Anahtar kelimeler: Prime Kazancının Turizm Süreden Anonim Sanayi Taahhüt Kesinlik İnşaat Şartı
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI
: ████████ E., ████████ K.Taraflar arasındaki sigorta prime esas kazancının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın davalı ... şirketi yönünden reddine, diğer davalılar yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum tarafından temyiz edilmiş ise de İlk Derece Mahkemesince 26.08.2024 tarihli ek karar ile davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinin süreden reddine karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... İnşaat Turizm Elektrik Taahhüt Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi vekili, temyiz dilekçesinin reddi ek kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I.DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirkete ait iş yerlerinde belirsiz süresiz iş akdi ile roc operatörü olarak çalışırken iş akdinin haksız ve bildirimsiz feshedildiği; tazminat ve alacaklarının tahsili için Ankara 19. İş Mahkemesinin █████████ Esas ile açtıkları davanın ████████ sayılı ilamla karara bağlandığı ve Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiği; davacının, ücretlerinin asgari ücretin çok üzerinde olduğu, ancak aynı dönemlerde davalı işveren tarafından SGK kayıtlarında ücretin çok düşük gösterildiğinin görüleceği; davacının ücretinin asgari ücrete denk gelen kısmının bankaya kalan kısmının ise yaklaşık bir hafta arayla havale yoluyla bankaya ödenerek iş yerinde çifte bordro düzenlendiği; davalının ücret farkları nedeniyle ek bordroların düzenlenmesi ve işveren hakkında gerekli işlemlerin yapılabilmesi için kararın SGK İl Müdürlüklerinde gönderilmesi gerektiği iddiasıyla davacının 20.02.2010-08.06.2010 tarihleri arasında 1.995,55 TL, 01.07.2010-31.06.2010 tarihleri arasında 2.081,78 TL, 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 2.180,33 TL ve 01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 2.291,19 TL ücretlerle davalı işveren nezdinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.II.CEVAP1. Davalı Kurum vekili aşamalarda davanın yerinde olmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.2.Davalı ... İnşaat Turizm Elektrik Taahhüt Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; prime esas gerçek ücretin tespit edilmesinde varsa öncelikle imzalı bordrolara başvurulması gerektiği; Ankara 19. İş Mahkemesinin █████████ Esas sayılı dosya içerisinde davacının çalışma dönemine ilişkin olarak imza inkarında bulunmadığı bordroların yer aldığı; hukuksal geçerliliği haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla sigortalının imzasının bulunduğu aylık ücretini gösteren para makbuzlarının, banka kayıtlarının, ticari defter kayıtlarının, ücret bordroları gibi belgelerin varlığı araştırılarak asgari ücretin üzerinde olduğu iddia edilen gerçek ücretin hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde araştırılması gerektiği; yapılacak değerlendirme sonucuna göre yazılı belgenin bulunduğu aylar bakımından bu belgelerin esas alınıp gerçek ücretin belirlenerek bu aylar yönünden kabul kararının verilmesi gerektiği ve yazılı belge bulunmayan dönemler bakımından ise asgari ücretin oranlanması suretiyle gerçek ücretin tespiti yoluna gidilmemesi gerektiği; davacı yanın ve davalı firmanın Ankara 19. İş Mahkemesinin █████████ Esas sayılı dosyasında tanık beyanına başvurduğunun görülmekte olduğu; huzurda görülmekte olan davada da gerek davacı yanın gerekse de davalı firmanın tanık beyanına başvurduğunun anlaşıldığı; öncellikle davalı tanıklarının dinlenmesini talep ettikleri savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III.İLK DERECE MAHKEME KARARIİlk Derece Mahkemesi 03.11.2020 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararla; davacı vekiline davalı ... şirketinin ihyası davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verildiği, davacı taraf verilen kesin süreye rağmen ihya davası açmadığından davanın pasif husumet ehliyeti yönünden reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.IV.İSTİNAFA.İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.B.İstinaf Sebepleri
:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesi kararı gereği davaya dahil edilen ... şirketinin ticaret sicilinden silinmesi sebebi ile bu hususun araştırılması ve ihya prosedürünün işletilmesi gerektiğini belirtildiği, bunun üzerine mahkemece yapılan araştırma sonucu iş bu şirketin ihyası için süre verildiği, Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi █████████ Esas nolu dosya evraklarını incelediklerinde açılacak ihya davasının davacı işçi açısından çok külfetli olacağı ortada olduğundan bu yola girmenin dosyayı daha da çıkmaza sokacağı açık olup sigortası davacının rızası ve bilgisi dışında bir dönem ... şirketinde gösterilen bir kısım tarihlerde geçen taleplerinden feragat ettikleri, feragat ettikleri dönemin 20.02.2010-08.06.2010 ve 04.11.2010-24.11.2010 tarihleri arasındaki dönem olduğu, bu husus nazara alınmaksızın hüküm kurulduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.C.Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesi 06.10.2021 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile dava şartları, Mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardan olup eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerektiği, bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedileceği, kararın dava dosyası kapsamında mevcut maddi delillere uygun, yasal ve hukuksal gerekçelere dayandığı, delillerin takdirinde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği dikkate alınmak sureti ile yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ1. Bölge Adliye Mahkemesinin 06.10.2021 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemiz tarafından 27.04.2022 tarihli ve ████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:"...1. Feragat, dava konusu prime esas kazanç isteminin tespiti talebine yönelik olup bu haktan davacının feragat edebilmesi mümkün olup feragatin hüküm ve sonuçları bunu yapan davacı üzerinde gerçekleştiğinden anılan talep bakımından feragat nedeni ile redde karar vermek gerekir. Bu yönde tesis edilecek karar feragatin tek taraflı bir tasarruf olması ve mahkeme ve karşı tarafın kabulüne bağlı olmaması yine sonuçları da doğrudan yapan üzerinde doğması nedeni ile ... inş Tur. Taah. Mad. Tic. San. Ltd. Şti.’nin ihya edilmesi zorunluluğunu da gerektirmez.2. Diğer yandan; prime esas kazanca yönelik talep diğer davalı ...-... Tur. Elk. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. yönünden devam ettiği için, anılan şirket yönünden yöntemince inceleme yapılıp karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın usulden reddine karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."2. İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak 13.09.2022 tarihli ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararla; davacı daha önce Ankara 19. İş Mahkemesinin █████████ Esas, ████████ Karar sayılı dosyasında davalı şirkete karşı işçilik alacakları davası açtığı, davanın kabulüne dair verilen karar Yargıtay onamasından geçerek kesinleştiği, belirtilen dosyada hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının ücretleri belirlenmiş ve raporda gösterildiği, hem belirtilen dosyada hem de eldeki dosyada bulunan ücret bordrolarında asgari ücret göründüğü, davacıya ait hizmet cetvelindeki prime esas kazançlar da asgari ücret olarak bildirildiği ve tescil edildiği, davacının prime esas kazançlarının davalı işverence asgari ücret olarak bildirildiği, kesinleşen işçilik alacakları davasında davacının gerçek ücretinin tespit edildiği, davalı şirkete karşı açıldığı, davacının 20.01.2011-30.06.2011 ve 01.07.2011 - 17.10.2011 tarihleri arasında ... Şirketi nezdinde çalışması göründüğü, kesinleşen alacak dosyası birlikte değerlendirildiğinde davacının 20.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında aylık gerçek ücretinin brüt 2.180,33 TL olduğu, 01.07.2011-17.10.2011 tarihleri arasında aylık gerçek ücretinin 2.291,19 TL olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının davalı ... İnş. Tur. Elekt. Taahhüt Tic. ve San. A.Ş. iş yerinde; 20.01.2011 - 30.06.2011 döneminde aylık gerçek ücretinin 2.180,33 TL; 01.07.2011 - 17.10.2011 döneminde aylık gerçek ücretinin 2.291,19TL olduğunun tespitine, davanın ... Şirketi yönünden feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.3.İlk Derece Mahkemesinin 13.09.2022 tarihli ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Kurum ve davalı işveren vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 15.01.2024 tarihli ve ██████████ Esas, 2024/5 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:"...1.5510 sayılı Kanun'un 80/d maddesi uyarınca kesinleşen yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancına dahil edilmesi gerekmektedir.2. Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, Mahkemece, işçilik alacaklarına yönelik kesinleşen davada verilen karar sonrasında davacıya işverence ödeme yapılıp yapılmadığı belirlenip öngörülen yöntem izlenmesi gerekirken anılan davada hüküm altına alınan alacakların ait oldukları dönem prime esas kazanç matrahına ay be ay mal edilerek yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.3. Kabule göre; dava dilekçesindeki talep sonucu kabul edildiği ve sadece sonradan davaya dahil edilen davalı ... Taahhüt Madencilik Enerji Elektrik ve Doğalgaz Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkındaki dava feragat nedeniyle reddedildiği halde, haklarındaki dava kabul edilen diğer davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesi isabetsizdir ..."4.İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; davacının daha önce Ankara 19. İş Mahkemesinin █████████ Esas, ████████ Karar sayılı dosyasında davalı şirkete karşı işçilik alacakları davası açtığı, davanın kabulüne dair verilen karar Yargıtay onamasından geçerek kesinleştiği, belirtilen dosyada hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının ücretleri belirlendiği ve raporda gösterildiği, hem belirtilen dosyada hem de eldeki dosyada bulunan ücret bordrolarında asgari ücret göründüğü, davacıya ait hizmet cetvelindeki prime esas kazançlar da asgari ücret olarak bildirildiği ve tescil edildiği, davacının prime esas kazançlarının davalı işverence asgari ücret olarak bildirildiği, kesinleşen işçilik alacakları davasında davacının gerçek ücretinin tespit edildiği, davalı şirkete karşı açıldığı, eldeki dosya ile aynı mahiyette olan, Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı da Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, davacının 20.01.2011-30.06.2011 ve 01.07.2011-17.10.2011 tarihleri arasında ... Şirketi nezdinde çalışması göründüğü, incelenen tüm dosya kapsamı, kesinleşen alacak dosyası birlikte değerlendirildiğinde davacının 01.07.2011-17.10.2011 tarihleri arasında aylık gerçek ücretinin 2.291,19 TL olduğu kanaatine varıldığı, davacının bakiye alacaklarının celp edilen icra dosyası ve davacı tarafından sunulan ibraname gereği ödendiği, 5510 sayılı Kanun 80/d maddesi uyarınca ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancına dahil edilmesi gerektiği kanaatine varıldığından davacının son ay çalışması olan 01.10.2011 - 17.10.2011 tarihleri arasındaki günlük kazancının 2.291,19 TL/30 gün = brüt 76,373 TL olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ... İnş. Tur. Elekt. Taahhüt Tic. ve San. A.Ş. iş yerinde; 01.10.2011-17.10.2011 tarihleri arasında günlük kazancının 76,373TL olduğunun tespitine, davanın ... Şirketi yönünden feragat nedeniyle redinekarar verilmiştir.VI.TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; adli tatilde sürelerin işlediği, eksik sigorta priminin ödendiğine ilişkin bir tespit yapılmadığı, davanın mesnetsiz olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.2.Davalı ... İnşaat Turizm Elektrik Taahhüt Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının iddiasının yazılı delille ispat edilemediği, kararla gerekçenin çeliştiği, ilgili dosyanın celbedilmediği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, sigorta prime esas kazancının tespitine ilişkindir.1.01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun; Adli tatil süresi başlıklı 102. maddesi hükmü uyarınca, "Adli tatil, her yıl yirmi Temmuzda başlar, otuz bir Ağustosta sona erer. Yeni adli yıl bir Eylül'de başlar." Söz konusu Kanun'un adli tatilde görülecek dava ve işler başlıklı 103. maddesi, "(1)Adli tatilde, ancak aşağıdaki dava ve işler görülür:...ç) Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar...h) Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine, mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler...(3) Adli tatilde, yukarıdaki fıkralarda gösterilenler dışında kalan dava ve işlerle ilgili olarak verilen dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçeleri ile bunlara karşı verilen cevap dilekçelerinin ve dosyası işlemden kaldırılan davaları yenileme dilekçelerinin alınması, ilam verilmesi, her türlü tebligat, dosyanın başka bir Mahkemeye, Bölge Adliye Mahkemesine veya Yargıtay'a gönderilmesi işlemleri de yapılır..." hükmünü; adli tatilin sürelere etkisi başlıklı 104. maddesi ise "Adli tatile tabi olan dava ve işlerde, bu Kanunun tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır." hükmünü düzenlemiştir. Öte yandan diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümler başlıklı 447. maddesi, "Diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hâllerde, bu Kanunun basit yargılama usulü ile ilgili hükümleri uygulanır." düzenlemelerini içermektedir.2.Bu yasal mevzuat çerçevesinde artık (icra mahkemesinde görülenler hariç) basit yargılama usûlüne tabi olan davalara adlî tatilde bakılmayacaktır. Başka bir ifade ile basit yargılama usulüne tâbi davalar da adlî tatile tâbi olacaktır. Basit yargılama usûlünün uygulandığı sulh hukuk mahkemeleri ile iş mahkemeleri adlî tatilden yararlanacaktır. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda ise basit yargılama usûlüne tâbi olan davalar adlî tatilde görülmeye devam edilmekte idi (m. ██████). Adli tatilde görülemeyen basit yargılama usûlüne tâbi olan davalarla ilgili bir süre, adlî tatil süresi içinde sona ererse, adlî tatilden sonra ek bir süreden yararlanacaktır. Ancak Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine, mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler adlî tatilde görülmeye devam edilecektir. Dikkat edilirse burada yargılama usûlü değil, dava veya işin ivedi olması ya da mahkemenin ivedi olduğuna karar vermesi önemlidir. Bu nedenle Mahkeme yazılı ya da basit yargılama usûlüne tâbi bir dava ya da işin ivedi olduğuna karar verirse, bu dava veya işin adlî tatilde de görülmesine karar verebilir. Adlî tatilde bakılmayan iş ve davalarla ilgili sürelerin sonu, adlî tatil dönemine rastlarsa, bu süreler adlî tatilin bittiği günden itibaren bir hafta daha uzatılmış sayılır. (... Pekcanıtez/... Atalay/... Özekes, Medeni Usûl Hukuku, 14. Bası, s. 273, 274)3.Bu doğrultuda; özü itibariyle Kurum işleminin iptali niteliğinde olup, hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalardan veya taraflardan birinin talebi üzerine Mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işlerden olmaması sebebiyle adli tatile tabi olan eldeki davada; hükmün davalı Kurum vekiline 22.07.2024 gününde tebliğ edilmesi, temyiz süresinin bitim tarihinin adli tatil süresi içerisinde kalması ve temyiz dilekçesinin 22.08.2024 tarihinde verilmesi karşısında, 6100 sayılı Kanun'un 103 ve 104. maddeleri dikkate alındığında, davalı Kurum vekilinin başvurusunun süresinde olduğu anlaşıldığından ek kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.4.Davanın esası yönünden temyiz incelemesine gelince, mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.5. Temyizen incelenen ilk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VII. KARARAçıklanan sebeplerle;1.İlk Derece Mahkemesinin 26.08.2024 tarihli ek kararının KALDIRILMASINA,2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,10.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.