Antalya Bölge Adliye Mahkemesinin, konkordato sürecinde İİK 308/b maddesi kapsamında çekişmeli banka alacağının tespiti yönündeki Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi kararının istinaf incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, konkordato süreci devam eden bir tekstil şirketinin bankaya olan borcunun, banka tarafından bildirilen 824.349,01 TLlik toplam alacağın şirket tarafından reddedilen 298.359,01 TLlik kısmının tespiti ve ilgili yasal düzenlemeler uyarınca mahkemece belirlenecek bir bankaya yatırılması talebini içermekte olup, davacı banka, bu ret işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, konkordato projesinin menfaatlerini zedelediğini iddia ederek çekişmeli alacağının kaydını ve kabulünü talep etmektedir.
T.C.
ANTALYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ16.HUKUK DAİRESİT Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: DENİZLİ 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİKARAR TARİHİ: 29/03/2022DAVANIN KONUSU: İİK 308/b Maddesi Uyarınca Çekişmeli Alacağın TespitiGEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ: 14/09/2026İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.Üye hakimin görüşü değerlendirildi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, davalı-borçlu .... Bobin Boy. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili banka arasında genel kredi sözleşmesi imzalandığını, borçlu lehine kredi hesapları açılarak kredi kullandırıldığını, firmanın müvekkili banka ile imzaladığı kredi sözleşmeleri uyarınca kullandırılan kredilerin teminatı olarak müvekkili banka lehine, maliki ... Bobin Boy. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, ... ili, ... ilçesi, ... mahallesinde bulunan ... ada, ...parsel sayılı taşınmaz üzerine ... Tapu Sicil Müdürlüğü'nün 25/12/2014 tarih ve ... yevmiye numarası ile müvekkili banka lehine 1. dereceden 670.000 TL limit ile ipotek tesis edildiğini, anılan kredi sözleşmesinde borçluların sözleşme hükümlerini yerine getirmemesi üzerine kredi hesaplarının kat edildiğini, borçlu firma tarafından Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosyası üzerinden konkordato talebinde bulunulduğunu, mahkeme tarafından firma hakkında 02/01/2019 tarihinde konkordato üç ay geçici mühlet kararı, 29/05/2019 tarihinde ise konkordato bir yıl kesin mühlet kararı verildiğini, 21/08/2020 tarihinden başlamak üzere kesin mühletin 6 ay uzatılmasına karar verildiğini, konkordato mühlet aşamasında müvekkili banka tarafından, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasına ve konkordato komiserliğine; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 13/12/2019 tarihi itibariyle, ....Boy. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.’den 824.349,01 TL olarak alacaklarını bildirdiğini, ancak borçlu firmanın kabul/ret beyanı gereği, müvekkili bankanın davalı borçlu ...Bobin Boy. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde 525.990,00 TL alacağının bulunduğu, diğer kısımlar ise davalı borçlu tarafından reddedildiğini, konkordato alacaklılar toplantısı neticesinde müvekkili alacaklı banka tarafından konkordato projesine karşı olumsuz oy kullanıldığını, oylamanın ve konkordato komiserliğince tanzim edilip dosyaya sunulan nihai raporun ardından firma hakkında 22/02/2021 tarihinde .... Boyama Tekstil Sanayi ve Tic. Lim. Şti.’nin davasının kısmen kabulü ile; davacı: ....Bobin Boyama Tekstil Sanayi ve Tic. Lim. Şti.’nin sunmuş olduğu konkordato projesinin İİK'nın 305 vd. maddeleri gereğince adi alacaklar yönünden tasdik şartları oluştuğundan tasdikine, rehinli alacaklar yönünden reddine dair karar verildiğini, tasdik edilen proje gereği firmanın tüm adi borçlarını borçtan tenzilat yapılmaksızın 22/02/2021 tarihinden itibaren bir yıl ödemesiz dönemi takip eden 48 ayda, aylık eşit taksitler halinde ödemesine dair hüküm kurulduğunu, anılan hükmün müvekkili alacaklı bankanın menfaatinin zedelenmesini önleyecek hukuki enstrümanların hiçbirinin kullanılmaması sonucunu doğuracak şekilde usul ve yasaya aykırı olarak tesis edildiğini, hakkında konkordato tasdik kararı verilen borçlu şirketin, müvekkili alacaklı bankaya 13/12/2019 tarihi itibarıyla toplam 824.349,01 TL olarak bildirilen alacağının 525.990,00 TL’lık kısmının kabul edildiği, 298.359.01 TL’lık kısmının ise borçlunun beyanı esas alınarak haksız ve hukuka aykırı olarak reddedildiğini, bu nedenle fazlaya, ıslaha ilişkin hakları saklı kalmak üzere; Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/02/2021 tarih ve .... Esas - .... Karar sayılı kararla konkordato talebinin tasdikine karar verilen borçlu davalı şirketin, müvekkili alacaklı davacı bankaya 13/12/2019 tarihi itibarıyla toplam 824.349,01 TL alacağının bulunduğu bu tutarın 525.990.00 TL’sinin kabul edildiği, borçlu davalının beyanı esas alınmak suretiyle müvekkili bankanın reddedilen alacağının ise 298.359.01 TL olduğu, çekişmeli hale gelen bu tutarın kayıt kabulü ile tespiti ve anılan borç tutarının İcra İflas Yasası'nın 308/b maddesi uyarınca konkordato tasdik kararı veren Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından belirlenecek bir bankaya borçlu davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalı vekili, müvekkilleri ....Bobin Boyama Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. , ...Tekstil Turizm Gıda İnş. Mermer İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş., ...ve ...., ....tarafından “ödeme güçlüğüne düşülmesi ve borçlarını ödeyememe tehlikesi ile karşı karşıya kalması” nedeni ile İİK'nın 285 ve devamı maddeleri kapsamında konkordato talebi ile dava açıldığını ve Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosya ile yapılan yargılama neticesinde 22/02/2021 tarihinde "Davacılar .... Bobin Boyama Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. , ....Tekstil Turizm Gıda İnş. Mermer İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.'nin davasının kabulü ile, davacılar .... Bobin Boyama Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. , ....Tekstil Turizm Gıda İnş. Mermer İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. açısından İİK'nın 305 vd. maddeleri gereğince tasdik şartları oluştuğundan tasdikine, davacı müvekkilleri ...., ..., ....hakkında açılan davanın ise reddine karar verildiğini, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas Sayılı dosyasında; davacılar hakkında 7101 sayılı kanunun değişik 287 maddesine uyarınca 02/01/2019 tarihinden başlamak üzere 3 ay süre ile geçici mühlet kararı verildiği, bir takım tedbir kararı verildiği ve davacıların tüm iş ve işlemlerinin komiser onayına tabi tutulmasına karar verildiğini, 27/03/2019 tarihli duruşmada 02/04/2019 tarihinden başlamak üzere 2 ay süre ile geçici mühletin uzatılmasına, tedbirlerin devamına karar verildiğini, yine Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında, komiser heyeti tarafından yargılama sürecinde İİK'ın 302. maddesi gereği alacaklılar toplantısı için yasada öngörülen ve yasada sıralı olarak yer alan hazırlık işlemleri tamamlandığını, komiser heyeti tarafından nihai olarak 28/01/2021 tarihinde alacaklılar toplantısı yapıldığını, 11/02/2021 tarihli konkordato kesin mühlet nihai raporu ve 18/02/2021 tarihli konkordato kesin mühlet ek nihai raporu düzenlenerek mahkemeye sunulduğunu, "davacıların tasdik koşullarının oluştuğunun" tespit edildiğini, komiser heyetince alacaklılar toplantısının yapılabilmesi için yasal olarak hüküm altına alınan tüm koşulların yerine getirildiğini, komiser heyeti tarafından, alacaklılar tarafından bildirilen alacaklar hakkında borçluların beyanlarının alındığını, "itiraz olunan alacak miktarları" alacaklılara beyanlarının bildirildiğini, borçlu tarafından itiraz olunan alacaklara ilişkin komiser heyetinin bildirimlerine karşı itirazda bulunan alacaklıların toplantıda nisaba dahil olacak alacaklarının tespiti bakımdan taraf defterlerinin de incelenerek" rapor düzenlenmesi için mahkemece resen SMMM .... ve bankacı bilirkişi ....'ın atandığını, bilirkişiler tarafından taraf defter incelemeleri yapılarak 05/02/2021 tarihli rapor düzenlendiğini, yapılan incelemeler sonucu mahkemece 05/02/2021 tarihli ara karar ile itiraza uğrayan alacaklar hakkında ara karar düzenlendiğini ve toplantı nisabında göz önüne alınacak alacak miktarlarının tespit edildiğini, banka tarafından alacağının miktarına ilişkin tüm itiraz yollarının kullanıldığını, incelemeler ile banka alacağının 525.990,00 TL olduğunu ve bankanın tamamı alacağı rüçhanlı alacak kapsamında kaldığının tespit edildiğini, bu nedenlerle dava açma haklarını saklı kalmak kaydıyla gerek mahkemenizin ... Esas sayılı dosyada mevcut komiser raporları ile ve gerekse mahkemece resen atanan SMMM ... ve bankacı bilirkişi ... tarafından banka tarafından sunulu belgeler ve davacılara ait ticari defterler incelemesi sonucu düzenlenen 05/02/2021 tarihli raporu ile bankanın 525.990,00 TL alacağının olduğu tespit edilmiş olmakla, davacı tarafından sunulan depo talebi adi alacaklılar arasında eşitsizlik yaratacak olması, mahkemece şayet alacağın varlığının tespitine karar verilir ise ödeme koşulları tüm diğer adi alacaklıların ödeme planına eklenecek olması ve dolayısıyla herhangi bir şekilde davacıyı hak kaybına uğratacak bir durumun söz konusu olmamakla ve ayrıca mahkemece de depo talebinin reddine karar verilmesi ve yine tasdik olunan projede henüz ödeme zamanının gelmemesi nedenleri ile depo talebinin reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...davacı banka ile davalı şirket arasında 15/06/2017 tarihli 1.000.000,00 TL limitli genel kredi sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme çerçevesinde kullandırılan krediden mahkememizce alınan ve hükme ve denetime elverişli bulunan 19/01/2022 havale tarihli bilirkişi raporu ile hesaplanan 867.701,26 TL borcun ödenmediği, bu miktardan Mahkememizin ... Esas sayılı davalı şirkete ait konkordato dosyasında 525.990,00 TL alacağın kabul edildiği, buna göre davacı bankanın bakiye 341.711,26 TL alacağı bulunduğu anlaşılmakla HMK'nın 26. maddesi gereği taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne, davacı tarafça bakiye borcun İİK 308/b maddesi uyarınca mahkeme tarafından belirlenecek bir bankaya borçlu davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesi talep edilmişse de; madde metninde de açıkça vurgulandığı üzere tasdik kararını veren mahkemece bu karar verilebileceğinden ve iş bu dosyada tasdik yargılaması yapılmadığından talep reddedilmiştir." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, hesaplamada dikkate alınması gereken tarihin, müvekkili şirket hakkında verilen geçici mühlet tarihi olan 02/01/2019 olduğunu, davacı bankaya müvekkili şirkete ait taşınmazın, üst sınır ipoteği olarak 670.000,00 TL bedelle ipotek verildiğini, üst sınırı aşan kısmın teminattan yararlanamayacağını, üst sınırı aşan kısım için alacaklının yapabileceği işlemin adi alacak olarak takibe devam etmek olduğunu, davacı banka tarafından Denizli 9. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takibe geçildiğini ve alacağın tamamına kavuştuğunu, adi alacaklılara faiz işlemeyeceğini, bilirkişi tarafından gayrinakit risk alacak hesabında riskler nakde dönüşmüşcesine alacak hesabının yapıldığını, banka tarafından müvekkili şirkete verilen çeklerin güvence bedelinin ödenmesinin söz konusu olmadığını, raporlar arasında çelişki bulunduğunu beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, İİK'nın 308/b maddesi uyarınca çekişmeli alacağın tespiti istemine ilişkindir.Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Eldeki uyuşmazlık, İcra ve İflas Kanunu'nun 308/b maddesinde düzenlenen ve anılan maddede “alacakları itiraza uğramış” kavramı ile ifade edilen konkordato talep eden borçlunun alacağa itiraz etmesi sonucu “çekişmeli alacak” haline gelen alacağın tespiti ve tahsili istemine ilişkindir.İcra ve İflas Kanunu'nun 301. maddesine göre, konkordato projesinin hazırlanıp alacakların bildirilmesi ve tahkikinden sonra, komiser tarafından yapılacak ilanda yer alan alacaklının bir başka deyişle, konkordato projesine alacağı kaydedilen alacaklının alacağına borçlunun itiraz etmesi halinde bu alacak “çekişmeli alacak” vasfını kazanır.İcra ve İflas Kanunu'nun 302/IV. bendi gereği mahkeme, çekişmeli alacağın hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına yaklaşık ispat ölçüsünde ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırarak karar verecektir. Bu şekilde inceleme yapan mahkemenin vereceği karar, maddi hukuk bakımından sonuç doğurmaz.Çekişmeli alacağın oylamaya katılmasına ve katılacağı orana karar veren mahkeme, İİK’nın 308/b-II. bendi gereği tasdik kararında konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebileceği gibi çekişmeli alacağın oylamaya hiç katılmamasına da karar verebilir, ancak ne yönde karar verilirse verilsin bu karar bağlayıcı olmayıp tasdik kararının ilanından itibaren İİK’nın 308/b-I. bendi gereği alacağı itiraza uğrayan alacaklı tasdik kararından itibaren bir ay içinde dava açabilir. Süresi içerisinde dava açılmaması durumunda alacaklıların tasdik kararı veren mahkemenin çekişmeli alacağa karşılık olarak ayrılan ve bankaya yatırılan payı talep etmeleri de mümkün değildir. Buna karşın alacakları itiraza uğrayan alacaklıların genel hükümlere göre her zaman dava açmaları mümkündür. Bu durumda alacakların itiraza uğrayan alacaklıların bir ay içinde dava açmaları halinde çekişmeli alacak olarak İİK'nın 308/b maddesinden yararlanacağını, bir aylık süre içinde dava açmaması halinde ise, davanın genel hükümlere tabi olacağını ve çekişmeli alacak olarak bu hükümden yararlanamayacağını söyleyebiliriz.Çekişmeli alacaklar hakkındaki açılacak dava, görevli ve yetkili mahkeme ile yargılama usulleri ve ispat hukuku kuralları bakımından genel hükümlere tabi olacaktır. Örneğin çekişmeli alacak kira sözleşmesinden kaynaklanmakta ise uyuşmazlık sulh hukuk mahkemesinde, işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlık ise iş mahkemesinde, ticari olmayan bir alacağa dayalı uyuşmazlık ise asliye hukuk mahkemesinde, ticari nitelikte bir alacak ise, asliye ticaret mahkemesinde görülecektir. Kanun koyucu burada her uyuşmazlığın uzman mahkemelerde görülmesine ilişkin genel ilkeye bağlı kalmıştır. Genel hükümlere tabi olma sadece bu konularda söz konusudur. Buna karşılık, alacağın tahsili genel hükümlere tabi değildir. Yukarıda değinildiği üzere tasdik edilen konkordato genel olarak bütün alacaklılar için mecburi ve bağlayıcı olduğundan çekişmeli alacağın mukadderatı da konkordato hükümlerine tabidir. Bir başka deyişle çekişmeli alacak hakkında karar veren mahkeme, konkordato projesini göz önünde bulundurarak alacağın tasdik edilen vade, tenzilat ve diğer ödeme koşullarına göre, tahsil edilmesi yönünde hüküm kuracaktır. Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince; davalı şirket hakkında 22/02/2021 tarihinde verilen konkordato tasdik kararı Dairemizin ...Esas sayılı ilamı ile 28/11/2024 tarihinde kaldırılarak “şirket hakkında iflas koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekçesi ile” ilk derece mahkemesine geri gönderilmiştir. Yani çekişmeli alacak davasının istinaf incelemesinin yapıldığı tarihte davalı şirket hakkında verilen konkordatonun tasdikine dair bir karar mevcut değildir.İİK’nın 308/b maddesinde düzenlenen çekişmeli alacaklar için açılacak davadan söz edebilmek için “geçerli konkordato talebi ve tasdik kararının bulunması” bu davanın ön koşuludur.Hal böyle olunca, davalı şirketin konkordato talebi ile ilgili verilen karar Dairemiz'ce kaldırıldığından kaldırma kararı sonrası yürütülen yargılamanın akıbeti araştırılarak;a) Konkordato talebi reddedilmesi halinde çekişmeli alacak davası için “konkordatonun kabulü” ön koşulu ortadan kalktığı için HMK’nın 30. maddesinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesi de dikkate alınarak işbu davaya genel hükümlere göre alacak davası olarak devam edilmesi gerekir. Zira çekişmeli alacak davasında alacak talebi hakkında yapılacak yargılama genel hükümlere tabi ise de; verilecek hüküm ve sonuçlar konkordatonun yürürlükte olup olmamasına göre farklıdır. Konkordato yürürlükte iken alacağın konkordato projesi kapsamında, tasdik edilen konkordato hükümlerine göre ödenmesi gerekecek, örneğin konkordato faizsiz ise faiz uygulanmayacak, buna karşılık konkordato yürürlükte değil ise faiz de dahil tamamen genel hükümlere göre tahsil hükmü kurulacaktır. b-) Konkordato talepli davada davalı şirketin iflasına karar verilmesi halinde ise davaya kayıt kabul davası olarak devam edilerek hüküm kurulmak üzere yeniden esas hakkında bir karar verilmesi için kararın re’sen kaldırılması gerekmiştir.c) Kabule göre ise;ı- Yukarıda açıklandığı üzere eldeki davanın niteliği gözetilerek, alacak miktarının geçici mühlet tarihi itibari ile tespit edilerek, konkordato hükümlerine göre ise tahsil hükmü kurulması gerekirken aksi yönde hüküm kurulması,ıı- Konkordato dosyasında alınan bilirkişi raporları ile eldeki dosya arasında alınan bilirkişi raporu arasında çelişki bulunmasına rağmen, bu çelişkinin giderilmemesi ve rapora itirazların karşılanmaması,ııı - Eldeki alacak için ipotek verildiği, ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile Denizli 9. İcra Müdürlüğü'nün ....Esas sayılı dosyasında takip yapıldığı ve alacağın ödendiği iddiasının araştırılmaması hatalı olmuştur.Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun resen sebeplerle esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun resen sebeplerle ESASTAN KABULÜNE, 2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/03/2022 tarih ve ... Esas - ...Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE, 5-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA, 6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE, 8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE, Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.