ytarihi akdettiğini etmeyi inşa üstlenmiş esaskarar danışmanlığı anahtar yapmaya akdedilen

Anahtar kelimeler: Ytarihi Akdettiğini Etmeyi İnşa Üstlenmiş Esaskarar Danışmanlığı Anahtar Yapmaya Akdedilen

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C.

ANKARA GEREKÇELİ KARAR

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

HAKİM

: ...

KATİP

: ...

DAVACI /

KARŞI DAVALI

:...

VEKİLİ

: Av. ...

DAVALI /

KARŞI DAVACI

:...

VEKİLİ

: Av. ...

DAVA

: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2016

KARAR TARİHİ

: █████/2023

KARAR Y.TARİHİ

: █████/2023

Mahkememizde görülmekte olan alacak (eser sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ...’da inşa edilmekte olan ... projesinde yüklenici

olan ... A.Ş.’nin taşeronu olduğunu, müvekkilinin

anahtar teslim olarak inşa etmeyi üstlenmiş olduğu ...

kapsamında davalı yan ile ... (...) ... (...) danışmanlığı sözleşmesinin 07.07.2014

tarihinde akdettiğini, akdedilen sözleşmenin 3.1. maddesi uyarınca müvekkiliile davalı şirketin ... uygulama çizimlerini kullanarak bilgisayar ortamına yapı bileşenlerine dair mimari ve yapısal

verileri, tefrişi, statiği, her türlü mekanik tesisatı, elektrik uygulama çizimleri ve ekipmanları

sözleşmede belirlenen hüküm ve koşullara uygun olarak 3 boyutlu bir şekilde dijital ortama aktarılması

hususunda anlaşma sağladıklarını, davalının sözleşmede belirlenen süre ve şartlarda işi ifa

edemediğini, teslim edilen 3 boyutlu çizimlerin hem içerik hem de ilerleme düzeyi açısından

beklenenin çok altında olduğunu, hazırlanan program çizimlerinin müvekkilin sözleşme ile ulaşmak

istediği amaca uygun olmadığını, sözleşme ile kararlaştırılan ilerleme seviyesinin çok çok gerisinde

kalındığının muhataba ihtar edildiğini, ancak davalı şirketin 30.01.2015 tarihli ihtara rağmen beklenen

performansı sergileyemediğini, bunun üzerinde iş programının güncellenmesi yolu ile davalı şirkete

edimlerini sözleşmeye uygun şekilde ifa etmesi için ek süre tanınmasına karşın 19.04.2015 tarihinde

teslim edilmesi taraflarca öngörülen ... tesliminin geciktiğini ve iş programının

tarafların mutabakatı ile bir kez daha güncellenerek işin teslim süresinin 23.05.2015 tarihli zeyilname

ile 15.06.2015 tarihine kadar uzatıldığını, ancak ... model teslimlerinin sözleşme ile istenen

niteliklere sahip olmaması sebebiyle ... hariç tüm ... model çalışmaları sözleşme kapsamından ve

bedelinden çıkarıldığını, gerek sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinin bir buçuk yıl, gerekse de

zeyilname ile kararlaştırılan teslim sürenin 9 ay gibi bir süre ile aşılmış olmasına rağmen davalı

şirketin beklenen ilerlemeyi sağlayamaması ve aradan geçen sürede yazılımlardaki hataların

giderilmemiş olması karşısında sözleşmenin 06.04.2016 tarihinde feshedildiğini beyan ile yanlar

arasında akdedilen sözleşmenin usulüne uygun ifa etmediğini, davalıya sözleşmenin

akdedildiği tarihinden itibaren müvekkili tarafından ödenen tutarların iadesi gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ödenen 10.000,00 USD sözleşme bedelinin ödeme tarihindeki kur üzerinden hesaplanacak fesih tarihinden işleyecek devlet bankalarının USD cinsinden 1 yıllık mevduata ödediği en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davacıyla imza atmadan ve 17 maddeden ibaret olan 07.07.2014 tarihli sözleşme

kapsamında sözleşmenin 3.maddesiyle düzenlenen konularda yapım modelleme işini üstlendiğini,

müvekkilin bu sözleşme kapsamında davacı tarafından kendisine tevdi edilen ve mühendisliği yapılmış

olan bir projenin modellenmesi hususunda edim üstlendiğini, bu itibarla müvekkili şirketin davacı

tarafından kendisine teslim edilen proje modelinde yer alan veriler kapsamında ve onların doğru

olduğundan hareketle edimlerini yerine getirdiğini, ancak projenin ilerleyen safhalarında davacı

tarafından müvekkiline tevdi olunan projelerle ilgili sağlanan bilginin-verilerin hatalı ve eksik

olmasından kaynaklanan suretle bazı gecikmeler ve değişiklikler meydana geldiğini bu konuda

müvekkilin bir kusur ve sorumlu bulunmadığını, taraflar arasında tanzime imza olunan 11.12.2015

tarihli ve 2 no’lu zeyilname ile de 07.07.2014 tarihli sözleşmenin bazı maddelerinin değiştirildiğini, bu

zeyilname ile asıl sözleşmede yer alan bir kısım işlerin davacı tarafın isteği üzerine sözleşme kapsamı

dışına çıkarılarak sözleşme bedelinin KDV hariç 340.933,44 USD olarak revize edildiğini, bunun

yanı sıra davacı tarafından müvekkiline ayrıca ...- bedeli olarak KDV hariç 18.000

USD bedel ödenmesinin kabul edildiğini, davacının iddia ve beyanlarının aksine müvekkili şirketin

sözleşme ve zeyilnameler ile üstlenmiş olduğu edimleri yerine getirdiğini ancak gecikmelerin

davacıdan kaynaklandığını, taraflar arasındaki sözleşme ve 2 no’lu zeyilnamenin 4.maddesinde

uyarınca müvekkili tarafından sözleşme kapsamında yapılan işler dolayısı ile düzenlenen pursantaj

oranının, işlerin davacı yanca kabulü suretiyle düzenlenen hakedişler bakımından eksik olarak yapılan

ödeme tutarının KDV hariç 192.756,57 USD olduğunu, 11.12.2015 tarihli 2 no’lu zeyilnamenin

imzalanmasından sonra taraflar arasında yapılan işlere ilişkin pursantaj ve hakediş belgeleri

doğrultusunda müvekkil şirket tarafından düzenlenen fatura kapsamında kendisine 6.576,75 USD

ödendiğini, bu tarihten sonra davacı tarafın çeşitli bahaneler ile ödemeleri durdurduğunu, müvekkilinin

davacıdan sözleşme ve zeyilname kapsamında yapmış olduğu işler nedeniyle tanzim olunan

pursantajlar ve hakediş belgeleri dolayısı ile toplam olarak KDV hariç 216.448,85 USD alacağı

bulunduğu, davacı tarafından müvekkiline yapılan ödemelerin toplam tutarının ise KDVhariç

192.756,57 USD olduğunu bu durum karşısında davacının müvekkiline KDV hariç 23.692, 28 USD ve

ayrıca yine KDV hariç 18.000 USD MEPrevizyon bedeli olmak üzere toplam olarak KDV hariç

41.692,28 USD borcu bulunduğunu savunmuş şimdilik 10.000 USD’lik kısmın ödeme tarihindeki kur

oranından ihtar tarihi olan 24.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istenilmiştir.

Davalı karış davacı vekili █████/2023 tarihli dilekçesi ile alacak taleplerini 27.969,20 USD'ye yükseltmiş noksan harcı tamamlamıştır.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Asıl davanın; taraflar arasında akdedilen 07.07.2014 tarihli sözleşme uyarınca davalıya ödenen bedelin; sözleşmenin davalı yanca gereği gibi ifa edilmediği iddiasına dayalı olarak yapılan ödemenin iadesi istemine ilişkin olduğu, karşı davanın ise; sözleşme uyarınca yapılan işlerden kaynaklanan bakiye hakediş alacağı talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

07.07.2014 tarihli ... (...) ... (...) Danışmanlığı Sözleşmesi örneği, zeyilname, ihtarname örneği, bilirkişi raporları ve diğer bilgi belgeler dosyada mevcuttur.

Dava açıldıktan sonra davacı ... A.Ş.'nin (03.01.2018 tarihli TTSG'de yayınlanan) 25.12.2017 tarihli yönetim kurulu kararı uyarınca ... A.Ş. ile devralma yoluyla birleştiği anlaşılmış olup, uyap kayıtlarına taraf değişikliği yapılmıştır.

Talimat mahkemesi kanalı ile taraf defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Davalı-karşı davacı ... Sis. Üretim Tic. A.Ş.'nin ticari kayıtları üzerinden inceleme yapan mali müşavir ... tarafından hazırlanan raporun sonuç kısmında özetle; incelenen davalı şirket kayıtlarına göre kur farkı işlemleri yapıldıktan sonra davalı yanın davacıya borçlu gözükmediğini, davacının, davalı faturalarına karşılık tüm ödemelerini yerine getirdiğini bildirmiştir.

Davacı-karşı davalı ...A.Ş.'nin ticari kayıtları üzerinde inceleme yapan bilirkişi mali müşavir ... 07.01.2019 tarihli raporunun sonuç kısmında özetle; davacı karşı davalı yan vekili tarafından incelemeye sunulan 2014 - 2015 - 2016 yıllarına ait ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK'nın ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, davalı karşı davacı yan tarafından davacı yana düzenlenen 18.08.2014 tarihli ... nolu “...” açıklamalı 238.136,93 TL tutarlı, 29.09.2014 tarihli ... no.lu “..." açıklamalı 249.590,39 TL tutarlı, 30.12.2015 tarihli ... nolu “..." açıklamalı 6.556,75 USD (19.069,65 TL) tutarlı faturaların davacı karşı davalı yan ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, fatura bedellerinin davacı karşı davalı yan tarafından ödenmiş olduğu, 30.06.2016 tarihi itibariyle davacı karşı davalı yanın, davalı karşı davacı yana cari hesap olarak borç ve alacağının bulunmadığı görüşü bildirilmiştir.

Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Bilirkişi kurulu 27.05.2019 tarihli raporlarının sonuç kısmında özetle; pursantaj hesabında belirtilen eksikliklerin 2 boyutlu projeden mi yoksa danışman firma(yüklenici) tarafından hazırlanan 3 boyutlu modellerden mi kaynaklandığını belirlemek için uzun süre detaylı bir çalışma yapılması gerekmekle bu çalışmaların yazılım ve ... yazılımı konusunda uzman mimar ve tesisat mühendislerinden oluşacak bir heyetçe mahallinde değerlendirilmesi gerektiği, kurulumuzca pursantaj hesabına ve danışmanlık hizmeti tanımına bağlı kalarak taraflarca anlaşılan hakedişlerin esas alınması halinde işin gerçekleşme oranına göre davalı/karşı davacı tarafından davacı karşı davalıya ödenmesi gereken tutar 4.436,73 USD TL olarak hesaplanmakla hukuki takdir ve değerlendirme mahkemenin takdirinde olduğu görüşü bildirilmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraf vekilleri bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını ayrı ayrı dosyaya sunmuşlardır.

Bilirkişi heyetine bir inşaat yüksek mühendisi, bir inşaat mühendisi, bir mimar ve bir makine mühendisi daha eklenerek itirazları karşılar mahiyette ek rapor alınmıştır. Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 25.01.2021 ve 30.03.2021 tarihli ek raporların sonuç kısmımda özetle: taraflar arasında anlaşılmış olan 2 nolu zeyilname gereği sözleşme bedelinin 340.934,44 USD TL olarak belirlendiği, ilerleme oranının 63,49 olarak hesaplandığı, böylece yapılan iş bedelinin W63,49 x 340.934,44 - 216.459,28 USD *38.962,67 (418 KDV) - 255.421,95 USD olduğu, davacı/karşı davalının yapmış olduğu ödemelerin minhası ile 255.421,95 USD - 227.452,75 USD - 27.969,20 USD nin davalı/karşı davacı yana davacı/karşı davalı yanca ödenmesi gerektiği, davacı/karşı davalının, karşı dava tarihinden önce bu ödeme İle ilgili temerrüte düşmesine dair dosya kapsamında bir ihtara rastlanılmamakla faiz başlangıç tarihi bakımından hukuki takdir sayın mahkemenize ait olduğu görüşü bildirilmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraf vekilleri bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını ayrı ayrı dosyaya sunmuşlardır.

Dosya 3 boyutlu revit çizimleri ve ... modelleme ve geliştirme konusunda uzman inşaat mühendisi, mimar, nitelikli hesaplamalar uzmanından oluşan yeni bilirkişi heyetine tevdii edilmiştir.

Bilirkişi kurulu 06.09.2022 tarihli rapor ve 07.12.2022 tarihli ek tarihli raporlarının sonuç kısmında özetle; Asıl davada; davacı iş sahibi firma davalının aralarındaki sözleşme ilişkisinden kaynaklı edimleri

gereği şekilde yerine getirmediğini, bu sebeple sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini belirterek

davalıya yapılan ödemenin iadesini talep etmekte olup, şimdilik ödenen 10.000 USD’nin ödeme

tarihindeki kur üzerinden hesaplanarak fesih tarihinden işleyecek devlet bankalarının USD

cinsinden 1 yıllık mevduata ödediği en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsilinin talep ettiği, Karşı davada; yüklenici firma tarafından yanlar arasında akdedilen sözleşmenin haksız fesih sebebi ile

şimdilik 10.000 USD tutarındaki bedelin fesih tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte

davacı/karşı davalıdan tahsilinin istenildiği, taraflar arasındaki 07.07.2014 tarihinde başlayan akdi ilişkinin davacı/k.davalı tarafından 06.04.2016

tarihli fesih bildirimi ile tek taraflı olarak feshedildiği, davalı/karşı davacı tarafından fesih tarihine kadar yapılan imalatın %63,49 seviyesinde olduğu, yapılan

teknik tespitlere göre imalatın yapılan kısmının kullanılabilir/geliştirilebilir ve maddi değeri bulunan

bir durumda bulunduğu,

yapılan maddi olgu tespitleri ışığı altında;

Asıl dava yönünden; davalı/karşı davacının yaptığı imalat ve yapılan ödemeler dikkate alındığında

bedel iadesine konu hesaplanabilir bir tutarın bulunmadığı,

karşı dava yönünden; sözleşmenin 10. maddesinin takdiri mahkemeye ait olmak üzere karşı davacının talep edebileceği tutarın 27.969,20 USD (karşı dava tarihi olan 25.11.2016 tarihi

itibari ile döviz kuru karşılığı ... efektif satış kuruna (1 USD=3.4516) göre

96.538,49TL)olarak hesaplandığı,

karşı davacının şimdilik 10.000 USD’nin ödeme tarihindeki kur üzerinden ihtar tarihi olan

24.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının USD cinsinden 1 yıllık mevduata

uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte tahsilini istediği görülmekte olup, dosya kapsamına göre

karşı davacının davalıya keşide ettiği .... Noterliği’nin 24.08.2016 tarihli ihtarında verilen 3

günlük sürenin tebliğ tarihine ilavesi ile ulaşılan tarihin temerrüt tarihi olacağı, dosya kapsamında

tebliğ şerhine rastlanmadığı, faiz talebinin takdirinin mahkemeye ait olduğu görüşü bildirilmiştir.

Bilirkişi raporu dosya kapsamı ve delil durumuna uygun olup, hükme esas alınmıştır.

Taraflar arasında 07.07.2014 tarihli, KDV hariç 624.000,00 USD bedelli, “... (...) ... (...) Danışmanlığı Sözleşmesi" akdedilmiştir.

"Sözleşmenin Konusu ve Kapsamı" başlıklı 3. maddesinde; "İş bu sözleşmenin konusu İşveren tarafından ... parsel No ile ...'nde kayıtlı ... Alanı içerisinde gerçekleştirilecek ... Projesi kapsamında detayı Madde 3.1” de verilen çalışmaların, yürürlükteki ve iş bu sözleşme süresince yürürlüğe girecek ilgili tüm Yasa, Tüzük, Yönetmelik ve mevzuata uygun olarak yapılmasıdır." düzenlemesine yer verildikten sonra, 3.1 maddesinde yüklenicinin yapacağı işler; ... uyumlu 3 boyutlu modelin geliştirilmesi (lod 300), farklı disiplinler arası çakışmaların bulunması, modelin kullanıma geçmesi alt başlığı altında açıklanmıştır.

Sözleşme'nin feshi ve hükümleri, sözleşmenin 10. maddesinde şöyle düzenlenmiştir.

10.1 İşveren, dilediği zaman hiçbir koşula bağlı kalmaksızın ve herhangi bir sebep bildirmeksizin yazılı bir emirle İş'i durdurarak, Sözleşme'yi feshedebilir. Bu durumda Yüklenici' nin iş programı uyarınca yürütmekte olduğu işler birlikte tespit edilir ve İşler'in ne oranda ilerlediği hesaplandıktan sonra fiyatlar bu oranda uygulanarak değerlendirilir ve ödemesi yapılır. Bedeli ödenmiş bulunan tamamlanmış işler ile eksik kalmış işler İşveren 'e teslim edilir. Taraflar, İşveren' in Sözleşme'yi bu şekilde feshi durumunda Yüklenici'nin her ne nam altında olursa olsun, tazmin talebinde bulunmayacağı konusunda mutabıktırlar.

10.2 İşveren, işbu Sözleşme yapıldıktan sonra Yüklenici'nin İşler'in ifasına başlamadığını taahhüdünden vazgeçtiğini, İşi işbu Sözleşme ve eklerine uygun olarak yapmadığını, işbu Sözleşme ve eklerinde tayin ve tespit edilen görev ve sorumluluklarını kısmen veya tamamen yerine getirmediğini tespit eder ise nedenlerini açıkça belirttiği ihtarında bu hususların tayin edeceği en fazla 7 (yedi) günlük süre içerisinde düzeltilmesini ister. Yüklenici, belirtilen uygunsuzluğu istenen sürede ve vasıflarda gidermez ya da gidermek için aldığı tedbirler İşveren tarafından tatmin edici bulunmayarak İşveren 'de uygunsuzluğun verilen sürede giderilemeyeceği kanısı hâsıl olur ise, İşveren işbu Sözleşme'yi ikinci bir ihtara lüzum kalmaksızın tek taraflı olarak derhal feshedebilir.

Taraflar arasında sözleşme akdedildikten sonra zeyilnameler yapılmış olup, 23.05.2015 tarihli zeyilname ile; işin süresinin 15.06.2015 tarihine kadar uzatıldığı, ikinci zeyilname ile; ... projeleri, ... kodlu Kardiyovasküler Cerrahi Hastanesi haricinde, işler/hizmetler kapsamından çıkarıldığı ve zeyilname eki “Hizmet Alım Sözleşmesi”nin imzalandığı, söz konusu zeyilname ile sözleşme'nin "Sözleşme Bedeli ve Ödeme Şekli" başlıklı 6.1 maddesinin; "İşbu sözleşme' de tanımlanan '... Ana Hastane Binasının (...) ... uyumlu 3 boyutlu modelin geliştirilmesi ve ... koordinasyon hizmetlerinin işi'nin toplam bedeli KDV hariç 358.934,44 $'dır. Yüklenici, her ay İşveren' e ilerleme raporu sunacaktır. İşveren sunulan raporu inceleyerek, raporun sunum tarihinden itibaren 7 (yedi) işgünü içerisinde değerlendirecektir. İşveren'den ilerlemeye dair onay almasını müteakip tamamlanan işe dair aylık hakediş düzenlenecek ve bu hakedişlere istinaden fatura kesilecektir. Faturalar, ... Döviz Alış kuru kullanılarak TL cinsinden düzenlenecektir. Faturanın kesildiği tarihin döviz kuru kullanılacaktır." şeklinde değiştirildiği görülmektedir.

Taraflar arasında, ... uyumlu 3 boyutlu modelin geliştirilmesi ve ... koordinasyon hizmetlerinin verilmesi işine ait sözleşme akdedilmiş olup, davacı karşı davalı iş sahibi, davalı karşı davacı yüklenicidir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenene eser sözleşmesi; taraflardan biri diğer tarafın vermeyi taahhüt ettiği bedel karşılığında bir şey imalini içeren bir akittir. Nitekim; eser sözleşmesi yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerden olup yüklenici teslimi, iş sahibi de ödemeyi kanıtlamakla yükümlüdür (TBK 470 vd. md)

Eserin, sözleşmede belirlenmiş olan iş süresi sonunda yani teslim tarihinde, sözleşme hükümlerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak imal edilip iş sahibine teslim edilmesi, yüklenicinin "özen borcu" gereğidir. Yüklenici, eser sözleşmesiyle sadece bir faaliyette bulunmayı değil, aynı zamanda bir sonucu (eser) gerçekleştirmeyi de taahhüt etmektedir. Borçlar Kanunumuza göre; meydana gelen eserin beklentiyi karşılamaması halinde, sözleşmedeki yarar dengesi iş sahibi aleyhine bozulur. Bu bakımdan eserin fen ve sanat kurallarına uygun, iş sahibinin beklentilerini -karşılar- özelliği taşıması gerekir.

Ayıp, imâl edilen bir eserde veya malda, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca ve dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken vasıfların bulunmaması, bulunmaması gereken vasıfların ise bulunmasıdır. Şayet, imâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir.

TBK 475. maddesine göre iş sahibinin seçimlik hakları; sözleşmeden dönme, bedelden indirim yapılmasını veya ayıbın giderilmesini talep etme haklarıdır. Eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir. Eserdeki ayıpların eserin reddini gerektirecek nitelikte önemli olmaması halinde ise diğer seçimlik hakların kullanılması gerekir.

Asıl davada; davacı iş sahibi, davalının, sözleşmeden kaynaklı edimlerini gereği gibi yerine getirmediğini, bu sebeple sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini bildirerek, sözleşme kapsamında ödemek zorunda kaldığı bedellerin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Karşı davada ise; davacı yüklenici, davalı iş sahibinin sözleşmeyi haksız feshettiğini, sözleşme ve zeyilname kapsamında yapmış olduğu iş bedelinden kalan bakiye alacağının hüküm altına alınmasını istemiştir.

Asıl davada; davacı işveren, davalının sözleşmeye konu edimlerini gereği gibi yerine getirmediğini, bu sebeple sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini bildirerek, sözleşme kapsamında yapmış olduğu tüm ödemlerin iadesine karar verilmesini istediğine göre; eserin iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

İşin süresi sözleşmenin 5. maddesinde; işin süresi, sözleşmenin imzalanmasından itibaren 180 takvim günü olarak belirlenmekle birlikte, ...'nun 31.08.2014'te, ... blokları'nın 15.11.2014'te, ...'nin 15.01.2015'te uygulama modeli olarak teslim edileceği kararlaştırılmış, zeyilname ile 15.06.2015 tarihine uzatılmıştır. Davacı iş sahibi 06.04.2016'da sözleşmeyi tek taraflı feshetmiştir. Davalı yüklenici, sözleşme konusu işi, taraflarca kararlaştırılan süre içinde tamamlayarak davacıya teslim ettiğini ispatlayamadığı gibi, gecikmenin davacı işverenden kaynaklandığına dair delil de ibraz edememiştir. Bu durumda davacı iş verenin, sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin kabulü gerekir.

Davacı işveren, sözleşmenin haklı nedenle feshi halinde davalı yüklenicinin sözleşmenin 10.1 maddesi uyarınca tazmin talebinde bulunamayacağını ileri sürerek ödediği bedellerin iadesi istemektedir.

Sözleşmenin 10.1 maddesinde; "İşveren, dilediği zaman hiçbir koşula bağlı kalmaksızın ve herhangi bir sebep bildirmeksizin yazılı bir emirle iş'i durdurarak, Sözleşme'yi feshedebilir. Bu durumda Yüklenici' nin iş programı uyarınca yürütmekte olduğu işler birlikte tespit edilir ve İşler' in ne oranda ilerlediği hesaplandıktan sonra fiyatlar bu oranda uygulanarak değerlendirilir ve ödemesi yapılır. Bedeli ödenmiş bulunan tamamlanmış işler ile eksik kalmış işler İşveren'e teslim edilir. Taraflar, İşveren'in Sözleşme'yi bu şekilde feshi durumunda Yüklenici'nin her ne nam altında olursa olsun, tazmin talebinde bulunmayacağı konusunda mutabıktırlar." düzenlemesine yer verilmiştir. Görülmektedir ki; fesih halinde taraflarca işlerin ilerleme oranı tespit edilerek, tespit edilecek iş oranı üzerinden yapılacak hesaplamaya göre ödeme yapılacaktır. Her ne kadar " Bu durumda Yüklenici' nin iş programı uyarınca yürütmekte olduğu işler birlikte tespit edilir ve İşler' in ne oranda ilerlediği hesaplandıktan sonra fiyatlar bu oranda uygulanarak değerlendirilir ve ödemesi yapılır." cümlesinden sonra, “Taraflar, İşveren'in Sözleşme' yi bu şekilde feshi durumunda Yüklenici'nin her ne nam altında olursa olsun, tazmin talebinde bulunmayacağı konusunda mutabıktırlar.” hükmünü yer verilmiş ise de; bu hükümle, ulaşmak istenen nihai amacın; sözleşme, işveren tarafından haksız feshedilse dahi, yüklenicinin, iş bedeli dışında, başkaca bir ad altında tazminat talep etmeyeceği ve bu haklarınından feragat ettiği olarak anlaşılmalıdır. Bu bağlamda davacı işverenin, iş bedeli olarak yapmış olduğu ödemeleri, sözlemenin 10.1 maddesi uyarınca iadesi talebinin yerinde olmadığına kanaat getirilmiştir.

Öte yandan, davacı karşı davalının 29.03.2016 tarihli ... sayılı yazısı ekinde bulunan “...” üzerinde bilirkişi heyetince yapılan inceleme neticesinde; sözleşme konusu iş ile ilgili eksiklikler tespit edilerek rapora işlenmiştir. Buna göre; davalı yüklenici tarafından bazı iş kalemleri eksik bırakıldığı gibi, yapılan bazı iş kalemlerinin proje ile uyumsuzluk arz ettiği ve farklılıklar bulunduğu anlaşılmıştır. Teslim edilen işin kapsamı sözleşmede yazılı şartları tam olarak karşılamamakla birlikte, yapılara ait modellemenin büyük ölçüde tamamlandığı, kolon, duvar, döşeme, çatı gibi ana yapı elemanları modellendiği, duvar ve döşeme katmanları bilgi girişi yapıldığı, cephe bilgileri, kapı ve pencerelerin işlendiği, bu haliyle projenin geliştirmeye açık ve hastane işletme sürecinde kullanılabilir bir model dosyası olarak mevcut olduğu ve sonuç olarak maddi değer taşıyan bir çalışma olarak kabul edilebileceği, tarafların birbirleri ile paylaştığı dokümanlardan da işin tamamlanma oranının 63,49 olduğu, her iki bilirkişi heyetinden alınan rapor ile ortaya konulmuştur. Böylece, sözleşme konusu 3 boyutlu revit modellemelerinin %63,49 oranında tamamlanarak davacı işverene teslim edildiği, sözleşmenin feshinden sonra davacı işverenin teslim aldığı program datalarını kullanması, tamamlatması, düzeltmesi veya değiştirmesinin mümkün olduğu, bu nedenlerle sözleşmeye konu yapılmış olan işin maddi değerinin bulunduğu, davacı işverenin sözleşmenin feshine dayanak yaptığı eksikliklerin, ayıpların hakkaniyet gereği davacının işi kabule zorlanamayacağı ölçüde olmadığı anlaşıldığından davacının bedel iadesi davasının reddine karar verilmiştir.

Karşı davada; davacı yüklenici, feshin haksız olduğunu ileri sürerek bakiye iş bedelinin hüküm altına alınmasını istemiştir.

Davacı yüklenicinin, sözleşme konusu iş bedelini isteyebilmesi için tarafların sözleşmenin feshinde haklı ya da haksız olmalarının önemi bulunmamaktadır. Bu nedenle sözleşmenin davalı işveren tarafından haklı feshedilmiş olması, davacı yüklenicinin ifa ettiği işin bedeli istemesine engel değildir.

Dava konusu sözleşme, TBK m. 480. maddesinde düzenlenen anahtar teslim götürü bedelli sözleşmedir. Götürü bedelli işlerde yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin saptanması ya da iş sahibinin ödemesinin fazla olup olmadığının belirlenmesi için gerçekleştirilen imalatın eksik ve kusurlar da dikkate alınarak tüm işe oranın tespiti; bu oranın toplam iş bedeline uygulanarak hak edilen bedelin saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödeme düşülerek hesaplamanın yapılması gereklidir.

Davacı yüklenici tarafından teslim edilen model dosyalarının, eksik ve hatalar içermesine rağmen modellerin ... standartlarına uygun olarak gelişmeye açık yapıda oluşturulduğu, sektörde kullanılan değişik araçlar tarafından kullanılabilir modeller olduğu gerek metraj maliyet ve gerekse daha ileri aşamada planlama yapacak detayları içerdiği, sözleşme kapsamında yapılan ve kullanılabilir imalatların toplam işe oranının %63,49 olarak tespit edildiği, işin bitirilme oranının KDV dahil 255.421,95 USD olduğu, tespit edilen bu bedelden taraf ticari kayıtlarına göre ödenen 227.452,75 USD'nin mahsubu sonrasında davacı yüklenicinin davalı işverenden 27.696,20 USD alacaklı olduğu anlaşılmış olup, davacının davasının kabulüne karar verilmiştir.

.... Noterliği'nin 24.08.2016 tarih ve 24014 yevmiye nolu temerrüt ihtarnamesinin davalıya tebliğ edildiği 26.08.2016 tarihine, ödeme için tayin edilen 3 günlük sürenin ilavesi ile ulaşılan 30.08.2016 tarihi temerrüt tarihi olarak kabul edilerek, hüküm altına alınan tutara 30.08.2016 tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmiştir.

Davalı işveren ıslah ile artırılan 17.969,20 USD için zamanaşımı definde bulunmuştur. Sözleşmenin 6.2 maddesinde "İşveren Yüklenicinin düzenlediği fatura bedelini faturanın kendisine tebliğinden itibaren 1 ay içinde ödeyecektir." düzenlemesine, Sözleşmenin 10.1 maddesinde ise; "İşveren, dilediği zaman hiçbir koşula bağlı kalmaksızın ve herhangi bir sebep bildirmeksizin yazılı bir emirle iş'i durdurarak, Sözleşme'yi feshedebilir. Bu durumda Yüklenici' nin iş programı uyarınca yürütmekte olduğu işler birlikte tespit edilir ve İşler'in ne oranda ilerlediği hesaplandıktan sonra fiyatlar bu oranda uygulanarak değerlendirilir ve ödemesi yapılır. ...." hükmüne yer verilmiştir. Buna göre; sözleşmenin fesihle sona ermesi halinde, işin bitirme oranı ve bu orana isabet edecek iş bedeli taraflarca birlikte belirlendikten sonra ödeme yapılacaktır. Dava konusu alacak, sözleşmenin 6.2 maddesi uyarınca faturaya bağlanmadığı gibi, sözleşme fesihle sona ermesine rağmen sözleşmenin 10.1 hükmüne uygun hareket edilmemiştir. İşin %63,49 oranında tamamladığı 27.01.2021 tarihli bilirkişi raporu ile belirlenmiş olup, rapor 02.02.2021 tarihinde davacı yükleniciye tebliğ edilmiştir. Davacı yüklenici, işin %63,49 oranında tamamlandığını en erken 02.02.2021 tarihinde öğrendiğine göre, 02.03.2023 ıslah tarihi itibariyle 5 yıllık zamanaşımı süresi dolmamıştır. Açıklanan bu nedenlerle, davalı işverenin zamanaşımı defii yerinde görülmemiştir.

HÜKÜM

A)Asıl Davada;

1-Davanın REDDİNE,

2-Davalı karşı davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3,13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacı tarafa ödenmesine,

3-Masrafların davacı karşı davalı üzerinde bırakılmasına,

4-Arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

5-Alınması gerekli 179,90 TL harcın, peşin alınan 510,62 TL harçtan düşümü ile fazla alınan 330,72 TL harcın kararın kesinleşmesinden sonra istek halinde yatırana iadesine,

B)Karşı Davada;

1-Davanın KABULÜNE; 27.969,20 USD'nin TBK'nın 99. maddesi gereğince fiili ödeme günündeki ... Bankasınca belirlenen efektif satış kuru üzerinden Türk parası ile ödenmesi kaydıyla 3095 sayılı Yasanın 4/A maddesi gereğince 30.08.2016 tarihinden itibaren devlet bankalarınca bir yıl vadeli USD mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-Davacı karşı davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 55.375,68 TL vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalı tarafa ödenmesine,

3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 25.555,59-TL harçtan peşin alınan 580,64-TL, yargılamanın devamı aşamasında yatırılan5.810,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 6.390,64-TL harcın mahsubu ile bakiye 19.164,95-TL harcın davalı karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-Davacı karşı davalı tarafça yargılama boyunca yapılan başvurma harcı, peşin harç, vekalet harcı ve ıslah harcı toplam 6.424,14 TL yargılama harcının davalı karşı davacıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

5-Davacı karşı davalı tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak 117,45 -TL, bilirkişi ücreti olarak 2.9540,00-TL yapılan toplam 3.067,45-TL yargılama giderinin davalı karşı davacıdan tahsili ile davacı karşı davalıya ödenmesine,

6-Arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2023

Katip ... Hakim ...

e-imzalıdır e-imzalıdır