bürosu kıymetini grubu onüçüncü döviz parası yürüttüğü müessese sürede idareye

Anahtar kelimeler: Bürosu Kıymetini Grubu Onüçüncü Döviz Parası Yürüttüğü Müessese Sürede İdareye

Danıştay 13. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No

: █████████

Karar No

: █████████

DAVACI

: … Ticaret A.Ş.

VEKİLİ

: Av. …

DAVALI

: … Bakanlığı

VEKİLİ

: Av. …

DAVANIN KONUSU

█████/2018 tarih ve 30317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'in (Tebliğ No: 2018-█████) Geçici 1. maddesinde yer alan "(...) 1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar (...)" ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Şirketlerinin yetkili müessese faaliyet izin belgesi kapsamında döviz bürosu olarak faaliyet yürüttüğü, █████/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen sürede davalı idareye başvuruda bulunulmadığından bahisle şirketlerine ait yetkili müessese faaliyet izin belgesinin iptaline karar verildiği, söz konusu dönemde şirketlerinin temsil ve ilzamı ile sorunların yaşandığı, şirketlerini temsil edecek yönetim kurulunun ve yetkilisinin bulunmadığı, şirket alacaklılarının baskısı nedeniyle iş yerinin açılması pek mümkün olmadığından şirketin günlük işleriyle uğraşılamadığı, dava konusu düzenleme kapsamında belli bir süreye kadar başvuruda bulunulmaması nedeniyle yetkili müessese faaliyet izninin iptal edilmesinin orantılı bir tedbir olmadığı, söz konusu düzenlemenin konu yönünden hukuka aykırı olduğu, şartları taşıyanlar bakımından başvuruda bulunulmasının kurucu unsur niteliği taşımadığı, başvuruda bulunulmasının olanın tespitinden ibaret açıklayıcı bir husus olduğu, şirketlerin Tebliğ'de öngörülen tüm şartları haiz olduğu, dava konusu düzenlemede kamu yararı amacının bulunmadığı, davalı idarece cezalandırma kastıyla hareket edildiği, dava konusu düzenlemenin Tebliğ kapsamından çıkarılmasıyla mağduriyetlerin giderileceği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

2018-█████ sayılı Tebliğ ile başta yetkili müesseselerin A ve B grubu olarak ikiye ayrılması, kurumsal ve sermaye yapılarının güçlendirilmesi, mali durumlarına göre finansal faaliyet konularının zenginleştirilmesi olmak üzere birtakım önemli değişikliklere gidildiği, bu kapsamda, yeni başvurular ile 2018-█████ sayılı Tebliğ'in yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette bulunan yetkili müesseselerin A veya B grubu yetkili müessese olarak faaliyetlerine devam edebilmelerine ilişkin esasların ve başvuru sürelerinin Tebliğ'in Geçici 1. maddesinde düzenlendiği, Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrası kapsamında, davacı tarafından █████/2018 tarihine kadar "Grup Seçim Ön İzni" başvurusunda bulunulmadığından … tarih ve … sayılı Bakan Olur'uyla davacı şirketin faaliyet izin belgesinin iptal edildiği, bu yazının … tarih ve … sayılı yazıyla davacı şirkete gönderildiği, ancak adreste kimsenin olmaması nedeniyle söz konusu yazının davacı şirkete tebliğ edilemediği, her ne kadar davacı şirketçe Bakanlığa sunulan █████/2019 tarihli dilekçede şirket adresinin değiştirildiği ifade edilmiş ise de, Gelir İdaresi Başkanlığınca yapılan incelemede, belirtilen adreste davacı şirketin faaliyet yürütmediğinin tespit edildiği, bunun üzerine █████/2020 tarihli yazıyla davacı şirketin ortağına, şirketin faaliyet izin belgesinin iptal edildiği bilgisinin verildiği, davacı şirketin iç ilişkilerinde yaşamış olduğu sıkıntıların idarelerinin sorumluluğunda olmadığı, bu konuda yapılabilecek herhangi bir işlemin bulunmadığı, kaldı ki davacı şirket tarafından bu konuda Bakanlığa herhangi bir bilgilendirmede bulunulmadığı, yeni sistemde faaliyete devam etmek isteyen şirketlerin Tebliğ ile getirilen yeni koşulları taşıdığını belirten belgelerle Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen sürede başvuru yapmasının gerektiği, dava konusu düzenleme kapsamında öngörülen sürenin makul olduğu, davacının bu konudaki iddiasının mesnetsiz olduğu, söz konusu düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'İN DÜŞÜNCESİ

Dava; Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'a ilişkin olarak çıkarılan 2018-█████ sayılı Tebliğin Geçici 1. maddesinin (1) başlığı altında yer alan, "1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; "Kambiyo, nukut, esham ve tahvilat alım ve satımının ve bunlar ile kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunları muhtevi her nevi eşya ve kıymetlerin ve ticari senetlerle tediyeyi temine yarıyan her türlü vasıta ve vesikaların memleketten ihracı veya memlekete ithalinin tanzim ve tahdidine ve Türk parasının kıymetinin korunması zımnında kararlar ittihazına Cumhurbaşkanı salahiyetlidir." hükmü yer almaktadır.

1567 sayılı Kanun'a dayanılarak, █████/1989 tarih ve ████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilen ve █████/1989 tarih ve 20249 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren; Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'ın 1. maddesinde; "(Değişik 1. fıkra: ██████████- 13.3.2006 / m.1) Türk parasının kıymetini korumak amacıyla, Türk parasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesine, döviz ve dövizi temsil eden belgelere (menkul değerler ve diğer sermaye piyasası araçları dahil) ilişkin tüm işlemler ile dövizlerin tasarruf ve idaresine, Türk parası ve Türk parasını temsil eden belgelerin (menkul değerler ve diğer sermaye piyasası araçları dahil) ithal ve ihracına, kıymetli maden, taş ve eşyalara ilişkin işlemlere, ihracata, ithalata, özelliği olan ihracat ve ithalata, görünmeyen işlemlere, sermaye hareketlerine ilişkin kambiyo işlemlerine ait düzenleyici, sınırlayıcı esaslar bu Karar ile tayin ve tespit edilmiştir. Bu Karar'a ve bu Karar'ın uygulanması amacıyla Bakanlık'ça yayımlanacak tebliğlere muhalefet 1567 sayılı Kanun'la ek ve tadillerine muhalefet sayılır. Çeşitli kanunlar ve uluslararası anlaşmalarda yer alan özel hükümler saklıdır." düzenlemesi yer almakta olup "Dövize ilişkin işlemler (Değişik: ██████████ – 08.02.2008 / m.2)" başlıklı 6. maddesinde; "(1) (██████████ sayılı Karar ile değişik) Bu Karar kapsamındaki dövize ilişkin işlemler Merkez Bankası, bankalar ve Bakanlıkça uygun görülecek diğer kuruluşlar tarafından yapılır. Merkez Bankası kendi işlemlerinde kullanacağı konvertibl dövizleri belirler. (2) (██████████ sayılı Karar ile yürürlükten kaldırıldı.), (3) PTT, yetkili müesseseler ve (Değişik ibare:RG-31/8/2018-30521) Borsa İstanbul A.Ş. bünyesindeki piyasalarda (Değişik ibare:RG-31/8/2018-30521) Borsa İstanbul A.Ş. ile ilgili mevzuat kapsamında olmak üzere kıymetli maden aracı kuruluşları efektif alım satımı yapabilirler." düzenlemesi bulunmaktadır.

Yetkili müesseselerin kuruluş, faaliyet, şube açma, yükümlülük ve denetimine dair usul ve esaslar, 32 sayılı Karara dayanılarak hazırlanan ve █████/2018 tarih ve 30317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren; "Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2018-█████)'de düzenlenmiştir. Anılan Tebliğ'in yürürlüğe girmesi ile 2006-█████ sayılı Tebliğ'de değişikliğe gidilmiş ve başta yetkili müesseselerin A ve B grubu olmak üzere ikiye ayrılması, kurumsal ve sermaye yapılarının güçlendirilmesi, mali durumlarına göre finansal faaliyet konularının zenginleştirilmesi gibi birtakım esaslı düzenlemeler yapılmış, tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette olan yetkili müesseselerin yeni düzenlemeye uyum sürecinin yönetilmesi amacıyla da dava konusu edilen Geçici 1. madde ile de; "(1) Müsteşarlıkça faaliyet izni verilmiş ve bu Tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette bulunan yetkili müesseseler, 1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar 6, 7 ve 9 uncu maddelerde öngörülen şartları yerine getirmek zorundadır. 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 9 uncu maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilen yetkili müesseselere, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini teminen en fazla 90 günlük ek süre verilir. Belirtilen süreler içerisinde başvurmayan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen yetkili müesseselerin faaliyet izinleri başka bir uyarıya gerek olmaksızın iptal edilir.

(2) Bu Tebliğ hükümleri uyarınca, A grubu yetkili müessese kurmak üzere Müsteşarlığa yapılacak yeni başvurular 1/3/2018 tarihinden itibaren yapılır. Bu tarihten önce yapılan başvurular değerlendirmeye alınmaz.

(3) Bu Tebliğ hükümleri uyarınca, B grubu yetkili müessese kurmak üzere Müsteşarlığa yapılacak yeni başvurular 1/1/2019 tarihinden itibaren yapılır. Bu tarihten önce yapılan başvurular değerlendirmeye alınmaz.

(4) Bu Tebliğ hükümleri uyarınca, ödemekle yükümlü olunan başvuru ücreti, Müsteşarlıkça faaliyet izni verilmiş, bu Tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette bulunan ve A grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvuruda bulunanların merkezleri için 100 bin Türk Lirası ve her bir şubesi için 25 bin Türk Lirası olarak uygulanır.

(5) Müsteşarlıkça faaliyet izni verilmiş, bu Tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette bulunan ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvuruda bulunanlardan bu Tebliğ hükümleri uyarınca başvuru ücreti alınmaz.

(6) Müsteşarlıkça faaliyet izni verilmiş ve bu Tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette bulunan yetkili müesseselerin 1/1/2019 tarihine kadar 12 nci madde kapsamında birleşerek A grubu yetkili müessese olarak faaliyet gösterme talebinde bulunmaları durumunda, 9 uncu maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan başvuru ücreti merkez için 100 bin Türk Lirası ve her bir şube için 25 bin Türk Lirası olarak uygulanır.

(7) Yetkili müesseseler Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2006-█████)’in 3 üncü maddesinde yer alan faaliyet konularını, bu maddenin birinci fıkrası kapsamında Müsteşarlığa yapacakları başvuru sonuçlanıncaya kadar sürdürebilirler." düzenlemesi getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Yetkili Müessese Faaliyet İzin Belgesi ile faaliyette bulunan davacı şirketin, 2018-█████ sayılı Tebliğ'in yürürlüğe girmesinden sonra yukarıda belirtilen Geçiş Hükümleri başlıklı Geçici 1. maddesi uyarınca █████/2019 tarihine kadar "Grup Seçim Ön İzni" başvurusunda bulunmadığından bahisle, aynı maddenin birinci fıkrası hükmü uyarınca █████/2019 tarih ve 1945 sayılı Bakanlık Makamı onayıyla Yetkili Müessese Faaliyet İzin Belgesinin iptal edildiği, konunun bildirimine ilişkin █████/2019 tarih ve 4166 sayılı yazının muhatabın adreste bulunamaması nedeniyle tebliğ edilemediği, muhatap şirketin aylar sonra █████/2019 tarihinde adres değişikliği bildiriminde bulunduğu, faaliyet izni iptal edilen şirketin yetkisiz faaliyette bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla Gelir İdaresi Başkanlığından davalı idare tarafından █████/2019 tarihli yazı ile denetim talebinde bulunulduğu, iptal edilen faaliyet izin belgesinin süresi içinde idareye teslim edilmediğinden bahisle de 1567 sayılı Kanun'un 3/1. maddesi uyarınca yasal işlem başlatılması üzerine, davacı şirket tarafından; Tebliğ'in yürürlüğe girdiği tarihte şirketlerinde yasal temsil yetkisini haiz bir yönetim kurulunun ya da organının bulunmadığı, şirketin yasal temsilci boşluğu yaşadığı, alacaklılar ile uğraşmaktan Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin gereğini yerine getiremedikleri, faaliyet izni iptalinin hak kaybına yol açtığı ve orantılı bir müeyyide olmadığı öne sürülerek düzenlemenin iptali istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu edilen 2018-█████ sayıl Tebliğ ile; yukarıda değinilen, 1567 sayılı Yasa ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'a dayanılarak, daha önce yürürlüğe giren 2006-█████ sayılı Tebliğ'de gelişen sektörün ihtiyaçlarının karşılanması, teknolojik gelişmeler ve finansal piyasanın güçlendirilmesi amacıyla değişikliğe gidilmiş ve başta yetkili müesseselerin A ve B grubu olmak üzere ikiye ayrılması, kurumsal ve sermaye yapılarının güçlendirilmesi, mali durumlarına göre finansal faaliyet konularının zenginleştirilmesi gibi birtakım esaslı düzenlemeler yapılmış, Tebliğ'in yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette olan yetkili müesseselerin yeni düzenlemeye uyum sürecinin yönetilmesi, bu müesseselerin hangi grupta faaliyet sürdüreceklerinin kendi iradeleriyle seçilmesi ve bu konuda gerekli başvurunun belirlenne tarihe kadar yapılması amacıyla da Geciçi 1. madde hükmü getirilmiş olup iptali istenilen Geçici 1. maddesindeki "1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar" ibarelerinde, hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

█████/2018 tarih ve 30317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, davacı şirket tarafından █████/2019 tarihine kadar "Grup Seçim Ön İzni" başvurusunda bulunulmadığının tespit edilmesi üzerine █████/2019 tarih ve 1945 sayılı Bakan Olur'u ile davacı şirketin yetkili müessese faaliyet izin belgesinin iptaline karar verilmiştir.

Söz konusu işlemi bildiren davacı şirkete muhatap █████/2019 tarih ve 4166 sayılı yazı, iadeli taahhütlü olarak davacı şirketin adresine gönderilmiş, ancak söz konusu adreste davacı şirketin bulunmaması nedeniyle tebliğ edilememiştir.

Davacı şirket tarafından, █████/2019 tarihli dilekçeyle, şirket adresinde değişiklik yapıldığının Bakanlığa bildirilmesi üzerine, faaliyet izni iptal edilen davacı şirketin belirtilen adreste yetkisiz döviz alım satım faaliyetinde bulunup bulunmadığının belirlenmesini teminen Gelir İdaresi Başkanlığından … tarih ve … sayılı yazıyla mahallinde denetim yapılması talep edilmiştir. Gelir İdare Başkanlığınca yapılan denetimde, belirtilen adreste davacı şirketçe faaliyet yürütülmediği tespit edilmiştir.

Bunun üzerine, davalı idarece, davacı şirketin ortağı K.Ş.'ye hitaben yazılan ve anılan kişiye █████/2020 tarihinde tebliğ edilen … tarih ve … sayılı yazıda, davacı şirket tarafından 2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen █████/2018 tarihine kadar başvuruda bulunulmadığından şirkete ait yetkili müessese faaliyet izin belgesinin iptal edildiği belirtilerek, izin belgesinin Bakanlığa iade edilmesi, şirket ünvanından döviz ibaresinin çıkarılması ve şirket ana sözleşmesinin ünvan, amaç ve konu bölümünde yer alan yetkili müesseselerin faaliyet ve yetkilerine ilişkin hususların çıkartılması gerektiği, aksi takdirde 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca işlem başlatılacağı hususlarına yer verilmiştir.

Söz konusu yazının davacı şirketin ortağına bildirilmesi üzerine, şirkete ait yetkili müessese faaliyet izin belgesinin iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin dayanağını teşkil ettiğinden bahisle 2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "(...) 1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar (...)" ibaresinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Kambiyo, nukut, esham ve tahvilat alım ve satımının ve bunlar ile kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunları muhtevi her nev'i eşya ve kıymetlerin ve ticarî senetlerle tediyeyi temine yarıyan her türlü vasıta ve vesikaların memleketten ihracı veya memlekete ithâlinin tanzim ve tahdidine ve Türk parasının kıymetinin korunması zımnında kararlar ittihazına Cumhurbaşkanı salahiyetlidir." kuralına yer verilmiştir.

1567 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca alınan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'ın 1. maddesinde, "(1) Türk parasının kıymetini korumak amacıyla, Türk parasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesine, döviz ve dövizi temsil eden belgelere (menkul değerler ve diğer sermaye piyasası araçları dâhil) ilişkin tüm işlemler ile dövizlerin tasarruf ve idaresine, Türk parası ve Türk parasını temsil eden belgelerin (menkul değerler ve diğer sermaye piyasası araçları dahil) ithâl ve ihracına, kıymetli maden, taş ve eşyalara ilişkin işlemlere, ihracata, ithâlata, özelliği olan ihracat ve ithâlata, görünmeyen işlemlere, sermaye hareketlerine ilişkin kambiyo işlemlerine ait düzenleyici, sınırlayıcı esaslar bu Karar ile tayin ve tespit edilmiştir.

(2) Bu Karar'a ve bu Karar'ın uygulanması amacıyla Bakanlıkça yayımlanacak tebliğlere muhalefet 1567 sayılı Kanun'la ek ve tadillerine muhalefet sayılır.

(3) Çeşitli kanunlar ve uluslararası anlaşmalarda yer alan özel hükümler saklıdır."; "Yetki" başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında, "Bakanlık bu Karar'ın tatbikatını temin etmek ve Türk parasının kıymetini korumak maksadıyla lüzumlu göreceği her türlü tedbiri almaya, Karar'da öngörülen hâller dışında kalan özel durumları inceleyip sonuçlandırmaya, haklı ve mücbir sebeplerin varlığı hâlinde döviz getirme sürelerini uzatmaya ve döviz getirme zorunluluğunu kısmen veya tamamen kaldırmaya, bu Karar'da öngörülen miktarları değiştirmeye ve miktar belirlemeye yetkilidir." kuralları yer almıştır.

2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında, "(1) Bakanlıkça faaliyet izni verilmiş ve bu Tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla faaliyette bulunan yetkili müesseseler, 1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar 6, 7 ve 9 uncu maddelerde öngörülen şartları yerine getirmek zorundadır. 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 9 uncu maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilen yetkili müesseselere, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini teminen en fazla 90 günlük ek süre verilir. Belirtilen süreler içerisinde başvurmayan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen yetkili müesseselerin faaliyet izinleri başka bir uyarıya gerek olmaksızın iptal edilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözlük anlamı ile "düzenli hale koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise, sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren bir içeriğe sahiptir.

İdare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahiptir. "Kural işlemler" (ya da diğer adıyla genel düzenleyici işlemler), üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idari işlemlerdir. Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar getirmiş olması gerekmekte olup, bu genel düzenlemelerin üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi zorunludur.

Adsız düzenleyici işlemler ile kural koyma yetkisi, idarenin kural koyma yetkisinin genel nitelikte olmasından kaynaklanmaktadır ve bu nedenle idarenin sahip olduğu hukuki araçlar Anayasa'da belirtilmiş işlemlerle sınırlı değildir. Nitekim, Ragıp SARICA, Anayasa'da belirtilmiş tek düzenleyici işlemin nizamname olduğu, 1924 Anayasası döneminde, tanzim salahiyetini, "münhasıran icra uzvunun ve idari makamların hukuk kaideleri vazetmek salahiyetine tekabül etmektedir" şeklinde tanımlamış ve idarenin düzenleme yetkisinin kaynağını yürütme fonksiyonunda görmüştür. Zira yürütme fonksiyonu, kanunları icra etme işlevi olarak, gerektiğinde boşlukları doldurma ve yeni kurallar koyma yetkilerini içinde barındırmaktadır. Bu nedenle, SARICA'ya göre idarenin kural koyma yetkisinin kaynağı, salt yürütme organı olmasından kaynaklı olarak sahip olduğu genel düzenleme yetkisidir. Sıddık Sami ONAR da, aynı sonuca yürütmenin kanunu uygulama fonksiyonu yerine icra fonksiyonu gerekçesiyle ulaşmakta; idarenin düzenleme yetkisinin, 1961 Anayasası'nın tüzük ve yönetmelik hükümlerini düzenleyen maddelerine konu edilmekle birlikte, bu maddelerde yer alan yetkiden daha geniş olduğunu, zira düzenleme yetkisinin, icra ve idare fonksiyonundan ve niteliğinden doğduğunu ifade etmektedir. Bu itibarla, icrai karar almaya yetkili tüm idari makamların, düzenleyici işlem yapma yetkisine sahip oldukları kabul edilmelidir (ŞANLI ATAY Yeliz, Türk İdare Hukukunda Adsız Düzenleyici İşlemler, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Ankara, 2011, s.73-74).

1567 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'da yer alan hususların uygulanmasına ilişkin olarak düzenlenen 2018-█████ sayılı Tebliğ ile, mali sistemin unsurlarından biri olan yetkili müesseselerin kuruluş, faaliyet, şube açma, yükümlülük ve denetimlerine dair usul ve esaslar düzenlenmiş; öte yandan, yetkili müesseseler A ve B grubu olarak ikiye ayrılarak Tebliğ'in 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında her bir grubun faaliyet konuları ayrı ayrı tespit edilmiş, üçüncü fıkrada ise, A ve B grubu yetkili müesseselerin birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında faaliyette bulunulamayacağı ifade edilerek yapılan düzenlemeler kapsamında yetkili müesseselerin kurumsal bir yapıya dönüştürülmesi, mali alt yapı ve güvenilirliklerinin artırılması, faaliyetlerini belli bir disiplin altında sürdürebilmeleri, denetlenebilir bir sistemin kurulması amaçlanmıştır.

2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında, Bakanlıkça faaliyet izni verilmiş ve bu Tebliğ'in yürürlük tarihi (█████/2018) itibarıyla faaliyette bulunan yetkili müesseselerin, █████/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmaları gerektiği ve █████/2019 tarihine kadar Tebliğ'in 6, 7 ve 9. maddelerinde öngürülen yetkili müesseselerin kuruluş ve başvuru şartları ile faaliyet iznine yönelik şartların yerine getirilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiş; 6. maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 9. maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilen yetkili müesseselere, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini teminen en fazla 90 (doksan) günlük ek süre verileceği düzenlenmiştir. Davacı şirket tarafından 2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "(...) 1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar (...)" ibaresinin iptali istenilmiş ise de, söz konusu düzenlemenin mali sistemin unsurlarından biri olan yetkili müesseselerin kuruluş, faaliyet, şube açma, yükümlülük ve denetimlerine dair usul ve esasların belirlenmesine yönelik davalı idareye verilen yetki kapsamında ihdas edildiği, dava konusu düzenleme kapsamında, halihazırda yetkili müessese olarak faaliyette bulunan şirketlerin A grubu yetkili müessese veya B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvuru yapmaları için █████/2019 tarihine kadar; Tebliğ'in 6, 7 ve 9. maddelerinde öngürülen yetkili müesseselerin kuruluş ve başvuru şartları ile faaliyet iznine yönelik şartların yerine getirilmesi için ise █████/2019 tarihine kadar süre verildiği, öte yandan Tebliğ'in 6. maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 9. maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilen yetkili müesseselere, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini teminen en fazla 90 (doksan) günlük ek süre verileceği, bu kapsamda, anılan Tebliğ'in yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faaliyette olan yetkili müesseselerin grup seçiminde bulunmaları ve söz konusu yükümlülükleri yerine getirilmeleri için makul bir geçiş sürecinin öngörüldüğü anlaşıldığından, 2018-█████ sayılı Tebliğ'in Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "(...) 1/1/2019 tarihine kadar A grubu ve B grubu yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere başvurmak ve 1/7/2019 tarihine kadar (...)" ibaresinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVANIN REDDİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.