ölümlü trafik kazasında hayatını kaybeden yolcunun yakınlarının, maddi ve manevi tazminat talebiyle çok sayıda davalıya karşı açtığı davanın temyiz incelemesi.

Ölümlü trafik kazasında hayatını kaybeden yolcunun yakınlarının, maddi ve manevi tazminat talebiyle çok sayıda davalıya karşı açtığı davanın temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, 29.09.2015 tarihli otobüs-kamyon kazasında yolcu olarak hayatını kaybeden kişinin yakınlarının, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talepleriyle sürücüler, araç işletenleri ve sigorta şirketleri aleyhine açtığı davaların temyiz aşamasındaki durumunu özetlemekte olup, davacılar kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte maddi ve manevi tazminat talep ederken, davalılar davanın reddi, usuli eksiklikler, sorumluluk limitleri veya bilirkişi incelemesi gibi çeşitli savunmalar sunmuşlardır.

4. Hukuk Dairesi 2022/13859 E. , 2025/16479 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/7 43... /1433 Karar

BİRLEŞEN 2016/476 ESAS SAYILI DOSYA

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2019/481 E., 2020/436 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ile ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş. tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 09.12.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte taraflardan kimsenin gelmemiş olduğu belirlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 09.12.2025 gününde Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 29.09.2015 tarihinde davalılardan sürücü ... yönetimindeki ... Turizmin işleteni olduğu otobüsle diğer davalılardan ... yönetimindeki kamyonun karıştığı kazada otobüste yolcu olarak bulunan davacılar desteği ... ... hayatını kaybettiğini, diğer davalıların araçların sigortacısı olduğunu belirterek ... lehine kızı ...'nun ölümünden dolayı fazlaya ve faize ilişkin alacak hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 25.000,00 TL maddi tazminatın tüm davalılardan kaza tarihi olan 29.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... lehine, kızı ...'nun ölümünden dolayı fazlaya ve faize ilişkin alacak hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın tüm davalılardan kaza tarihi olan 29.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... lehine 100.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... Emlak, ... Turizm, ..., ... ve kasko şirketi ... Sigorta AŞ'den kaza tarihi olan 29.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... lehine 25.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... Emlak ... Turizm, ..., ... ve kasko şirketi ... Sigorta A.Ş.'den kaza tarihi olan 29.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... lehine 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... Emlak, ... Turizm, ..., ... ve kasko şirketi ... Sigorta A.Ş.'den kaza tarihi olan 29.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; aracın müvekkili şirket nezdinde Trafik Sigorta Poliçesi ile 27.03.2015/2016 tarihleri arasında sigortalı olduğunu, poliçede kişi başına azami sorumluluk limiti kaza tarihinde 290.000,00 TL olup sigortalı araç sürücüsünün kusur oranında ve zarar nispetinde olduğunu, iş bu dosyanın 2015/1791 Esas sayılı dosya ile birleştirilmesini, müvekkili şirket aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Turizm Sey. Org. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde: davacının dava dilekçesinin eklerinin usulen uygun ve eksiksiz şekilde tebliğ edilmediğini, ceza davasının bekletici mesele yapılmasını, mahkemece kusur incelemesi yapılması gerektiğini, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin fahiş olduğunu, diğer sigorta şirketi olan ... Sigorta AŞ'ye davanın ihbarı gerektiğini, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket aleyhine müteveffa ... ... babası... tarafından ... ... desteğinden yoksun kaldığı iddiası ve manevi tazminat talebi ile Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/1791 Esas sayılı dava açıldığını, iş bu dosya ile davalar arasındaki fiili ve hukuki illiyetin açık olması, davaların konularının aynı olması ve usul ekonomisi uyarınca birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Emlak İnşaat Turizm Otomotiv Gıda ve Tüketim Malları Tic San Ltd Şti vekili cevap dilekçesinde; davacıların davasının reddine, mahkeme aksi kanaate varması halinde gerekli bilirkişi incelemelerinin yapılarak sonucuna göre karar verilmesi, muhik bir manevi tazminata hükmedilmesini vekaleten talep etmiştir.

Davalı Halk Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davacının davasının reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2016/476 Esas sayılı dava dosyasında:

Davacı vekili dava dilekçesinde; otobüsün Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasının davalı ... şirketince tanzim edildiğini, davalı ... şirketinin sigorta teminat limitleri içerisinde kalan borcunu ödemediği için icra takibi başlattıklarını, davalının takibe itiraz ettiğini, ZMMS ve ZKFKS'den kaynaklanan sorumluluklar nedeniyle açılan davanın 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/340 Esas sayılı dosyasında devam ettiğini, açılan ceza dosyasının da Sakarya 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/404 Esas sayılı dosyası olduğunu, davalının Kayseri 7. İcra Müdürlüğü'nün 2016/3261 Esas sayılı dosyası ile yapılan takibe itiraz ettiğini belirterek davalının haksız ve kötü niyetli itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; desteğin babası ...'ın açtığı destekten yoksun kalma tazminatı davasının devam ettiğini, bu dosyanın bekletici mesele yapılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'ın birleşen 2016/476 Esas sayılı dosya yönünden davalı ...Ş.'nin Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün 2020/53701 (eski esası Kayseri 7. İcra Müdürlüğü 2016/3261) Esas sayılı dosyasında yapmış olduğu itirazın davacı ... yönünden iptali ile 87.500,00 TL asıl alacak üzerinden takibin devamına, 29.02.2016 takip tarihinden itibaren asıl alacağa yasal faiz yürütülmesine, 87.500,00 TL asıl alacağın %20'si oranındaki 17.500,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, birleşen 2016/340 Esas sayılı dosya ile ilgili olarak ise davacı ...'ın maddi tazminat davasının kabulü ile 150.360,61 TL'nin 01.12.2015 dava tarihinden itibaren işleyecek araçların ticari araç olması nedeniyle avans faizi ile birlikte davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, davacı ...'ın manevi tazminat davasının kabulü ile 100.000,00 TL manevi tazminatın 29.09.2015 kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Emlak İnşaat Oto. Gıda ve Tük. Mal. Tic. San. Ltd. Şti., ... Turizm Seyahat Org. ve Tic. A.Ş., ..., ... ve poliçede manevi tazminattan da sorumluluk bulunması nedeniyle ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ... yönünden ise dava tarihi olan 01.12.2015 tarihinden itibaren faiz yürütülmek ve limitle sınırlı olmak kaydı ile sorumlu olduğunun belirlenmesine, davacı ...'ın maddi tazminat davasının kabulü ile 1.000,00 TL'nin 01.12.2015 dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Emlak İnşaat Oto. Gıda ve Tük. Mal. Tic. San. Ltd. Şti., ... Turizm Seyahat Org. ve Tic. A.Ş., ..., ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, sigorta şirketleri bakımından 01.12.2015 dava tarihinden itibaren faiz yürütülmek ve limitle sınırlı olmak kaydı ile sorumlu olduklarının belirlenmesine, Zorunlu Kara Yolu Taşımacılık Mali Mesuliyet teminat limitleri aşılmadığı için ... Sigorta A.Ş. ve Halk Sigorta A.Ş. yönünden davanın reddine, davacı ...'ın manevi tazminat davasının kabulü ile 25.000,00 TL manevi tazminatın 29.09.2015 kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Emlak İnşaat Oto. Gıda ve Tük. Mal. Tic. San. Ltd. Şti., ... Turizm Seyahat Org. ve Tic. A.Ş., ..., ... ve poliçede manevi tazminattan da sorumluluk bulunması nedeniyle ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, davalı ...'nin 01.12.2015 dava tarihinden itibaren faiz yürütülmek ve limitle sınırlı olmak kaydı ile sorumlu olduğunun belirlenmesine, davacı ...'ın manevi tazminat davasının kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminatın 29.09.2015 kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Emlak İnşaat Oto. Gıda ve Tük. Mal. Tic. San. Ltd. Şti., ... Turizm Seyahat Org. ve Tic. A.Ş., ..., ... ve poliçede manevi tazminattan da sorumluluk bulunması nedeniyle ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, davalı ...'nin 01.12.2015 dava tarihinden itibaren faiz yürütülmek ve limitle sınırlı olmak kaydı ile sorumlu olduğunun belirlenmesine, ...'ın 2.500,00 TL ... Ferdi Koltuk Sigorta Tazminatı'nın 01.12.2015 dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ve limitle sınırlı olmak üzere davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin bu kararına karşı davalı ... Turizm A.Ş., ... Emlak Ltd. Şti. ve ... ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine dosya içerisindeki bilgi ve belgelere ve özellikle hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporundaki hesaplamalara, asıl ve ek aktüer raporlarındaki tespit ve değerlendirmelere, sözkonusu raporların ayrıntılı, bilimsel, taraf ve kanun yolu denetimine elverişli, somut olayın özelliklerine uygun nitelikte olmasına, somut olayda davacılar desteğinin yolcu olarak bulunduğu aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortasının bulunduğunun ve kazanın iller arasında yapılan taşıma esnasında meydana gelmiş olmasına, kazada murisin emniyet kemeri takıp takmadığı hususunun kaza tespit tutanağından tespit edilememesine ve bu hususu ispat yükünün davalı tarafta olup davalı tarafça ispat edilememesine, davacılar desteğinin araçta yolcu olup kusurundan söz edilemeyecek olmasına, dava dilekçesinde davalıların müteselsilen sorumlu tutulmalarının talep edilmiş olmasına, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi durumlar dikkate alındığında davacılar yararına hükmedilen manevi tazminat miktarının makul seviyede takdir olunmasına, ilk derece mahkemesinin raporları/ delilleri takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre ilk derece mahkemesince birleşen davalar yönünden (davacı ... açılıp mahkemenin 2015/1791 e.kayıtlı olup takipsiz bırakılması dolayısıyla tefrik edilmesi neticesinde) yazılı şekilde kabul karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davalılar ... Emlak İnş. Tur. Otomotiv Gıd. ve Tüketim Mal. Tic. San. Ltd. Şti., ... Tur. Sey. Org. ve Tic. A.Ş., ... ... Sigorta A.Ş. vekillerince yapılan istinaf itirazlarının yerinde görülmediği belirtilerek davalılar ... Emlak İnş. Tur. Otomotiv Gıd. ve Tüketim Mal. Tic. San. Ltd. Şti., ... Tur. Sey. Org. ve Tic. A.Ş., ... ... Sigorta A.Ş. vekillerinin Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09.09.2020 tarih ve 2019/4 81... /436 Karar sayılı ilamına karşı yaptığı istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b,1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; hükmedilen manevi tazminat tutarının fahiş olduğunu, taşımacılık poliçesinin sorumlu olduğuna dair gerekçeli kararda herhangi bir gerekçe bulunmadığını, ...'a maddi tazminat hükmedilmesinin gerekçesiz olduğunu, aktüer hesabında destek başlama yaşlarının hatalı hesaplandığını, ayrı ayrı vekalet ücretlerine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, faize itirazlarının olduğunu, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini beyan etmiştir.

Davalı ... Tur Sey Org A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; istinaf taleplerinin neden reddedildiğinin açıklanmadığını, destekten yoksun kalma hesabının hatalı yapıldığını, ... lehine maddi tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Adli Tıp Kurumu raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, müterafik kusur incelemesi ve indirimi yapılmadığını, vekalet ücretinin hukuka aykırı bir şekilde her dosya ve her talep için ayrı ayrı hüküm altına alındığını, sigortacıların sorumluluğunun tespit edilmesi gerektiğini, manevi tazminata avans faizi işletilmesinin tazminatın ruhuna aykırı olduğunu belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

1.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekili ve davalı ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş. vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında, destek payları doğru belirlenerek, destekten yoksun kalanlara müteveffanın sağlığında sağlamış/sağlayacak olduğu yardımın miktarı da doğru şekilde hesaplanmalıdır.

Hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda desteğin hayatta bulunan dava dışı babasına pay ayrılmamıştır.

Dairemizin yerleşik uygulamasına göre; desteğin çocuğu yok ise gelirini eşi ile eşit paylaşacağı kabul edilerek gelirden destek ile eşin %50’şer pay alacağı; desteğin çocuğu var ise destek ile eşin 2’şer, her bir çocuğun 1’er pay alacağı; desteğin eşi, çocuğu, ana ve babası var ise destek ile eşin 2’şer, çocuklar ile ana ve babanın 1’er pay alacağı kabul edilmektedir. Türk aile yapısıyla da uyumlu olan bu sistemde desteğin geliri aile bireyleri tarafından birlikte paylaşılmakta, aile bireyleri (özellikle çocuklar) arttıkça gelirden alınacak pay düşmekte, azaldıkça gelirden alınacak pay artmaktadır.

Yine istikrarlı uygulamamız gereğince; çocukların pay dağılımından çıkması durumunda, bu çocuğun payı destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılmakta, ana ve babaya verilmemektedir. Ana ve babadan birinin pay dağılımından çıkması hâlinde ise payı diğerine aktarılmakta, ana ve baba ile çocukların tamamının pay dağılımından çıkması durumunda ise desteğin gelirini eşi ile eşit paylaşacağı varsayımı ile gelirden destek ile eşin %50’şer pay alacağı kabul edilerek tazminat hesaplanmaktadır.

Ayrıca destekten yoksun kalanlardan bir kısmının destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunmadığı durumda, talepte bulunmayan kişilerin paylarının da hesaplamada göz önünde tutulması gerekmektedir.

Somut olayda; destek ilişkisi ispatlanan davacı üvey babaya pay ayrılması doğru ise de iş bu dosyada destekten yoksun kalma tazminatı talebi olmayan ama sağ olan öz babanın payı ayrılarak destek paylarının belirlenmesi, daha sonra Dairemizin yerleşik uygulamaları ile belirlenen ve yukarıda ifade olunan destek payları esas alınmak suretiyle bilirkişiden ek rapor alınarak (usuli kazanılmış haklar gözetilmek suretiyle) davacıların talep edebileceği tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken bu durum göz ardı edilerek rapordaki hesaplamanın kabulü ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekili ve davalı ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekili ve davalı ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Duruşmada vekille temsil olunmayan davalı ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş. yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş. ve ... ... Sigorta Şirketine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.12.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.