davadeniz gemisinin limanı seferinin davadavacı donatanı acentesi limanında yükleme gemi

Anahtar kelimeler: Davadeniz Gemisinin Limanı Seferinin Davadavacı Donatanı Acentesi Limanında Yükleme Gemi

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

:█████████

KARAR NO

:████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

:█████/2021

NUMARASI

:███████ Esas - ████████ Karar

DAVA

:Deniz Ticaret (Deniz Taşımacılığı Kaynaklı)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

:█████/2025

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ..., maliki ve donatanı olduğu ... gemisinin ... seferinin yükleme limanı olan ... Limanı'nda davalının 28.04.2018 ve 04.05.2018 tarihleri arasında gemi acentesi olarak tayin edildiği, acenteye yapılacak masraflar ve acentelik hizmeti karşılığında avans ödemesi yapıldığı, bu ödemenin verilmeyen hizmet ve yapılmayan masraflara ilişkin kısmının iadesinin gerektiği davalı acentenin gemi için gözetim hizmeti vermemiş olmasına rağmen gözetim ücreti de tahsil ettiği ve bu ödemeyi iade etmediği iddiasında bulunarak gözetim ücretinin davalının malvarlığında haksız şekilde bulunması sebebiyle iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya eksiksiz bir acentelik hizmeti sunulmuş olduğundan talep edilen iadenin haksız olduğunu, Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ'de gözetim ücretinin tanımlandığını ve Tebliğe göre bu hizmetin acentelik hizmetinin tamamlayıcısı olduğunu, kendisinin gemi ile ilgili işlemleri takip ettiğini, gereğini yerine getirdiği ve işin hızlandırılması ile en kısa sürede yerine getirilmesini sağladığı söz konusu hususun Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği'nin yazısı İle de ortaya konulmuş olduğunu, davacıya verilmiş olan bir hizmetin ücretlendirilmemesinin mümkün olmadığı savunmasında bulunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Taraflar arasında ... gemisinin ... seferine ilişkin seferin yükleme limanı olan ...Limanı'nda acentelik hizmeti verilmesine dair bir acentelik sözleşmesi olduğu hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Acentelik sözleşmesi dosyaya sunulmamış olmakla birlikte taraflar arasındaki elektronik posta yazışmaları dosyada bulunmaktadır. Söz konusu yazışmalar öncelikle acentelik sözleşmesi gereğince davalı tarafça verilen bilgi ve hizmetlere ve taraflar arasında acentelik ücreti hususunda yaşanan uyuşmazlığa ilişkindir. 18 Nisan 2018 tarihli yazışmalarda davalı taraf ... Limanı'na geminin yanaşması hususunda gerekli olan bilgileri aktarmıştır. Ardından taraflar ücrete ilişkin proforma faturada yer alan bazı kalemelere dair uyuşmazlığa düşmüş, belli kalemler bakımından (örneğin motorbot ücreti) uzlaşmış olmalarına rağmen gözetim ücreti hakkında uzlaşma sağlanamadığı anlaşılmıştır. Davalı tarafça proforma faturaya dahil edilen ve davacı tarafça iadesi talep edilen gözetim ücretinin ödenmesinin gerekip gerekmediği belirlenirken öncelikle bu ücrete ilişkin bir hizmetin verilip verilmediği, diğer bir anlatımla acentenin bu ücrete hak kazanmış olup olmadığının tespiti gerekmektedir. Zira herhangi bir tarifede bir hizmetin ücretinin belirlenmiş olması hukuken o hizmet verilmemiş olsa dahi ücretin tahakkuk ettirilebileceği anlamına gelmemelidir.Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ (İTO: 2008/1) ("Tarife Tebliği") acentelik hizmetleri ile acente tarafından verilen diğer hizmetleri tanımlamış, tanımlanan hizmetlere ilişkin taban ücretleri belirlemiştir. Tanımlar başlıklı 4. maddenin 1. fıkrasının (d) bendine göre gemi acentelik hizmeti, Türk limanlarına gelen her türlü ....aş...ve araçlarının yolcu, yük, bakım/onarım, sörvey, ikmal, personel değişikliği, yükleme/boşaltma, kılavuz/römorkör alma vb. işlemlerinin, ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde ifasını ve Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarının öngördüğü kuralların noksansız uygulanması ve bu işlerle ilgili her türlü bilginin zamanında doğru ve noksansız olarak bildirilmesini ifade eder. Aynı hükmün (e) bendinde koruyucu acentelik hizmeti, taşıma mukavelesi hükümleri gereğince tayin edilen acenteye ilaveten, gemi donatanı, kaptanı veya işleticisinin, gemi adına yaptırmak istediği hizmetler için tayin edilen gemi acentesinin yapacağı iş ve hizmetler şeklinde tanımlanmış, hükmün (f) bendinde ücretlerin tanımlarına yer verilmiştir. Acentelik ücreti, gemi acenteliği hizmeti yapan gerçek veya tüzel kişilere, yaptıkları hizmetlere karşı bu Tebliğin ekinde bulunan taban ücretlerden az olmamak üzere gemi sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücrettir. Gözetim ücreti ise acentelik ve koruyucu acentelik hizmetlerine ek olarak, gemi işlemlerinin ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde acente tarafından takip edilmesi, yerine getirilmesi, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi karşılığı olarak, deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücrettir. Bunun yanında primaj ücreti, personel gözetimi ücreti ve transit gemi aksam ve malzeme aktarma ücretlerinin tanımlarına da ver verilmiştir.Tarife Tebliği'nde verilen hizmetlere ve ücretlere ilişkin tanımlar incelendiğinde öncelikle belirlenen husus "gözetim hizmeti"nin "acentelik hizmeti" kapsamında olmadığıdır. Bu sebeple her iki hizmet bakımından ayrı tanımlar yapılmıştır. Tebliğin herhangi bir hükmünde gözetim ücretinin acentelik hizmeti kapsamında olduğu belirtilmediği gibi, tam tersine 4/1-f (2) maddesinde gözetim ücreti tanımlanırken söz konusu hizmetin acentelik ve koruyucu, acentelik hizmetine ek olarak verilen bir hizmet olduğundan bahsedilmiştir. Buna göre acentenin gözetim ücreti tahsil edebilmesi için acentelik hizmeti tanımına giren hizmetin yanısıra gözetim hizmeti tarımına giren hizmetleri de vermiş olması gereklidir.Dosyaya sunulan ve ... Deniz Ticaret Odası tarafından hazırlanan "Gözetim Ücreti" Hk. Konulu yazıda her ne kadar gözetim ücretinin her halükarda talep edilebileceği belirtilmişse de acentenin bir hizmeti vermemiş olması halinde ücret talep edebilmesi hukuken mümkün mümkün olmadığı gibi, Tarife Tebliği'nde gözetim hizmeti alınmasını zorunlu kılan bir hüküm de yer almamaktadır. Aynı hususlar Gemi Donatanları ve Acenteleri Derneği'nin ilgili yönetim kurulu kararı hakkında da geçerlidir. Yine dosyaya delil olarak sunulan T C. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararında da Tarife Tebliği''nin amacı ve taban ücretin tarife ile belirlenmesinin gerekliliği açıklanmış ancak acentelere gözetim hizmeti verilmese dahi gözetim ücreti ödeneceğine dair bir hususa değinilmemiştir. Ayrıca dosyaya sunulan Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü'nün dava konusu uyuşmazlığa ilişkin cevap yazısında Tarife Tebliği'nin herhangi bir hükmünün gözetim hizmetinin ve ücretinin zorunlu olduğu yönünde yorumlanamayacağı yönündeki görüşü de benzer doğrultudadır. Dosyaya sunulan elektronik posta yazışmalarından davalı acentenin davacı donatana ... gemisinin ... Limam'na yanaşması ve yükleme operasyonları hakkında bilgi verdiği anlaşılmaktadır. Verilen bu hizmetin ise Tarife Tebliği'nde verilen gemi acentelik hizmeti tanımını karşıladığı bilirkişilerce belirtilmiştir. Davacı delilleri arasında dosyaya sunulan █████/2018 tarihli e-posta yazışması incelendiğinde de, davacının açıkça davalıya gözetim ücreti talep etmediklerini bildirdiği anlaşılmaktadır. Buna öre yukarıda belirtildiği üzere tebliğde gemi işlemlerinini ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde acente tarafından takip edilmesi, yerine getirilmesi, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi olarak açıklanan gözetim hizmetinin verildiği dosya kapsmasından tespit edilememektedir. Açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile, 4.070,00 USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının USD de ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin eksiksiz bir acentelik hizmeti sunarak karşılığını almayı hak ettiğini, davacının müvekkilin sunduğu hizmete ve niteliğine bir itirazı olmadığını, müvekkilinin hizmetinden şikayetçi olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının dayanak gösterdiği tebliğin hatalı yorumlandığını, tebliğin acentelik hizmetinin asgari niteliğini belirlediğini ve müvekkilinin ücretlendirmelerin bu tebliğe tamamen uygun olduğunu, bilirkişi heyetinin 2018 tarihli gemi acenteliği ücretlerinin esaslarını belirleyen tebliği hatalı yorumlayarak müvekkilinin verdiği hizmetin ücretinin talep etmesini ihtiyari bulduğunu, oysa bu tebliğin, acentelik hizmetlerinin içeriğinin ve ücretinin asgarisini belirlemek olduğunu ve müvekkilinin bu tebliğe göre ödeme almakla yükümlü olduğu gibi müvekkilinin düzenlediği tüm faturaların da hukuki dayanağı olduğunu, davacı tarafın aldığı hizmetlerin, müvekkili açısından bağlayıcı olan Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ’e uygun olarak ücretlendirildiğini, davacı taraf almış olduğu hizmetin ücretlendirilmemesini talep ettiğini, bu nedenle Mahkeme tarafından bu yönde verilen kararın kaldırılması ve davanın yeniden incelenerek reddedilmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ███████ E. ████████ K. sayılı ilamının kaldırılarak haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

:Dava, davalı ... acentesi tarafından tahsil edilen gözetim ücretinin iadesi istemine ilişkindir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının gözetim ücretine hak kazanıp kazanmadığı noktasındadır. Somut olayda davalı ... acentesinin, ... isimli geminin Antalya limanında yapacağı çimento yüklemesine ilişkin olarak davacı donatanın acentesi olarak atandığı ihtilafsızdır.Dosyaya sunulan e mail yazışmalarına göre davacı, davalıdan ... isimli geminin... limanında yapacağı çimento yüklemesinde acentelik hizmeti talep etmiş olup, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi yönünden talepleri olmadığını bildirmiş; davalı ise gözetim ücretinin acentelik hizmetlerine ilave olarak alınan ve acentelik tarifesi gereği talep edilen bir kalem olduğu, gemi acenteliği ile tarifede belirtilen hizmetin ihtiyari olarak oluşmadığı, devlete karşı acente sorumluluklarından dolayı doğrudan oluştuğu yönünde cevap vermiştir. Gemi acentelerine ilişkin olarak özel bir düzenleme niteliğinde olan Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ'in 4.maddesinde gemi acentesi, deniz ve taşıt araçları ile yolcu ve yük taşımalarında gemi sahibi işleticisi, kiracısı nam ve hesabına üçüncü kişi ve kuruluşlara karşı hak ve menfaatlerini tayin edilen bölge içinde koruyan ve bunun karşılığında ücret alan gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Gemi Acenteleri Yönetmeliği'nin 4/1. Maddesinde de gemi acentelerinin , anlaşma yapmaya yetkili oldukları, bu anlaşmalarla gemi acentesinin gemi sahibi, kaptan, işleten ve gemi kiralayanın nam ve hesabına hareket edeceği, bu çerçevede yaptıkları iş ve işlemlerde kendi kusurları dışında sorumlu tutulamayacakları düzenlenmiştir. Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ, gemi acentelik hizmetleri ücretlerinin asgari limitlerini belirlemektedir. Anılan Tebliğ'in 4/g maddesinde yer alan ücretlerden biri olan gözetim ücreti, acentelik ve koruyucu acentelik hizmetlerine ek olarak gemi işlemlerinin ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde acente tarafından takip edilmesi, yerine getirilmesi, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi karşılığı olarak ödenen ücret olarak tanımlanmış olup, acentelik ücretinden ayrı olarak düzenlenmiştir. Somut olayda davalının 4.213 USD gözetim ücretini dahil ederek hazırlamış olduğu 18.04.2018 tarihli 31.933 USD tutarlı proforma faturaya karşılık davacı gözetim ücreti hariç davalıya 26.04.2018 tarihinde 27.720 USD ödeme yapmıştır. Yapılan ödemeden sonra davalı 04.05.2018 tarihli 4.070 USD gözetim ücretini içeren 27.715 USD tutarlı fatura tanzim etmiş ise de anılan fatura, tek başına davalıya gözetim ücreti isteme hakkı vermeyeceği gibi davacının davalıdan gözetim ücretine konu olacak bir talepte bulunmaması ve davalının dosya kapsamındaki delillere göre davacıya gözetim hizmeti verdiğini ispatlayamaması karşısında davalı gözetim ücretine hak kazanmamıştır. Bu nedenle mahkemece davalı tarafça tahsil edilen gözetim ücretinin iadesine ilişkin davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 435,00 TL harcın, alınması gerekli olan 1.727,84 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.292,84‬ TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. █████/2025