Sigorta şirketinin, azami yüksekliği aşan araçla elektrik direğine çarpılması sonucu oluşan kazada ödediği tazminatın, poliçe şartlarına aykırılık ve kusur nedeniyle sigortalıdan rücuen tahsili davası.
Özet: Sigorta şirketi, Karayolları Trafik Yönetmeliğine aykırı olarak aşırı yüksek yük taşıyan sigortalısına ait kamyonun elektrik kablolarına takılması ve direğin devrilerek bir çocuğun yaralanması sonucu mağdura ödediği tazminatların rücuen tahsili amacıyla açtığı itirazın iptali davasında, kamyon sahibi şirketin %75, elektrik direğinin sahibi kurumun ise %25 kusurlu bulunduğu bilirkişi raporları doğrultusunda, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul, istinaf mahkemesinin ise kendi istinafını reddedip davalı istinafını kısmen kabul kararına karşı temyize başvurmuştur.
4. Hukuk Dairesi         2025/5540 E.  ,  2025/16561 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/67 E., 2022/54 K.
Birleşen Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/689 Esas sayılı davasında
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2021/228 E., 2021/795 K.
Taraflar arasındaki haksız fiilden kaynaklanan rücuen tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili ile davalı ... ... A.Ş tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Asıl dosyada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirkete ait kamyonun davacı ... şirketine ZMSS poliçesi ile sigortalı olduğunu, 21.05.2015 tarihinde sürücü ... kamyon kasasına iş makinesi yüklediğini, yola çıktığı esnada kamyon kasası üzerinde bulunan iş makinesinin Türk ...'a ait elektrik kablolarına takıldığını, aşırı gerilme nedeniyle elektrik direğinin koptuğunu ve ikametinin bahçesinde oynamakta olan ... üzerine düştüğünü, bu şekilde yaralanmalı ve maddi hasarlı kaza meydana geldiğini, mağdurun başvurusu üzerine 03.11.2017 tarihinde 122.427,29 TL ödeme yapıldığını, Karayolları Trafik Yönetmeliği 128. madde gereğince araçların azami yüksekliğinin 4.00 m olması gerektiğini, kaza anında ise aracın yüksekliğinin yönetmeliğe aykırı olarak 5.10 m olduğunu, sigortalının poliçe şartlarına aykırı davrandığını, akde muhalefet ettiğini, sürücünün ceza dosyasında aldırılan Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi raporuna göre asli ve tek kusurlu bulunduğunu, ödenen tazminattan sigortalının sorumlu olduğunu, alacağın tahsilini teminen başlatılan Kayseri 3. İcra Müdürlüğü'nün 2019/1807 Esas sayılı icra dosyasına borçlu tarafından itiraz edildiğini, bu nedenle icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile icra takibinin devamına, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Birleşen dosyada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket adına kayıtlı olan ve davacı tarafından ZMSS poliçesi ile sigortalanan aracın sürücü ... sevk ve idaresinde iken 21.05.2015 tarihinde kamyon kasasına iş makinesi yüklediğini, söz konusu makineyi ... Mahallesi OSB’ye getirmek için yola çıktığı esnada ... Mahallesi... Caddesi üzerinde kamyon kasası üzerinde bulunan iş makinesinin Türk ...’a ait kablolara takıldığını, kablolardaki aşırı gerilme sebebiyle direğin koptuğunu ve bu esnada ikametin bahçesinde oynamakta olan ...’nın üzerine düştüğünü, yaralamalı ve maddi hasarlı kaza meydana geldiğini, mağdur ... vekili tarafından mağdurun maddi zararlarının giderilmesi amacı ile davacı şirkete başvuruda bulunulduğunu, davacı şirketçe aldırılan aktüerya raporuna göre 122.427,29 TL tazminatın mağdur vekilinin hesabına 03.11.2017 tarihinde yatırıldığını, bu ödemeye ilişkin olarak davalı ... Yatırım Şti. aleyhine davacı tarafça başlatılan takibe davalının itirazı sonucu Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2019/267 Esas numarası ile itirazın iptali davası açıldığını, yargılamanın devam ettiğini, söz konusu kaza ve yargılama nedeniyle davacı ... şirketince 17.09.2020 tarihinde zarar gören vekillerine 189.262,70 TL tutarında ek ödeme yapıldığını, davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nin % 75 ve davalı ...Ş.’nin % 25 kusurlu olduğunu, davacı şirket tarafından yapılan 189.262,70 TL ek ödemenin davalı şirketlerden tahsilini sağlamak amacıyla davadan önce arabulucuya başvurulduğunu, anlaşma sağlanamadığını, sürücü ... hakkında Kayseri 16. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2015/4 48... /378 Karar sayılı ilamı ile taksirle yaralama suçundan ceza verildiğini, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/267 Esas sayılı dosyasında alınan 17.03.2020 tarihli bilirkişi raporunda, davalı ... ... A.Ş. yönünden “dosya muhtevasında yer alan bilgi ve belgelere göre kaza mahallinde D2 ve D3 direkler arasındaki iletkenin üzerinden geçtiği yola olan en küçük düşey uzaklığın 4.67m olduğu ve uygun olmadığı D3 direğinin de yola eğimli olup yüksekliğinin uygun olmadığı anlaşılmıştır.” şeklinde tespit yapıldığını, davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden “ davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nin, maliki bulunduğu sürücü ...’ın yönetimindeki kamyonun ve üzerinde yüklü bulunan iş makinesinin yüksekliğinin 5.1 m olmasına izin vererek KYTY’nin 128. maddesine aykırı davranmış olup kazanın meydana gelmesinde kusurludur.” şeklinde tespit yapıldığını, ... Yatırım Limited Şirketi’nin %75, Türk ... A.Ş.’nin %25 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, davacı şirket tarafından ödenen 189.262,70 TL tutarındaki tazminatın kazanın meydana gelmesinde kusurlu bulunan davalılardan rücuen tahsili için işbu davanın açıldığını belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davacının yaptığı 189.262,70 TL tutarındaki ödemenin ödeme tarihi olan 17.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Asıl dosyada davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; kazanın meydana gelmesine Türk ... Şirketine ait direklerin zemine düşey yüksekliklerinin yasal düzenlemenin altında olmasının sebebiyet verdiğini, buna ilişkin Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/26 D. İş sayılı dosyası ile taraflarınca tespit yaptırıldığını, şirkete ait direkler düzgün konumlandırılsa idi dava konusu kazanın meydana gelmeyeceğini, davacı tarafın araç yüksekliğinin 5.10 m olduğu yönündeki iddiaların kabul edilmediğini, davalı şirkete davaya konu olay sebebiyle yüklenmiş kasti bir hareket ve ağır bir kusur bulunmadığını, bu sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dosyada davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından iddia edilen alacak ve tüm fer'ilerine karşı zamanaşımı itirazlarının olduğunu, davanın öncelikle usulden reddini talep ettiklerini, davacı ... şirketinin davalı şirkete sigorta poliçesi kapsamında rücu hakkı bulunmadığını, Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebilmesi için sigortalının kasti bir hareketi veya ağır bir kusuru bulunması gerektiğini, davaya konu olay ile meydana gelen zararda davalı şirketin kasti bir hareketi yahut ağır bir kusuru bulunmadığını, her ne kadar davacı tarafından davaya konu olayda davalı şirkete ait aracın iş makinesi yüklü yüksekliğinin 5,10 m. olduğunu iddia edilmiş ise de tespit raporunda davalı şirkete ait araca iş makinesinin yüklendiğindeki halinin 4,345 m. olduğunu, zira davaya konu kazanın gerçekleştiği sokaktaki diğer davalıya ait elektrik kablolarının yerden yüksekliğinin 4,67 m. olduğunu, yapılan yargılama neticesinde alınan bilirkişi raporlarının hiçbirinde davalı şirkete kasıt ya da ağır kusur izafe edilmediğini, davacının dava dilekçesinde Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/267 E. sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporunda davalıya %75 kusur verildiğini, rapor incelendiğinde de davalıya ağır kusur ya da kasıt izafe edilmediğini, %75 oranında bir kusurun ağır kusur ya da kasıt olarak kabul edilemeyeceğini, bu nedenlerle davacı ... şirketinin davalıya rücu hakkının olmadığını, ayrıca davacı ... ile davalı arasında imzalanan 04.03.2015 tarihli sigorta poliçesi incelendiğinde geçici ve sürekli iş göremezlik zararı için toplam teminatın 290.000,00 TL olduğunu, davacı tarafından dava dışı kazaya uğrayan küçüğün ailesine daha önce 122.427,29 TL ödendiğini, yani bakiye limitin 167.572,71 TL olduğunu, davacı tarafından dava dışı aileye 189.262,70 TL limit fazlası ödemeyi kabul etmediklerini, zira davacı ... şirketinin poliçeye aykırı davranarak limit üstü ödeme yaptığını, sigorta şirketinin, yapılan fazla ödemeyi de davalı şirkete rücu hakkına sahip olmadığını belirterek davalı aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava dosyası yönünden açılan davanın reddine, birleşen Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/689 Esas-2020/717 Karar sayılı dava dosyası yönünden davacının davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkındaki davasının esastan reddine, davacının, davalı ... ... A.Ş'ye yönelik davasının kısmen kabulüne, 77.922,49 TL tazminatın ödeme tarihi olan 17.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte iş bu davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili ile birleşen davada davalı ... ... A.Ş vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... ile davalı arasında imzalanan 04.03.2015 tarihli sigorta poliçesi incelendiğinde geçici ve sürekli iş göremezlik zararı için toplam teminat limitinin 290.000,00 TL olduğu, davacı tarafından, dava dışı kazaya uğrayan küçüğün ailesine daha önce 122.427,29 TL ödendiği, yani bakiye limitin 167.572,71 TL olduğu, davacı tarafın dava dışı aileye 189.262,70 TL limit fazlası ödemeyi kabul etmedikleri, zira davacı ... şirketinin sorumluluğunun limit ile sınırlı olup poliçeye aykırı davranarak limit üstü ödeme yaptığı, bu nedenle davalı ... ... A.Ş'nin birleşen davada 167.572,71 TL'nin %25 i olan 41.893,17 TL den sorumlu olduğu belirtilerek davacının istinaf başvurusunun asıl ve birleşen dava yönünden reddine, davalı ...'nin istinaf başvurusu yönünden davalının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b.2 md. gereğince Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin istinafa konu edilen 08.10.2021 tarih ve 2021/228 Esas - 2021/795 sayılı kararının kaldırılmasına, düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmesine, buna göre asıl dava dosyası yönünden açılan davanın reddine, birleşen Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/689 Esas-2020/717 Karar sayılı dava dosyası yönünden davacının davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti. hakkındaki davasının esastan reddine, davacının, davalı ... ... A.Ş'ye yönelik davasının kısmen kabulüyle 41.893,17 TL tazminatın ödeme tarihi olan 17.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte iş bu davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili asıl ve birleşen davada temyiz dilekçesinde; mahkemece mevcut bilirkişi raporları, olayın oluş şekli, KYTY’nin 128. maddesi göz ardı edilerek usul ve yasaya aykırı karar verildiğini, ZMSS Genel Şartlarının 4/a maddesine göre tazminatı gerektiren olay rizikonun işleten veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise sigortacının zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigortalısına rücu edebileceğinin hükme bağlandığını, izah edilen nedenlerle istiap haddinin aşılması ve ağır kusurlu olarak kazanın meydana gelmesine sebebiyet vererek akde muhalefet eden davalı ... Yatırım Taah. En. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin ödenen tazminat miktarından sorumlu olduğunu, meydana gelen zararda kusurlu olmaları nedeni ile Türk ... A.Ş ile birlikte ödenen miktardan davalı ... Yatırım Ltd. Şti.'nin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davalıların asıl dava ve birleşen dava yönünden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna karar vermesi gerekirken davacı ... şirketinin davalı sigortalısı olan ... Yatırım Taah.Enerji İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti'ye rücu edemeyeceği ödeme miktarını da davalı ... ... A.Ş'den tahsil edebileceği yönünde verilen kararın doğru olmadığını, kararın yasa ve usule aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi tanzim edilen aracın karıştığı trafik kazası sonucu hak sahibine ödenen tazminatın haksız fiil sorumlusu ile sigortalı aracın malikinden rücuen tahsili talebine ilişkindir.
1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesince asıl dava dosyası yönünden açılan davanın reddine, birleşen Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/689 Esas-2020/717 Karar sayılı dava dosyası yönünden davacının davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkındaki davasının esastan reddine, davacının, davalı ... ... A.Ş'ye yönelik davasının kısmen kabulüne, 77.922,49 TL tazminatın ödeme tarihi olan 17.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte iş bu davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleşen davada davacı vekili ile birleşen davada davalı ... ... A.Ş vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesi'nce davacı ... ile davalı arasında imzalanan 04.03.2015 tarihli sigorta poliçesi incelendiğinde geçici ve sürekli iş göremezlik zararı için toplam teminat limitinin 290.000,00 TL olduğu, davacı tarafından dava dışı kazaya uğrayan küçüğün ailesine daha önce 122.427,29 TL ödendiği, yani bakiye limitin 167.572,71 TL olduğu, davacı tarafın dava dışı aileye 189.262,70 TL limit fazlası ödemeyi kabul etmedikleri, zira davacı ... şirketinin sorumluluğunun limit ile sınırlı olup poliçeye aykırı davranarak limit üstü ödeme yaptığı, bu nedenle davalı ... ... A.Ş'nin birleşen davada 167.572,71 TL'nin %25 i olan 41.893,17 TL den sorumlu olduğu belirtilerek davacının istinaf başvurusunun asıl ve birleşen dava yönünden reddine, davalı ...'nin istinaf başvurusu yönünden davalının istinaf başvurusunun kabulü ile Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin istinafa konu edilen 08.10.2021 tarih ve 2021/228 Esas - 2021/795 sayılı kararının kaldırılmasına, düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmesine, buna göre asıl dava dosyası yönünden açılan davanın reddine, birleşen Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/689 Esas-2020/717 Karar sayılı dava dosyası yönünden davacının davalı ... Yatırım Taahhüt Enerji İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkındaki davasının esastan reddine, davacının davalı ... ... A.Ş'ye yönelik davasının kısmen kabulü ile 41.893,17 TL tazminatın ödeme tarihi olan 17.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte iş bu davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Dosya kapsamından 21.05.2015 tarihinde sürücü ... kamyon kasasına iş makinesi yüklediği, yola çıktığı esnada kamyon kasası üzerinde bulunan iş makinesinin Türk ...'a ait kablolara takıldığı ve aşırı gerilme nedeniyle direğin koptuğu ve ikametinin bahçesinde oynamakta olan ... üzerine düştüğü, bu şekilde yaralanmalı ve maddi hasarlı kaza meydana geldiği, mağdurun başvurusu üzerine 03.11.2017 tarihinde 122.427,29 TL ödeme yapıldığı, 17.09.2020 tarihinde ek ödeme ile birlikte davacı tarafça dava dışı aileye asıl alacak ve ferileri toplamı (03.11.2017 tarihinde yapılan 122.427,29 TL ödeme ile birlikte) 189.262,70 TL ödeme yapıldığı, geçici ve sürekli iş göremezlik zararı için toplam teminat limitinin 290.000,00 TL olduğu, davacı tarafından dava dışı kazaya uğrayan küçüğün ailesine ödenen asıl alacak miktarı 122.427,29 TL mahsup edildiğinde poliçe teminat limitinden bakiye 167.572,71 TL kaldığı, davalı ... ... A.Ş'nin birleşen davada 167.572,71 TL'nin %25 i olan 41.893,17 TL den sorumlu olduğu kabul edilerek hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
Davacı ... zarar gören 3. kişiye ödemek zorunda kaldığı asıl alacak yanında faiz ve yargılama giderlerini de diğer zarar sorumlularına kusuru oranında rücu edebilir. Mahkemece bu husus gözetilmeksizin davalı ... ... A.Ş'nin bakiye teminat limitinin %25 inden sorumlu olduğunun kabulü ile yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl ve birleşen davada davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde asıl ve birleşen davada davacıya iadesine,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.