanın kazandığı ama ihale yasaklısı olduğu diğer ihaleden kaynaklı kar mahrumiyet tutarı %3 üzerinden hesaplandığından 2.850 TL kar kaybının olduğu ve toplam kar kaybının 328.608TL olduğu, ihale kurumunun TSE standardı içeren ürün talep ettiği, Davalı firmanın ürünlerini ayıplı ürün olarak değil ama ihale şartlarını sağlamayan ürün olarak nitelendirmenin doğru olacağını,"23.07.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; "Davacı tarafından bu süreçte dağıtıcı firma ile çalıştığı kar marjını gösteren protokolü, ürün alım fatura örneklerini, yıllar itibariyle akaryakıt ve madeni yağ satışlarını ve resmi pompa fiyatlarını paylaşmasıyla kar mahrumiyeti hesabı yapılabilir."Tespitlerine yer verilmiştir.23.07.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda belirtilen belgelerin sunulması için davacıya 2 hafta süre verilmiştir. Davacı vekili istenilen belgelerin zayi olması nedeni ile sunulamadığını belirtmiştir.Dosya içeriği ve yapılan bilirkişi incelemeleri ile davalının sözleşme gereği teslim etmesi gereken turbo dizel madeni yağın özelliklerinin sivil veya askeri araç kullanımında standart oldukları, ihale kurumunun TSE standardı içeren ürün talep ettiği, davalı firmanın ürünlerinin ihale makamının belirlediği standartları karşılamadığı, ürünün ihale standartlarını karşılamaması nedeni ile davacının aldığı ihalenin iptal edildiği ve 1 yıl süre ile ihalelerden men edildiği, ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E. ... K. Sayılı gerekçeli kararı ve tanık beyanlarına göre standarda uymayan motorinin davacı tarafından müşterilerine satıldığı, müşterilen akaryakıt nedeni ile araçlarının zarar gördüğü ve akaryakıt alımını durdurdukları, böylelikle davacının ticari itibarının zedelendiği ve maddi zarar gördüğü anlaşılmıştır. Bilirkişi incelemesi ile ürünün hem ihale şartnamesine hem de TSE standartlarına uymadığı yaklaşık kâr marjının %20 olduğu ürünlerde, ihalelerde yüksek iskonto yapılması sebebiyle ortalama %5-%10 arası bir kâr marjı satıcıya kaldığı, dosyadaki evraklardan ve faturalardaki tutarlardan hareketle davalının davacıya kestiği faturada ihale için teslim edilen ürünlerin bedelinin 6.515.162,50 TL olduğu ortalama ihale kâr marjı %7,5 olarak kabul edilerek 488.637,19 T kar kaybı bulunduğu, davacı firmanın ihale yasaklısı olduğu diğer ihalelerden kaynaklı kar mahrumiyetinin 2.850,00 TL olduğu kabul edilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar uyarınca davacının topla zararının 488.637,19 TL kar kaybı, 2.850,00 TL ihale yasaklılığından kaynaklı zarar ve 6.910,00 TL masraf olmak üzere toplam 498.397,19 TL olduğu anlaşılmıştır. Ayıplı ürün nedeni ile davacı müşterilerinin zarar görmesi ile davacının ticari itibarının zedelendiği kabul edilerek 5.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.Bozma sonrası farklı iki bilirkişi heyetinde alınan raporlar arasındaki fark kabul edilen kar marjına ilişkin olup, mahkememizce 11.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan kar marjı oranı hükme esas alınmıştır. 12.03.2018 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere talep edilebilir toplam masraf 6.910,30 TL olarak kabul edilmiştir.HÜKÜM Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;1- Davanın kısmen kabulü ile 498.397,19 TL'nin 20.000,00 TL sine dava tarihi olan █████/2011 tarihinden bakiye kısmının █████/2016 ıslah tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,2- 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,3- Maddi tazminat yönünden alınması gereken 34.045,51 TL Karar ve İlam harcından peşin+ıslah harcı alınan toplam 34.526,25 harçtan mahsubu ile fazla alınan 480,74, TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,4-Maddi tazminat yönünden davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 78.759,58 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,5- Maddi tazminat yönünden davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince red olunan kısım üzerinden hesaplanan 78.759,58 nisbi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,6-Davacı tarafça yatırılan 34.526,25 TL harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,7-Manevi tazminat yönünden alınması gereken 341,55 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,8- Manevi tazminat yönünden davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık ücret tarifesi gereğince hesaplanan 5.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,9- Davacı tarafından yatırılan 18,40 TL başvuru harcı 2,90.TL vekalet harcı 26.000,.TL bilirkişi ücreti, 652,10 TL posta masrafı olmak üzere toplam 26.673,40 TL yargılama giderinin kabul ve redoranları dikkate alınarak 3.624,60 TL sinin davalıdan tahsili ile davacı tarafaverilmesine, bakiyesinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına;10-Taraflarca yatırılan kullanılmayan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 15 günlük yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek temyiz dilekçesi ile Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Başkan ...(e-imza)Üye ...(e-imza)Üye ...(e-imza)Katip(e-imza)