kodlanmış darphane portalında makaron matbaası mürekkep yaprak bira içkilerde etiket

Anahtar kelimeler: Kodlanmış Darphane Portalında Makaron Matbaası Mürekkep Yaprak Bira İçkilerde Etiket

Danıştay 10. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONUNCU DAİRE

Esas No

: █████████

Karar No

: █████████

DAVACI

: ... Derneği

VEKİLİ

: Av. ...

DAVALI

: ...Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ

: Av. ...

DAVANIN KONUSU

: Davacı Dernek tarafından;

1- █████/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kağıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin 3.5.2. "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" başlıklı maddesinin 1. fıkrasının,

2- Bu düzenlemeye istinaden Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce █████/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirlenen ve █████/2020 tarihinde Ürün İzleme Sistemi Web Portalında yayımlanan özel etiket ve işaretlere ilişkin fiyat listesinin 2., 3., 5. ve 6. sıralarında yer alan satış fiyatlarının, bira ürünleri yönünden iptali ile

3- Anılan fiyat listesinin dava konusu kısımları uyarınca sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce ödenen tutarların ilgililere iadesine,

karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI_

: Dava konusu Tebliğ ile belirtilen tutarların, alınması zorunlu bir hizmetin bedeli olduğundan vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülük sayılacağı, bu durumda da verginin kanuniliği ilkesi gereğince kanunla düzenlenmesinin gerektiği, bu yetkinin, maliyet unsurları gibi keyfi uygulamalara yol açabilecek bir kriter ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'ne bırakılmasının verginin kanuniliği ilkesine aykırı olduğu, 213 sayılı Kanun'un, Maliye Bakanlığı'nı, özel etiket ve işaret basım ve dağıtımı ile sistemin kurulum ve işletilmesi hizmetlerinde yetkilendireceği kişileri bu hizmet bedellerini belirleme yetkisiyle donatma hususunda yetkilendirmediği, 213 sayılı Kanun ile Maliye Bakanlığı'na verilen yetkiden; kanunları açıklayıcı, kapsamını genişletmeyen ve daraltmayan, sadece yönteme yönelik düzenlemelerin anlaşılması gerektiği, Ürün İzleme Sistemi internet sayfasında yayımlanan özel etiket ve işaret bedellerinin de fahiş olduğu, belirlenen fiyatların daha önce uygulanan bedellere göre %100 ila %569 oranında artmış olduğu, yüksek bandrol zammının nedenleri ile farklı ürün kategorilerinde kullanılan bandrol, mürekkep ve kod bedellerindeki farklı fiyat uygulamalarının nedenlerinin ve ayrıca hangi maliyet unsurlarında enflasyon oranının 50-72 katı artış yaşandığının açıklanmasının ve eğer idare enflasyon dışında bir artış sebebi iddiasında ise bunun ispatlanmasının gerektiği, Ürün İzleme Sisteminin kurulması için sektör üreticilerine/ithalatçılarına getirdiği mali yükümlülükler ile ilgili çalışmalar yaparken, Tarım ve Orman Bakanlığı, Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığının görüşünün alınması gerekirken bu görüşün alınmadığı, ortak çalışma yapılmadığı, hatta herhangi bir kritere de bağlanmadığı, bu nedenle üretici ve ithalatçı firmalara █████/2020 tarihinden itibaren ödenmesi zorunlu tutulan "özel etiket ve işaret bedelleri"nin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, söz konusu bedellere ilişkin maliyetlerin somut olarak ortaya konulmasının mümkün olmaması halinde, fiyatların artışının sadece enflasyondan kaynaklanan değer artışından ibaret olması gerektiği, idarenin, hiçbir objektif kıstasa dayanmaksızın fahiş olarak belirlediği ve internet sitesinde duyurusunu yaptığı bu bedellerle, kanunların çizdiği sınırların dışına çıktığı, bir önceki yıl ile güncellenen bedel arasındaki artış oranının, makul ve ölçülü olmayan şekilde gerçekleşmesi nedeniyle süregelen ve alışılmış olan artış oranları ile kıyaslanarak değerlendirildiğinde keyfi bir uygulama olduğu intibaını uyandırdığı, sektör üreticileri ve ithalatçıları tarafından 2020 yılı bedelleri ödenmişken, anılan düzenleme ile █████/2020 - █████/2020 tarihlerini kapsayan dönem için mükerrer ödemeye neden olunduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI

: Usul yönünden; dava konusu Tebliğ'in 3.5.2 maddesinin 1. fıkrasının yer alan hükmün, davacı dernek ve üyelerinin "kişisel, meşru ve güncel" bir menfaatini ihlal ettiğinden bahsedilemeyeceğinden bu kısım yönünden ve "dava konusu fiyat listesi uyarınca sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce ödenen tutarların iadesi" istemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, Darphane tarafından belirlenen dava konusu fiyat listesinin iptaline yönelik istem yönünden ise, İdare Mahkemesine gönderilmek üzere görevsizlik kararı verilmesi gerektiği; Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün, Maliye Bakanlığının bağlı kuruluşu olması, 5018 sayılı Kanun'da yer alan cetvellerde yer almaması nedeniyle hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği; esas yönünden ise, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 257. maddesinin 1. fıkrasının 6 numaralı bendi gereğince Hazine ve Maliye Bakanlığına tanınan yetki kapsamında; vergi güvenliğini sağlamak amacıyla tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kağıdı ve alkollü içkilerde özel etiket ve işaretlerin kullanılması zorunluluğuna, bu özel etiket ve işaretlerin verilmesinde söz konusu ürünlerin üreticileri ve ithalatçılarının belirlenen tür ve tutar itibarıyla vadesi geçmiş vergi borcunun bulunup bulunmadığına ve bu özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile Ürün İzleme Sistemi kurulması ve işletilmesine yönelik olarak dava konusu Tebliğin yayımlandığı, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün Hazine ve Maliye Bakanlığının bağlı kuruluşu olduğu, dolayısıyla davacının iddia ettiği gibi yetki devrinden bahsedilemeyeceği, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce, bahse konu Tebliğin 3.5.2 maddesinin 1. fıkrasında tanımlanan yetki çerçevesinde, "maliyet unsurları dikkate alınarak" söz konusu bedellerin tespit edildiği, kod ve bandrol uygulamasının, kaçak üretimin engellenmesi suretiyle üretici ve ihracatçıyı sahte ve sağlıksız ürünlere karşı koruyan bir kamu hizmeti olduğu, dolayısıyla alınan bedellerin vergi olarak tanımlanmasının mümkün olmadığı, kod ve etiket bedellerinin, maliyet unsurları dikkate alınarak tespit edildiği, yürürlükten kaldırılan Tebliğ'de, bandrol ve kod ücreti, 2008 yılından itibaren TÜİK tarafından belirlenen yıllık ÜFE oranında artırılırken, dava konusu 2020 tarihli Tebliğ ile "maliyet unsurları dikkate alınarak" bedel tespitinin öngörüldüğü, Genel Müdürlükçe, Ürün İzleme Sisteminde iyileştirme, yenileme çalışmaları yapıldığı, bu çalışmaların etiket ve bandrol uygulamalarının tamamının maliyetini etkilediği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ

: ...

DÜŞÜNCESİ

: Davanın kısmen reddi, kısmen ehliyet yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI

:...

DÜŞÜNCESİ

: Dava, █████/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kağıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliği'nin, "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" başlıklı 3.5.2. maddesinin 1. fıkrası ile bu düzenlemeye istinaden Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce belirlenen ve █████/2020 tarihinde Ürün İzleme Sistemi Web Portalında yayımlanan özel etiket ve işaretlerin bedelleriyle ilgili fiyat listesinin bira ürünlerine ilişkin olan kısımlarının iptali ile dava konusu fiyat listesi uyarınca sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce ödenen tutarların iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257 nci maddesine 6 numaralı bend 3/7/2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunun 23. maddesi ile eklenmiş, bu bent ile; Maliye Bakanlığı; vergi güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya, bu cihaz ve sistemler vasıtasıyla bandrol, pul, barkod, halogram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirmeye, uygulamaya ait usul ve esasları belirlemeye yetkili kılınmıştır.

Bu hükme dayanılarak, █████/2007 tarih ve 26465 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 Sıra Nolu Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği ile; vergi güvenliğini sağlamak amacıyla Gelir İdaresi Başkanlığınca yetki belgesi verilen firma tarafından tütün mamulleri ve alkollü içkilerde ürün izleme sistemi kurulması ve bu sistem kapsamında; - Seri üretim yapan tütün mamulleri üretim tesisleri ile seri üretim yapan alkollü içki üretim tesislerinde üretilen ürünlere (bira hariç) bandrol yapıştırılması, bandrolün ürün üzerinde varlığının ve güvenlik unsurlarının kontrol edilmesi, bandrolün aktive edilmesi, - Bira üretim tesislerinde üretilen ürünlere kod uygulanması, - Seri üretim yapmayan tesislerde üretilen ürünlere, beyan edilen ürün tipine göre aktif hale getirilmiş bandrollerin kullanılması, - İthal edilen tütün mamullerine ve alkollü içkilere Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenen yerlerde kurulacak tesislerde bandrol kullanılması veya kod uygulanması,- Bu işlemlere ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığına veri aktarılması ve kurulan sistemin işletilmesi, zorunluluğu getirilmiştir.(...), Uygulamanın Usul ve Esasları; Ürün İzleme Sisteminin Kurulması, Sistemin Devreye Alınması ve İşletilmesi, Bandrolle ilgili İşlemler; Bandrolün Basılması, Bandrollerin ve Kodların Uygulanması İçin Güvenlikli Mürekkep Kartuşlarının Talep ve Teslim Edilmesi, Bandrol ve Kod Uygulaması Bedelleri, Bandrol ve Kodlama Bedellerinin Ödenmesi, Bandrol ve Kodların Kullanılması, Bandrollerin ve Mürekkep Kartuşlarının Güvenliği ve Bandrollerin ve Güvenlikli Mürekkep Kartuşun Zayi Olması Halinde Yapılacak İşlemler, Bandrol Fireleri Üzerine Yapılacak İşlemler ve Bakım ve Onarım başlıkları altında düzenlenmiştir. Bandrol ve Kod Uygulaması Bedelleri ürünün cinsine göre altı sıra halinde belirlenmiş ve devamında; 2008 ve sonraki yıllarda teslim edilecek olan bandrol ve uygulanacak kodların bedellerinin, Türkiye İstatistik Kurumunca bir önceki yıl için belirlenen yıllık ÜFE oranında artırılacağı ve bir yıl süresince uygulanacağı, yıllık fiyat artışının ait olduğu yılın 1 Ocak tarihinden itibaren geçerli olacağı kurala bağlanmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesinin (6) numaralı bendi 6/2/2014 tarih ve 6518 sayılı Kanunun 8. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, bu hüküm ile; Vergi güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya, bu cihaz ve sistemler vasıtasıyla bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirmeye, mükelleflere bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin verilmesinde, mükelleflerin Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belge arama zorunluluğu getirmeye, bu zorunluluk kapsamına girecek amme alacaklarını tür ve tutar itibarıyla tespit etmeye ve hangi hâllerde bu zorunluluğun aranılmayacağına, bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile sistemin kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin, █████/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olmaksızın, süresi 5 yılı geçmemek üzere ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (5 inci maddesinin beşinci fıkrası hariç) hükümleri çerçevesinde; yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişiler tarafından yerine getirilmesine, bu hizmetlerde ve yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerde bulunması gereken özellikleri, yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi, yetkilendirmenin sonlandırılması ve bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilendirilmiştir.

Anılan Yasa hükmüne dayanılarak, daha önce aynı konuda yürürlükte olan Tebliğleri yürürlükten kaldıran 11 Eylül 2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kağıdı Ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliği yayımlanmış ve 1. maddesinde; "213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin (6) numaralı bendinde yer alan hüküm ile Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya, bu cihaz ve sistemler vasıtasıyla bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirmeye, mükelleflere bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin verilmesinde, mükelleflerin Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belge arama zorunluluğu getirmeye, bu zorunluluk kapsamına girecek amme alacaklarını tür ve tutar itibarıyla tespit etmeye ve hangi hâllerde bu zorunluluğun aranılmayacağına, bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile sistemin kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin, █████/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olmaksızın, süresi 5 yılı geçmemek üzere ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (5 inci maddesinin beşinci fıkrası hariç) hükümleri çerçevesinde; yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişiler tarafından yerine getirilmesine, bu hizmetlerde ve yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerde bulunması gereken özellikleri, yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi, yetkilendirmenin sonlandırılması ve bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda söz konusu yetki uyarınca vergi güvenliğini sağlamak amacıyla tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilerde özel etiket ve işaretlerin kullanılması zorunluluğuna, bu özel etiket ve işaretlerin verilmesinde söz konusu ürünlerin üreticileri ve ithalatçılarının belirlenen tür ve tutar itibarıyla vadesi geçmiş vergi borcunun bulunup bulunmadığına ve bu özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile Ürün İzleme Sistemi kurulması ve işletilmesi amacıyla yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi ve yetkilendirmenin sonlandırılmasına ilişkin usul ve esaslar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır." kuralı getirilmiştir.

Tebliğin 3. maddesinde "Uygulamanın Usul ve Esasları" belirlenmiş, 3.1.maddesinde; Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin (6) numaralı bendinde yer alan hüküm ile Hazine ve Maliye Bakanlığına verilen yetkiye istinaden, Bakanlık tarafından vergi güvenliğini sağlamak amacıyla tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilerde ürün izleme sistemi kurulması ve bu sistem kapsamında; ç) Seri üretim yapılan alkollü içki (şişe ve kutu ambalajlı bira hariç) üretim tesislerinde üretilen ürünlere bandrol yapıştırılması, ürün üzerinde bandrolün varlığının ve güvenlik unsurlarının kontrol edilmesi, bandrolün aktive edilmesi, d) Seri üretim yapılan bira üretim tesislerinde üretilen şişe ve kutu ambalajlı bira ürünlerine kod basılması ve ürün üzerinde kodun varlığının ve güvenlik unsurlarının kontrol edilmesi, kodun aktive edilmesi, e) Seri üretim yapılmayan tesislerde üretilen alkollü içki ürünlerine beyan edilen ürün tipine göre aktif hale getirilmiş bandrollerin/kodlanmış etiketlerin yapıştırılması, f) Bira üretim tesislerinde üretilen 5.000 cl ve 5.000 cl’den küçük ambalajlı biralara (şişe ve kutu ambalajlı bira hariç) beyan edilen ürün tipine göre aktif hale getirilmiş bandrol yapıştırılması, g) İthal edilecek tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilere yurt dışı üretim mahalli veya antrepoda beyan edilen ürün tipine göre aktif hale getirilmiş bandrol/kodlanmış etiket uygulanması, zorunluluğu getirilmiştir. 3.4.maddesinde; Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin (6) numaralı bendinde yer alan hüküm ile Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilerde ürün izleme sistemi kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişiler tarafından yerine getirilmesi, yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi ve yetkilendirmenin sonlandırılması hususlarında yetkili kılınmıştır. Bu yetki kapsamında, Darphane tarafından yetkilendirilen yetkili firma sistemin bir bütün halinde kurulumundan ve işletilmesinden sorumludur." kuralı yer almıştır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Vergi Usul Kanunu ile, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya, bu cihaz ve sistemler vasıtasıyla bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirmeye, bunların verilmesinde vergi borcu bulunmama zorunluluğu getirilmesinde, aranılmayacak hallerin belirlenmesinde ve bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile sistemin kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin, gerçek veya tüzel kişiler tarafından yerine getirilmesi hususunda yine, bu hizmetler için yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerde bulunması gereken özellikleri, yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi, yetkilendirmenin sonlandırılması ve bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konularında yetkilendirilmiştir.

Tebliğin yukarıda yer verilen hükümleri ile Yasa hükümleriyle aynı doğrultuda Hazine ve Maliye Bakanlığına verilen yetkinin sınırları ve bu Bakanlık tarafından yetkilendirilecek tüzel kişilere tanınan yetkinin sınırları belirlenmiş olmasına karşın, dava konusu Tebliğin, "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" başlıklı 3.5.2.maddesinin birinci fıkrasında; "Darphane tarafından maliyet unsurları dikkate alınarak belirlenecek olan bu Tebliğle kullanma zorunluluğu getirilen özel etiket ve işaretlerin bedellerine ilişkin (KDV hariç) birim fiyatlar, bu Tebliğin yayımını takip eden 10 gün içerisinde Darphane tarafından açıklanacaktır. Açıklandığı yıl itibarıyla geçerli olan birim fiyatlar, takip eden yıllar için, her yıl Ocak ayının 1’inden itibaren geçerli olmak üzere bir önceki yıl için belirlenen yıllık Yİ-ÜFE oranında artırılarak bir yıl süresince uygulanmak üzere GİB’e bildirilerek Darphane tarafından açıklanacaktır." kuralına yer verilmiştir.

Tebliğin içeriğinde Bandrol ve Bandrol/Kod/Kodlanmış Etiket Uygulanması tanımlanmış ve Bandrollerin ve kodlanmış etiketlerin basımının yapıldığı yer Darphane olarak ifade edilirken, Darphane tarafından uygun görülen tesisler de basım merkezi olarak açıklanmıştır.

Diğer taraftan, █████/2018 günlü 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevlerine dair esaslar hükme bağlanmış, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenleyen 106. maddesinin (f) bendinde, "Her çeşit harç, damga ve cezaevleri yapı pullarını ve değerli kağıtları basmak, bastırmak ve dağıtmak," görevine yer verilirken, 107. maddesinde; Genel Müdürlüğün teşkilatının hizmet birimlerinden oluştuğu belirtilmiş, 109. maddesinde; hizmet birimleri altı bent olarak sıralanmış ve a) bendinde; Darphane Dairesi Başkanlığı, b) bendinde; Damga Matbaası Dairesi Başkanlığı'na yer verilmiştir. Aynı Kararnamenin 110. maddesinde; Darphane Dairesi Başkanlığı'nın, madeni ufaklık para ile madeni hatıra para ve hatıra madalyonu Cumhuriyet sikke ve ziynet altınlarını, özel kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikleri gereği Devletçe verilen madalyaları, resmi mühürleri basmak ve bunların sicillerini tutmakla görevli olduğu, hükme bağlanmış, 111. maddesinde de; Damga Matbaası Dairesi Başkanlığı'nın, Devlet gelirlerinin tahsilinde kullanılan her nevi damga, harç ve cezaevi yapı pulları, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının pullarını, █████/1963 tarihli ve 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununa tabi değerli kağıtları, önemli ve kullanılış yeri sebebi ile emniyetli basımı gerektiren diğer belgeleri basmakla görevli olduğu, hükmü yer almıştır.

Daha sonra aynı Kararnamenin, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenleyen 106. maddesinin, 29/3/2022 tarih ve 31793 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle; f) bendi; Devlet gelirlerinin tahsilinde kullanılan harç pullarını, 21/2/1963 tarihli ve 210 sayılı Değerli Kâğıtlar Kanununa tabi değerli kâğıtlar ile güvenlikli basımı gerektiren diğer belgeleri basmak, bastırmak ve dağıtımını sağlamak. g) bendi; Kamu kurum ve kuruluşlarınca usul ve esasları belirlenmek suretiyle kullanılma mecburiyeti getirilen özel etiket ve işaretlerle takip edilmesi öngörülen ürünler için bu kurum ve kuruluşların talebi üzerine izleme sistemlerinin kurulması ve işletilmesiyle ilgili işleri yapmak veya yaptırmak." şeklinde yeniden düzenlenmiştir. Dava konusu Tebliğin yayımlandığı tarih itibariyle yürürlükte bulunmayan bu hükümlerin Tebliğe dayanak oluşturduğunun kabulü olası değildir.

Bu durumda, "Her çeşit harç, damga ve cezaevleri yapı pullarını ve değerli kağıtları basmak, bastırmak ve dağıtmak" görevi, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğün görevleri arasında yer almış, basmak yanında bir başkasına bastırmak işleminin yaptırılması da mümkün kılınırken, kapsamında yaptırılan işlemin karşılığında ödenecek bedelin belirlenmesi, maliyetin hesaplanması ya da fiyat listesinin tespiti gibi hususlarda bir düzenleme yapılmamış, bu işleyişi sağlayacak olan Genel Müdürlüğün hizmet birimlerinin görevler tanımlanırken, fiyatlamanın kapsamında olduğuna dair bir açıklık bulunmadığı gibi Darphane Dairesi Başkanlığının görevleri arasında değil Damga Matbaası Dairesi Başkanlığının görevleri arasında; "Devlet gelirlerinin tahsilinde kullanılan her nevi damga, harç ve cezaevi yapı pulları, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının pullarını, 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununa tabi değerli kağıtları, önemli ve kullanılış yeri sebebi ile emniyetli basımı gerektiren diğer belgeleri basmakla görevli" olduğuna yer verilmiştir. Dolayısıyla yalnızca basım işi Damga Matbaasına verilmiş, özel etiket ve işaretlerle takip edilmesi öngörülen ürünler için bu kurum ve kuruluşların talebi üzerine izleme sistemlerinin kurulması ve işletilmesiyle ilgili işleri yapmak veya yaptırmak görevine yer verilmemiştir. Bu halde dava konusu Tebliğ ile Bandrol, Kod ve Kodlanmış Etiket ile İlgili İşlemler başlığı altında "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" konusunda Darphaneye verilen yetkinin yasal dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

█████/2020 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü arasında imzalanan, Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Kapsamında Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kağıdı ve Alkollü İçkilerde Bandrol, Kod, Kodlanmış Etiketler ve Benzeri Vasıtalar İle Ürün İzleme Sisteminin Kurulması ve İşletilmesine Dair Protokol ile hizmetin Darpane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne aktarıldığı, bu Protokolün iptali istemiyle █████████ esasında açılan davanın da henüz sonuçlanmadığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar davalı idarece, Tebliğin 3.5.2 maddesinin 1. fıkrasında tanımlanan yetki çerçevesinde, "maliyet unsurları dikkate alınarak" söz konusu bedellerin tespit edildiği, Genel Müdürlükçe, ürün izleme sisteminde iyileştirme, yenileme çalışmaları yapıldığı, bu çalışmaların etiket ve bandrol uygulamalarının tamamının maliyetini etkilediği, fiyat listesinin ikinci sırasında yer alan dava konusu bandrol fiyatının bazı hususlarında maliyet artırıcı etkiye neden olduğu, bu yatırım faaliyetlerinin mevcut bandrol fiyatlarıyla yapılacak bandrol satışlarından elde edilecek gelirlerle karşılanmasının mümkün görülmediği, ayrıca döviz kurundaki artışların da maliyeti etkilediği, bandrol, kod ve etiketlerin fiyatları belirlenirken, ham madde maliyetleri, süreci daha güvenli hale getirmek için yenileme çalışmaları ve diğer ülkelerdeki eşdeğer ürün bedellerinin dikkate alındığı belirtilmiş ise de, yasal yetkiyi aşar nitelikte yapılan düzenlemeye istinaden Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce belirlenen ve █████/2020 tarihinde Ürün İzleme Sistemi Web Portalında yayımlanan özel etiket ve işaretlerin bedelleriyle ilgili fiyat listesinin bira ürünlerine ilişkin olan kısımlarında hukuki isabet bulunmamış, dava konusu fiyat listesi uyarınca sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce ödenen tutarların iadesine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu Tebliğ hükmü ve Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından █████/2020 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımlanmış olan "özel etiket ve işaretlerin bedelleri"nin bira ürünlerine ilişkin kısmının iptali ve bira ürünlerine yönelik olarak bu fiyat listesine göre yapılan tahsilatın iadesi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen █████/2024 tarihinde, davacı vekili Av. ... ve davalı idare vekili Av. ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesinin 1. fıkrasının 6 numaralı bendine istinaden davalı Bakanlık tarafından (mülga) 1 sıra numaralı Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği ile vergi güvenliğini sağlamak amacıyla vergi kayıp ve kaçağının yüksek olduğu tütün mamulleri ve alkollü içkilerde izleme takip sisteminin yetkilendirilecek bir firma tarafından kurulup işletilmesi, bandrol kullanılması ve kod uygulanması zorunluluğu getirilmiş, bu kapsamda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ürün izleme sistemi kurma, işletme, bandrolleri üreticilere teslim etme ve sistemdeki verileri Gelir İdaresi Başkanlığı'na aktarma konusunda ilki 2006 yılında yapılan ihaleler ile yetkilendirilen firmalar aracılığıyla █████/2007 tarihi itibarıyla sistemin kurulumu ve işletilmesi sağlanmıştır.

2014 yılında yapılan ihalenin süresinin dolacak olması sebebiyle EKAP (Elektronik Kamu Alımları Platformu) üzerinden █████/2019 tarihinde yapılacağı ilan edilen ihale, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün ...tarihli ve ... sayılı yazısıyla Genel Müdürlüklerinin ihaleye konu işi yapma konusunda hukuki yetkisi ile fiili kapasitesi ve yetkinliği bulunduğunu bildirmesi, ayrıca 2019-2021 Dönemi Yeni Ekonomi Programında benimsenen kamu hizmetlerinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından görülmesi yolundaki politika nedeniyle █████/2020 tarihinde iptal edilerek ihaleye konu kamu hizmetinin davalı Bakanlığa bağlı iki kuruluş olan Gelir İdaresi Başkanlığı ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilmesini teminen █████/2020 tarihinde "Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü Arasında Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Kapsamında Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kağıdı ve Alkollü İçkilerde Bandrol, Kod, Kodlanmış Etiketler ve Benzeri Vasıtalar İle Ürün İzleme Sisteminin Kurulması ve İşletilmesine Dair Protokol" imzalanmıştır.

Anılan Protokolle; (mülga) 1 sıra numaralı Genel Tebliğ uyarınca Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yetkilendirilen firmaca yürütülen bandrollü ürün izleme sistemini (BÜİS) kurma, işletme bandrolleri üreticilere teslim etme ve sistemdeki verileri Gelir İdaresi Başkanlığı'na aktarma faaliyetlerinin, bu firmadan devralınarak BÜİS'in yeni donanım ve gerekliliklerle birlikte Protokolün imza tarihinden itibaren en geç 9 ay içerisinde (█████/2020) Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce kurulması, sistemde kullanılacak bandrol ve kodlanmış etiketlerin Darphane tarafından basılıp teslim edilmesi, bandrol, kod ve kodlanmış etiketlere ilişkin birim fiyatların Darphane tarafından maliyetler dikkate alınarak belirlenmesi öngörülmüştür.

Bu Protokol uyarınca Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından kurulum ve devir çalışmaları devam etmekte iken, dava konusu Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliği █████/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuş, bilahare Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce █████/2020 tarihinde kurulum ve devir tamamlanarak üreticilere doğrudan bandrol, kod ve etiket satışına başlanmıştır.

Davacı Dernek tarafından; █████/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin 3.5.2. "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" başlıklı maddesinin 1. fıkrasının,

bu düzenlemeye istinaden Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce █████/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirlenen ve █████/2020 tarihinde Ürün İzleme Sistemi Web Portalında yayımlanan özel etiket ve işaretlere ilişkin fiyat listesinin 2., 3., 5. ve 6. sıralarında yer alan satış fiyatlarının, bira ürünleri yönünden iptali ile anılan fiyat listesinin dava konusu kısımları uyarınca sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce ödenen tutarların ilgililere iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

1- Davalı idarenin ehliyet itirazının incelenmesi:

a) Dava konusu fiyat listesinin 2., 3., 5. ve 6. sıralarında yer alan satış fiyatları uyarınca sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce ödenen tutarların ilgililere iadesi istemi yönünden:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş; aynı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3/c bendinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Yukarıda aktarılan Kanun hükmü uyarınca, davacı derneğin ödenen bir tutarın iadesini isteyebilmesi için kişisel hakkının ihlal edilmiş olması gerekmektedir. Zira tam yargı davalarında kişisel hak ihlali, ehliyet şartıdır.

Bakılan davada ise, davacının yaptığı bir ödeme söz konusu olmayıp, sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin ödediği tutarların iadesi talep edilmektedir. Talep konusu tutarın ise davacının kişisel haklarını ihlal ettiğinden söz etmek mümkün değildir.

Bu nedenle, davacının, sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin ödediği tutarların iadesi isteminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi gereğince reddi gerekmektedir.

b) █████/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kağıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin 3.5.2. "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" başlıklı maddesinin 1. fıkrasının iptali istemi yönünden:

Davalı idare tarafından, davacı Derneğin, Genel Tebliğin 3.5.2. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemi bakımından bakılan davayı açmakta subjektif ehliyetinin bulunmadığı, bu nedenle davanın usul yönünden reddi gerektiği savunulmaktadır.

Bira ve/veya malt üreticileri ile satış ve pazarlama faaliyeti yürütenlerin her türlü sorunlarıyla bizzat ilgilenmek ve üyelerinin her türlü hak ve menfaatlerini savunmak amacıyla kurulan ve faaliyet alanı içinde üyelerinin hak ve menfaatlerini korumak amacıyla dava açmak sayılan davacı Derneğin bu amaç ve faaliyet kapsamında yer alan, Tebliğle üyelerine kullanma zorunluluğu getirilen özel etiket ve işaretlerin bedellerin belirlenmesine ilişkin dava konusu düzenlemenin iptalini istemekte üyelerinin hak ve çıkarlarını korumak yönünden açıkça menfaatinin bulunduğu anlaşıldığından, davalı idarenin usule ilişkin itirazı yerinde görülmemiştir.

2- Davalı idarenin İdare Mahkemesinin görevli olduğuna yönelik görev itirazının incelenmesi:

Yukarıdaki maddede açıklandığı üzere, davacı Dernek, dava konusu Tebliğ kuralı yönünden ehliyetli görüldüğünden ve Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce █████/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirlenen özel etiket ve işaretlere ilişkin fiyat listesinin 2., 3., 5. ve 6. sıralarında yer alan satış fiyatları da bu Tebliğe dayanılarak tesis edilen bir işlem olduğundan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca aralarında maddi ve hukuki yönden bağlılık bulunan her iki işleme karşı açılan davanın görüm ve çözümü, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca Danıştaya ait bulunmaktadır.

Bu itibarla, davalı idarenin görev itirazı da yerinde görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesinin 1. fıkrasının 6 numaralı bendinde, "Maliye Bakanlığı;...(6) "Vergi güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya, bu cihaz ve sistemler vasıtasıyla bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirmeye, mükelleflere bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin verilmesinde, mükelleflerin Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belge arama zorunluluğu getirmeye, bu zorunluluk kapsamına girecek amme alacaklarını tür ve tutar itibarıyla tespit etmeye ve hangi hâllerde bu zorunluluğun aranılmayacağına, bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile sistemin kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin, █████/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olmaksızın, süresi 5 yılı geçmemek üzere ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (5 inci maddesinin beşinci fıkrası hariç) hükümleri çerçevesinde; yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişiler tarafından yerine getirilmesine, bu hizmetlerde ve yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerde bulunması gereken özellikleri, yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi, yetkilendirmenin sonlandırılması ve bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, "... Yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

█████/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin, dava konusu Protokolün imzalandığı █████/2020 tarihinde yürürlükte olan haliyle "Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü" başlıklı Dokuzuncu Bölümünün "Amaç ve kapsam" başlıklı 104. maddesinde, bölümün amacının, her türlü madeni ufaklık ve hatıra para ile her türlü pul ve değerli kağıtların basımı ve dağıtımını sağlamak üzere Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün kurulmasına, teşkilat ve görevlerine dair esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş; "Görev" başlıklı 106. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, her çeşit harç, damga ve cezaevleri yapı pullarını ve değerli kağıtları basmak, bastırmak ve dağıtmak; (g) bendinde ise, verilecek diğer görevleri yapmak, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış; anılan Genel Müdürlüğün hizmet birimlerinden olan "Damga Matbaası Dairesi Başkanlığı" başlıklı 111. maddesinde, Damga Matbaası Dairesi Başkanlığının, Devlet gelirlerinin tahsilinde kullanılan her nevi damga, harç ve cezaevi yapı pullarını, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının pullarını, █████/1963 tarihli ve 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununa tabi değerli kağıtları, önemli ve kullanılış yeri sebebi ile emniyetli basımı gerektiren diğer belgeleri basmakla görevli olduğu kurala bağlanmış; "Gelir İdaresi Başkanlığı

" başlıklı Onikinci Bölümünün "Amaç" başlıklı 134. maddesinde, Gelir İdaresi Başkanlığının Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı kurulduğu belirtilmiş; "Görevler" başlıklı 137. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi konusunda gerekli tedbirleri almak; (ö) bendinde, kanunlarla, Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ve ilgili mevzuat ile Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak, adı geçen Başkanlığın; Başkanlığın hizmet birimlerinden olan "Denetim ve Uyum Yönetimi Daire Başkanlığı" başlıklı 145. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, vergi kayıp ve kaçağı ile mücadele etmek, bu konuda gerekli tedbirleri önermek ve çalışmaları yapmak, anılan Daire Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.

Öte yandan; █████/2022 tarih ve 31793 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 96 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde değişiklikler yapılmıştır. Buna göre anılan Kararnamenin;

106. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi, "Kamu kurum ve kuruluşlarınca usul ve esasları belirlenmek suretiyle kullanılma mecburiyeti getirilen özel etiket ve işaretlerle takip edilmesi öngörülen ürünler için bu kurum ve kuruluşların talebi üzerine izleme sistemlerinin kurulması ve işletilmesiyle ilgili işleri yapmak veya yaptırmak." şeklinde değiştirilmiş; ayrıca aynı maddeye, "Bakan tarafından verilecek diğer görevleri yapmak" (h) bendi eklenmiş;

109. maddesine eklenen (ç) bendi ile "Bandrollü Ürün İzleme Sistemleri Dairesi Başkanlığı" Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün hizmet birimi olarak kurulmuş,

111. maddesi, "Damga Matbaası Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Devlet gelirlerinin tahsilinde kullanılan harç pullarının, Değerli Kâğıtlar Kanununa tabi değerli kâğıtlar ile güvenlikli basımı gerektiren diğer belgelerin basımını ve dağıtımını sağlamak.

b) Genel Müdür tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.

" şeklinde yeniden düzenlenmiş;

112. maddeden sonra gelmek üzere eklenen "Bandrollü Ürün İzleme Sistemleri Dairesi Başkanlığı" başlıklı 112/A maddesinde, adı geçen Daire Başkanlığının görevlerinin, kamu kurum ve kuruluşlarınca usul ve esasları belirlenmek suretiyle kullanılma mecburiyeti getirilen özel etiket ve işaretlerle takip edilmesi öngörülen ürünler için bu kurum ve kuruluşların talebi üzerine izleme sistemlerinin kurulması ve işletilmesiyle ilgili işleri yapmak veya yaptırmak ve Genel Müdür tarafından verilecek diğer görevleri yapmak olduğu belirtilmiştir.

█████/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu "Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliği"nin;

"Giriş" başlıklı 1. maddesinde, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin (6) numaralı bendinde yer alan hüküm ile Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya, bu cihaz ve sistemler vasıtasıyla bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirmeye, mükelleflere bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin verilmesinde, mükelleflerin Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belge arama zorunluluğu getirmeye, bu zorunluluk kapsamına girecek amme alacaklarını tür ve tutar itibarıyla tespit etmeye ve hangi hâllerde bu zorunluluğun aranılmayacağına, bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile sistemin kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin, █████/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olmaksızın, süresi 5 yılı geçmemek üzere ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (5 inci maddesinin beşinci fıkrası hariç) hükümleri çerçevesinde; yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişiler tarafından yerine getirilmesine, bu hizmetlerde ve yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerde bulunması gereken özellikleri, yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi, yetkilendirmenin sonlandırılması ve bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili kılınmıştır.

Bu kapsamda söz konusu yetki uyarınca vergi güvenliğini sağlamak amacıyla tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilerde özel etiket ve işaretlerin kullanılması zorunluluğuna, bu özel etiket ve işaretlerin verilmesinde söz konusu ürünlerin üreticileri ve ithalatçılarının belirlenen tür ve tutar itibarıyla vadesi geçmiş vergi borcunun bulunup bulunmadığına ve bu özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile Ürün İzleme Sistemi kurulması ve işletilmesi amacıyla yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi ve yetkilendirmenin sonlandırılmasına ilişkin usul ve esaslar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır." hükmüne;

"Kısaltmalar ve Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde;

Bu Tebliğde geçen;

"Darphane

: Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünü,

GİB

: Gelir İdaresi Başkanlığını,

ÜİS

: Ürün İzleme Sistemini ifade eder.

Bandrol

: Bu Tebliğ kapsamında özel etiket ve işaret kullanma zorunluluğu getirilen ürünlerin üzerine yapıştırılacak olan taklit edilemez nitelikteki, açık güvenlik unsurları çıplak gözle, gizli güvenlik unsurları özel denetim cihazlarıyla tespit edilebilir özelliklere sahip olan kıymetli damga niteliğindeki kâğıttır.

Basım Merkezi

: Bandrollerin ve kodlanmış etiketlerin basımının yapıldığı Darphane tarafından uygun görülen tesislerdir.

Kod

: Bandrolün hukuki niteliklerini haiz olan ve bu Tebliğ kapsamında özel etiket ve işaret kullanma zorunluluğu getirilen bira ürünlerine uygulanacak olan harfler ve/veya rakamları içeren güvenlikli mürekkep ile oluşturulan işarettir.

Kodlanmış Etiket

: Bandrolün hukuki niteliklerini haiz olan ve bu Tebliğ kapsamında özel etiket ve işaret kullanma zorunluluğu getirilen bira ürünlerine uygulanacak olan üzerine kod basılı etikettir.

Ürün İzleme Sistemi

: Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesi kapsamında vergi güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılmasına zorunluluk getirilen özel etiket ve işaretlerle ürünlerin etiketlenmesi/işaretlenmesi, etiketlenen/işaretlenen ürün bilgilerinin kurulan veri merkezine aktarılması ve özel denetim cihazlarıyla saha denetimine imkân sağlanması işlemlerinin bütünüdür.

Yetki Belgesi

: Tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilerin seri üretimini yapan işletmelerin üretim, paketleme ve dolum hatlarında ürün izleme sistemi kurmaya ve işletmeye; kullanma zorunluluğu getirilen özel etiket ve işaretleri üreticilere veya ithalatçılara teslim etmeye; ürün izleme sistemindeki verileri veri merkezine aktarmaya ve fire tespit ve imha komisyonlarında yer almaya Darphane tarafından yetkilendirilmiş olduğunu gösteren belgedir.

Yetkili Firma

: Darphane tarafından verilen yetki belgesini haiz firmadır." kurallarına;

"Uygulamanın Usul ve Esasları" 3. maddesinin "Ürün İzleme Sisteminin Kurulması ve İşletilmesi" alt başlıklı 3.4. maddesinde,

"Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin (6) numaralı bendinde yer alan hüküm ile Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilerde ürün izleme sistemi kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişiler tarafından yerine getirilmesi, yetkilendirilecek gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinin yönlendirilmesi, izlenmesi, denetlenmesi ve yetkilendirmenin sonlandırılması hususlarında yetkili kılınmıştır.

Bu yetki kapsamında, Darphane tarafından yetkilendirilen yetkili firma sistemin bir bütün halinde kurulumundan ve işletilmesinden sorumludur.

Söz konusu kurulum ve işletimin, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla sistem vasıtasıyla elde edilen kayıtların/bilgilerin Gelir İdaresi Başkanlığına aktarılarak saha denetimlerinde özel denetim cihazlarıyla ve/veya risk analizine dayalı denetim yapılmasına imkân sağlayacak şekilde olması esastır..." kuralına;

"Bandrol, Kod ve Kodlanmış Etiket ile İlgili İşlemler" başlıklı 3.5. maddesinin "Bandrollerin/Kodlanmış Etiketlerin Basılması ve Güvenlikli Mürekkeplerin Hazırlanması ile Teslimatı" alt başlıklı 3.5.1. maddesinde,

"Tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkilere uygulanacak olan bandrol/kodlanmış etiketler, Darphane tarafından belirlenmiş olan gizli güvenlik unsurlarını da içerir şekilde yetkili firma tarafından basım merkezinde basılarak üreticiler ve ithalatçılara; güvenlikli mürekkepler ise yetkili firma tarafından hazırlanarak üreticilere teslim edilebilir hale getirilecektir.

Yetkili firma üreticiler ve ithalatçılara teslim edilebilir hale getirilen bandrol/güvenlikli mürekkep/kodlanmış etiketleri, Gelir İdaresi Başkanlığı veya TADAB tarafından verilen onayı müteakiben bedelin Darphane hesabına yatırılmasından itibaren 15 gün içerisinde teslim edecektir.

" kurallarına;

"Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" alt başlıklı 3.5.2. maddesinde,

"Darphane tarafından maliyet unsurları dikkate alınarak belirlenecek olan bu Tebliğle kullanma zorunluluğu getirilen özel etiket ve işaretlerin bedellerine ilişkin (KDV hariç) birim fiyatlar, bu Tebliğin yayımını takip eden 10 gün içerisinde Darphane tarafından açıklanacaktır. Açıklandığı yıl itibarıyla geçerli olan birim fiyatlar, takip eden yıllar için, her yıl Ocak ayının 1’inden itibaren geçerli olmak üzere bir önceki yıl için belirlenen yıllık Yİ-ÜFE oranında artırılarak bir yıl süresince uygulanmak üzere GİB’e bildirilerek Darphane tarafından açıklanacaktır.

Üreticilere ve ithalatçılara teslim edilecek özel etiket ve işaretlerin bedelleri, bu özel etiket ve işaretlere ilişkin taleplerin GİB veya TADAB tarafından onaylanmasının ardından Darphanenin herhangi bir kamu bankası nezdinde açılmış bulunan hesabına yatırılması suretiyle ödenecektir. Bedelin yatırılmasıyla birlikte üreticiler ve ithalatçıların özel etiket ve işaret talepleri kesinleşecektir." kuralına yer verilmiş;

"7. Yürürlükten Kaldırılan Tebliğler" başlıklı maddesiyle ise,

17/3/2007 tarihli ve 26465 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sıra numaralı Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği ile ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Dava konusu Genel Tebliğ ile yürürlükten kaldırılan (Mülga) █████/2007 tarih ve 26465 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nin "Bandrol ve Kod Uygulaması Bedelleri" alt başlıklı 3.2.3 maddesinde,

Yetkili firma tarafından tütün mamulleri ve alkollü içki üretici ve ithalatçılarına teslim edilecek bandrol ve uygulanacak kod bedellerine ilişkin birim fiyatlar (KDV hariç) aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.

Sıra No

Ürünün Cinsi

Birim Fiyatı (YTL)

Yurt içinde üretilen tütün ürünlerinde kullanılacak olan bandrol

0,00570

Yurt içinde üretilen alkollü ürünlerde kullanılacak olan bandrol

0,02875

Yurt içinde üretilen bira paketleme birimi için yapılacak kodlama

0,00180

İthal edilecek tütün ürünlerinde kullanılacak olan bandrol

0,01560

İthal edilecek alkollü ürünlerde kullanılacak olan bandrol

0,18300

İthal edilecek bira paketleme birimi için yapılacak kodlama

0,22900

2008 ve sonraki yıllarda teslim edilecek olan bandrol ve uygulanacak kodların bedelleri, Türkiye İstatistik Kurumunca bir önceki yıl için belirlenen yıllık ÜFE oranında artırılacak ve bir yıl süresince uygulanacaktır. Yıllık fiyat artışı ait olduğu yılın 1 Ocak tarihinden itibaren geçerli olacaktır." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu Genel Tebliğe istinaden Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ve █████/2020 tarihinde Ürün İzleme Sistemi Web Portalında yayımlanan özel etiket ve işaretlere ilişkin 2020 yılı fiyat listesi ise aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

2007 yılında Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından uygulamaya alınmış “Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi”, 11.09.2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan ‘Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliği uyarınca kullanma zorunluluğu getirilen özel etiket ve işaretlerin bedelleri 15.09.2020 tarihinden itibaren aşağıdaki gibidir.

Sıra No

AÇIKLAMA

Birim

Darphane

Satış Fiyatı TL

(KDV hariç)

Üretilecek Tütün Mamullerine Uygulanacak Bandrol

1000 Adet

39,12

Üretilecek Fıçı Ambalajlı Bira dâhil Alkollü İçki Ürünlerine

Uygulanacak Bandrol

1000 Adet

224,06

Seri Üreticiler Tarafından Üretilecek Şişe ve Kutu Ambalajlı

Bira Ürünlerine Uygulanacak Bira Kodu

1000 Adet

24,88

İthal Edilecek Tütün Mamullerine Uygulanacak Bandrol

1000 Adet

134,13

İthal Edilecek Fıçı Ambalajlı Bira dâhil Alkollü İçki

Ürünlerine Uygulanacak Bandrol

1000 Adet

224,06

Seri Olmayan Üreticiler Tarafından Üretilecek veya İthal

Edilecek Şişe ve Kutu Ambalajlı Bira Ürünlerine

Uygulanacak Kodlanmış Etiket

1000 Adet

43,19

7 İhraç Edilecek Tütün Mamullerine Uygulanacak Kod 1000 Adet

24,88

8 Üretilecek Makaronlara Uygulanacak Bandrol

1000 Adet

268,26 9 Üretilecek Yaprak Sigara Kağıtlarına Uygulanacak Bandrol

1000 Adet

134,13

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1- Dava konusu Genel Tebliğin "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" alt başlıklı 3.5.2. maddesinin incelenmesi:

Öncelikle, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun yukarıda yer verilen hükümleriyle, Hazine ve Maliye Bakanlığına, doğacak verginin güvenliğini sağlamak üzere özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirme, bu özel etiket ve işaretlerin basımı, dağıtımı ile sistemin kurulması ve işletilmesi hizmetlerinde bulunması gereken özelliklere ve bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda yetki verildiği; davalı Bakanlığın da Kanun'daki görevlerini yerine getirmek üzere ve Kanun'un çizdiği sınır çerçevesinde düzenleme yetkisini tebliğ ile kullandığı anlaşıldığından, dava konusu Tebliğde yetki ve şekil yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Dava konusu düzenlemenin diğer unsurlarına gelince;

Yukarıda aktarılan süreç ve mevzuat hükümleri ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; 213 sayılı Kanun'un mükerrer 257. maddesinin 1. fıkrasının 6 numaralı bendiyle davalı Bakanlığa tanınan yetkiye istinaden yürürlüğe konulan (mülga) 1 sıra numaralı Genel Tebliğ uyarınca, tütün mamulleri ve alkollü içkilere yönelik ürün izleme sisteminin (ÜİS) kurulum ve işletmesi ile üretici ve ithalatçılara bandrol/kodların teslimi ve sistemdeki verilerin Gelir İdaresi Başkanlığına aktarımı faaliyetlerinin, Gelir İdaresi Başkanlığınca 2007-2019 yılları arasında yapılan ihaleler sonucu belirlenen yüklenici (yetkili) firmalar tarafından yürütüldüğü, ardından uygulamada doğan ihtiyaç ve yeni ekonomi programı gereği söz konusu hizmetlerin önce █████/2020 tarihli Protokol ile, ardından dava konusu Genel Tebliğ ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne devredildiği, adı geçen Genel Müdürlükçe mevcut sisteme dahil yazılım ve donanımın tamamen terk (ve eski yetkili firmaya iade) edilerek daha güvenli ve kaliteli (modern yeni teknolojiye uygun) bir hizmet tesisi amacıyla yazılım, donanım, tasarım ile sair malzemenin (özel kağıt, güvenlikli mürekkep vb.) tamamı yurt dışından ithal edilmek suretiyle bütünüyle yenilendiği, sistemden aktarılan verilerin depolanıp işlendiği veri merkezlerinin yeni donanımlarla teçhiz edildiği, bilahare dava konusu Genel Tebliğin yayımının hemen ardından (█████/2020 tarihi itibarıyla) tasarımı yenilenmiş bandrol, kod ve kodlanmış etiketlerin basımının anılan Genel Müdürlükçe alımı yapılan yenilenmiş yazılım, donanım ve sarf malzemeleri kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmeye başlandığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar dava konusu Genel Tebliğde, Darphane tarafından yetkili firma adına düzenlenen "yetki belgesi", ÜİS'nin kurulum ve işletmesi ile üretici ve ithalatçılara bandrol/kodların teslimi ve sistemdeki verilerin Gelir İdaresi Başkanlığına aktarımı faaliyetlerini yapma konusunda yetki veren belge olarak tanımlanmış ise de; gerek yukarıdaki sürecin gerekse Genel Tebliğin bütününün incelenmesi sonucu, ÜİS bileşenlerini kurma ve işletme sorumluluğunun Darphaneye, ÜİS’in tüm bileşenlerinin bakım ve onarım sorumluluğunun ise yetkili firmaya ait olduğu, sistemin işletimi, bandrol ve özel etiketlerin basımı ile bakım ve onarımına yönelik denetim ve kontrol yetkisinin de yine Darphanede bulunduğu, sistemin kurulumunun Darphane tarafından gerçekleştirildiği görülmektedir. Dolayısıyla, ÜİS'nin kurulumuna ilişkin yatırım maliyetinin tamamen Darphane tarafından finanse edildiği, dava konusu Genel Tebliğin yayım tarihi itibarıyla -varsa- yetkili firma tarafından bu konuda herhangi bir harcama yapılmadığı açıktır.

Bu nedenle, dava konusu Genel Tebliğ ile ilga edilen 1 sıra numaralı Genel Tebliğin "Bandrol ve Kod Uygulaması Bedelleri" alt başlıklı 3.2.3. maddesinde, yurt içinde üretilen alkollü ürünlerde kullanılacak olan bandrol bedeli 0,02875 YTL (5 seri nolu Tebliğ ile değişik 0,02875 YTL+0,00457 YTL) olarak belirlendikten sonra, bu bedelin Türkiye İstatistik Kurumunca bir önceki yıl için belirlenen yıllık ÜFE oranında artırılacağı ve bir yıl süresince uygulanacağı, yıllık fiyat artışının ait olduğu yılın 1 Ocak tarihinden itibaren geçerli olacağı kurala bağlanmışken; dava konusu Tebliğ'in "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" alt başlıklı dava konusu 3.5.2. maddesinde, kullanma zorunluluğu getirilen özel etiket ve işaretlerin bedellerine ilişkin (KDV hariç) birim fiyatların, Darphane tarafından maliyet unsurları dikkate alınmak suretiyle belirlenerek Tebliğin yayımını takip eden 10 gün içerisinde açıklanacağı, açıklandığı yıl itibarıyla geçerli olan birim fiyatların, takip eden yıllar için, her yıl Ocak ayının 1’inden itibaren geçerli olmak üzere bir önceki yıl için belirlenen yıllık Yİ-ÜFE oranında artırılarak bir yıl süresince uygulanmak üzere Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilerek Darphane tarafından açıklanacağı kuralının getirildiği görülmektedir.

Buna göre, vergi güvenliğini sağlamaya yönelik olarak basılıp uygulanan, aynı zamanda sahte ve sağlıksız ürünlerin piyasaya sunulmasına engel olma işlevi gören özel etiket ve işaretlerin bedelinin tespitinde, maliyet unsurlarının, hizmetin sürekliliğinin sağlanması ve kamu zararına yol açılmaması amacıyla -ÜİS'yi tüm bileşenleri ile birlikte kuran ve gerekli harcamayı yapan, dolayısıyla maliyet bilgisine sahip olan- Darphane tarafından dikkate alınmasını; ayrıca takip eden yıllara ilişkin bedellerin, üreticilerin yurt içine sattıkları ürünlerin yıllık fiyat değişimini gösteren, bir kamu kurumu olan Türkiye İstatistik Kurumu tarafından hesaplanan ve ülke çapında uygulanan yıllık Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) oranında artırılarak yine Darphane tarafından belirlenip bir yıl süreyle uygulanmasını öngören, 213 sayılı Kanun hükmü uyarınca yetkili idare olan davalı Bakanlıkça yürürlüğe konulan dava konusu Genel Tebliğ kuralında hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.

2- Özel etiket ve işaretlere ilişkin fiyat listesinin 2., 3., 5. ve 6. sırasındaki satış fiyatlarının, bira ürünleri ile sınırlı olarak incelenmesi:

Uyuşmazlık konusu fiyat listesinin dava konusu 2. sırasında, üretilecek fıçı ambalajlı bira dâhil alkollü içki ürünlerine uygulanacak bandrol bedelinin 1000 adedinin satış fiyatının KDV hariç 224,06 TL, seri üreticiler tarafından üretilecek şişe ve kutu ambalajlı bira ürünlerine uygulanacak bira kodunun 1000 adedinin satış fiyatının KDV hariç 24,88 TL, ithal edilecek fıçı ambalajlı bira dâhil alkollü içki ürünlerine uygulanacak bandrolün 1000 adedinin satış fiyatının KDV hariç 224,06 TL, seri olmayan üreticiler tarafından üretilecek veya ithal edilecek şişe ve kutu ambalajlı bira ürünlerine uygulanacak kodlanmış etiketin 1000 adedinin satış fiyatının KDV hariç 43,19 TL olarak belirlendiği görülmektedir.

Öncelikle, dava konusu özel etiket ve işaretlere ilişkin fiyat listesinin, yukarıda hukuka uygun olduğu tespit edilen Tebliğ hükmünde öngörüldüğü şekilde, Darphane tarafından Tebliğin yayımını takip eden 10 gün içerisinde Ürün İzleme Sistemi web portalında yayımlanarak yürürlüğe konulduğu anlaşıldığından, dava konusu listede yetki ve şekil unsurları yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.

Dava konusu bandrol bedelinin diğer unsurlar açısından incelenmesine gelince;

Davalı idarenin bedeli belirleme hususunda takdir yetkisinin bulunduğu, ancak bu yetkinin "maliyet unsurlarını dikkate almak" ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu yargısal içtihatlarla açıkça belirlenmiştir. Ancak takdir yetkisinin denetimi kapsamında, idarece tesis edilen idari işlemlerin kamu yararıyla veya hizmet gerekleriyle bağdaşmadığını söyleyebilmek için somut, şüpheden uzak, nesnel verilerin bulunması gerekmektedir.

Dairemizin █████/2021 tarihli ara kararı üzerine davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; █████/2020 tarihli Protokol uyarınca Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce, mülga 1 sıra numaralı Tebliğ kapsamında yetkili firma tarafından kurulup işletilen mevcut sisteme dahil yazılım ve donanımın tamamen terk edilerek daha güvenli ve kaliteli (modern yeni teknolojiye uygun) bir hizmet tesisi amacıyla, savunma dilekçesi ekindeki yatırım planında özetlenen toplam 22 yatırım kaleminden -dilekçe tarihi itibarıyla- 11'inin tamamlandığı, 10'unun çalışmalarına devam edildiği, 1'inin ise başlangıç aşamasında olduğu, bu kapsamda İzmir Bağyurdu Organize Sanayi Bölgesinde yüksek güvenlikli baskı ve kodlama için fabrika inşaasına başlandığı, üretim sırasında kullanılan kağıt, yapışkan ve mürekkebin özelliklerini yitirmemesi ve hassas üretim şartlarının sağlanması amacıyla iklimlendirme ile yeni baskı ve ebatlama makinelerinin satın alma süreçlerinin tamamlandığı, asıl ve yedek veri merkezleri ile bütün yazılımların tümüyle yenilendiği; özetle yazılım, donanım ile sair malzemenin (özel kağıt, güvenlikli mürekkep vb.) tamamı yurt dışından ithal edilmek suretiyle bütünüyle yenilendiği, bilahare dava konusu Genel Tebliğin yayımının hemen ardından (█████/2020 tarihi itibarıyla) tasarımı yenilenmiş bandrol, kod ve kodlanmış etiketlerin basımının anılan Genel Müdürlükçe alımı yapılan yenilenmiş yazılım, donanım ve sarf malzemeleri kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmeye başlandığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar davacı tarafından, mülga Tebliğ kapsamında bandrol ve kod bedeli ödemelerinin yıllık olarak yapılması nedeniyle, dava konusu fiyat listesinin █████/2020 tarihinde yürürlüğe girmesinin, █████/2020-█████/2020 tarihleri arasındaki dönem için mükerrer ödemeye neden olacağı ileri sürülmekte ise de; mülga Tebliğin "Bandrol ve Kodlama Bedellerinin Ödenmesi" alt başlıklı 3.2.4. maddesinin incelenmesinden, bandrol ve kodlama işlemlerine ilişkin bedellerin yıllık olarak değil, bandrol veya kodlamaların tesliminin/ tamamlanmasının ardından aylık olarak ya da teslim anında veya hemen teslim öncesinde ödendiği, dolayısıyla hizmet tamamlandıkça peyder pey tahsilatın gerçekleştiği, bu nedenle dava konusu Tebliğin "Bandrollerin/Kodlanmış Etiketlerin Basılması ve Güvenlikli Mürekkeplerin Hazırlanması ile Teslimatı" alt başlıklı 3.5.1. maddesi gereği █████/2020 tarihinden itibaren basımı ve uygulaması yapılacak bandrol ile kodlamaların belirlenen yeni fiyatlara göre ödenmesi gerektiğinden, daha açık bir ifadeyle █████/2020 tarihinden önce basım ve uygulaması yapılan bandrol ve kodlama bedelleri mülga Tebliğe göre, anılan tarihten sonrakiler ise dava konusu Tebliğ ve fiyat listesine göre ödeneceğinden, davacının iddiasındaki gibi mükerrer bir ödemenin söz konusu olmayacağı anlaşılmaktadır. Kaldı ki, uygulamada ortaya çıkabilecek mükerrer ödeme işlemlerinin mahsubu veya iptali istemiyle ilgililer tarafından davalı idareye başvurulabileceği, başvurunun reddi halinde de idari yargıda dava açılabileceği açıktır. Bu nedenle, davacının anılan iddiasına itibar edilmemiştir.

Buna göre, 213 sayılı Kanun hükmü ile yukarıda hukuka uygun olduğu tespit edilen Tebliğ kuralına dayanılarak, ÜİS hizmetinin daha güvenli ve kaliteli bir şekilde sunumu için, makine ve teçhizat imalatının azaldığı pandemi döneminde yabancı para birimi (döviz cinsi) üzerinden yapılan ve doğrudan hizmete ilişkin giderler olan yatırım ve sarf malzemesi maliyetlerinin dikkate alınması suretiyle Darphane tarafından belirlenen davaya konu bandrol bedelinde, bira ürünleri yönünden, hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce █████/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirlenen ve █████/2020 tarihinde Ürün İzleme Sistemi Web Portalında yayımlanan özel etiket ve işaretlere ilişkin fiyat listesinin 2., 3., 5. ve 6. sıralarında yer alan satış fiyatlarına istinaden sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce ödenen tutarların ilgililere iadesine karar verilmesi istemi yönünden DAVANIN EHLİYET NEDENİYLE REDDİNE,

2. █████/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kağıdı ve Alkollü İçkilerde Ürün İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin 3.5.2. "Bandrol, Güvenlikli Mürekkep ve Kodlanmış Etiket Bedellerinin Belirlenmesi ile Ödenmesi" başlıklı maddesinin 1. fıkrası ile bu düzenlemeye istinaden Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce █████/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirlenen ve █████/2020 tarihinde Ürün İzleme Sistemi Web Portalında yayımlanan özel etiket ve işaretlere ilişkin fiyat listesinin 2., 3., 5. ve 6. sıralarında yer alan satış fiyatlarının, bira ürünleri yönünden iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,

3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.