Kooperatif üyesinin, iptal edilen genel kurul kararları ve arsa payı inşaat sözleşmesi kaynaklı tapu iptali ile tescil talebi davasında bozma sonrası yargılama.
Özet: Bir kooperatif üyesinin, yükümlülüklerini tamamladığı iddiasıyla bir bağımsız bölümün kendi adına tescili için açtığı davada; yerel mahkeme, genel kurul kararlarının iptali sonrası davacının kooperatife borcu kalmadığı ve dairenin kendisine tahsis edildiği gerekçesiyle tescile karar vermiştir. Ancak Yargıtay, arsa sahibi ile kooperatif arasındaki bağımsız bölüm paylaşımının netleştirilmesi, dava konusu dairenin kime isabet ettiğinin tespiti, davacının genel kurul kararları çerçevesindeki ödeme yükümlülükleri ve ek ödeme yapan/yapmayan ortakların durumu gibi hususlarda yeterli inceleme yapılmadığı gerekçesiyle mahkeme kararını defalarca bozarak davanın esaslı yönlerinin yeniden ele alınmasını talep etmiştir.
6. Hukuk Dairesi         2025/1554 E.  ,  2025/2725 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/286 E., 2024/394 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı kooperatif üyesi olan müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, genel kurulda alınan kararlar uyarınca ödeme yapan ortaklara tapu devri yapılacağı yönünde karar alındığını, bu kararın müvekkili gibi şartlı ortakların kazanılmış haklarını ihlâl ettiğinden iptaline karar verildiğini, kat irtifaklarının davalı arsa malikleri adına kurulduğunu ileri sürerek, ... 8 47... parsel de kayıtlı A blok, 2 numaralı bağımsız bölümün davalı arsa sahipleri adına olan kaydının iptali ile müvekkili adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı kooperatif vekili cevap dilekçesinde; tapu maliki olmadıklarından husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava dışı kooperatifin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan haklarını davalı kooperatife devrettiğini, sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihine ek süreler tanınmasına rağmen işin tamamlanamadığını, açılan davalarda tazminat kazandıklarını, sözleşmenin feshine karar verildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece bozma ilamına uyarak verilen 09.12.2014 tarihli ve 2012/636 Esas, 2014/539 Karar sayılı kararı ile davalı kooperatif üyesi olan davacının, şartlı üyelerden ek ödeme alınması hususundaki genel kurul kararının kesinleşmiş mahkeme kararıyla ortadan kalkması nedeniyle herhangi bir parasal yükümlülüğünün bulunmadığı, bu şekilde davacının üyeliği nedeniyle davalı kooperatife ödemelerini tam ve eksiksiz yaptığı, diğer davalı arsa sahipleri yönünden tapu iptali ve tescile ilişkin önceki kararın kesinleştiği gerekçesiyle davalı ... ve davalı Kooperatif yönünden davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı ... ve davalı Kooperatif vekillerince ayrı ayrı temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 03.07.2017 tarihli ve 2015/2733 Esas, 2017/1953 Karar sayılı kararlarıyla; mahkemece bozma ilamı doğrultusunda inceleme yapılarak karar verilmiş ise de denetime elverişli olmayan bilirkişi raporu hükme esas alınarak karar verildiği, dava konusu bağımsız bölümün yüklenici kooperatife kalacak dairelerden olup olmadığının araştırılması istenmiş ise de bu konuya ilişkin bilirkişi raporu ve dosya kapsamından net bir saptama yapmanın mümkün olmadığı, davalılardan kooperatif ile davalı arsa sahibi ... arasındaki tarihsiz olan ve benimsenen protokole göre, arsa sahibine 6 bağımsız bölüm verileceği kararlaştırılmış olup, bunların bir tanesi dışında hangi bağımsız bölüm olacağının belirtilmediği, bu durumun anılan davalıların beyanı doğrultusunda saptanacağından bu doğrultuda inceleme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği, düzenlenen bilirkişi raporunda ek ödeme yapan ve tapuda devir yapılan üyeler olduğu belirtilmesine rağmen, peşin bedelli olmayan ve peşin bedelli olup da iptal edilen genel kurul kararı doğrultusunda aidat ödemesi yapan ortaklar dışında davacı gibi peşin bedelli olan, iptal edilen genel kurul kararı doğrultusunda ödeme yapmayan ortaklar bakımından inceleme yapılmadığı gibi mahkemece bu hususa hiç değinilmediği, öte yandan, bu dava ile bağlantılı 13.05.2015 tarihli ve 2014/23-68 E., 2015/1332 K. sayılı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı doğrultusunda, davalı kooperatif ile davalı ... arasındaki bila tarihli protokol hükümleri doğrultusunda, arsa sahibine verilecek para ve bağımsız bölümlerin verilip verilmediği, 847 ada, 8 parsel üzerine kaç daire yapıldığı ve yüklenici ile arsa malikleri arasındaki paylaşımın ne şekilde olacağının araştırılmadığı, davaya konu edilen bağımsız bölümün yüklenici kooperatife isabet edecek yerlerden olup olmadığının da araştırılmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyarak verilen 20.04.2021 tarihli ve 2017/883 Esas, 2021/43 Karar sayılı kararı ile, davacının şartlı üye olduğu, eksik ödemesinin olmadığı, arsa sahipleri tarafından bedelleri alınmak suretiyle yaklaşık 70 dairenin tapusunun kooperatif üyelerine devredildiği görülmüş olup davacının da kooperatife herhangi bir borcu olmadığı ve davaya konu dairenin davacıya tahsis edildiği gerekçesiyle davalı ... ve davalı Kooperatif yönünden davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı ... vekilince temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 07.11.2022 tarihli ve 2021/4677 Esas, 2022/5200 Karar sayılı kararlarıyla; bozma ilâmına uyulduğu halde bozma ilâmının gerekleri yerine getirilmeden eksik inceleme ile karar verildiği, bozma ilâmında belirtilen hususlar dikkate alınarak bu dava ile bağlantılı davacı ile benzer durumda olan kooperatif üyelerinin açmış olduğu emsal dava dosyaları da getirtilerek incelenmek suretiyle oluşacak sonuç dairesinde davanın sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu dairenin kooperatif tarafından davacıya tahsis edildiği ve davacının kooperatife davaya konu daire ile ilgili olarak herhangi bir borcunun olmadığı, gerek davalı ...'ın beyanları gerekse tapu kayıtlarından anlaşılacağı üzere arsa sahipleri tarafından bedelleri alınmak suretiyle yaklaşık 70 dairenin tapusunun kooperatif üyelerine devredildiği görülmüş olup davacının da kooperatife herhangi bir borcu olmadığı ve davaya konu dairenin davacıya tahsis edildiği de dikkate alındığında yine dosya arasına alınan tapu kaydı ve diğer mahkemelerce verilen tapu iptal tescil kararları birlikte değerlendirildiğinde davalı ...'a açılan davalarda iş bu dava konusu taşınmaz dışındaki diğer dairelerin davaya konu edildiği ve bu taşınmazların ...'a düşecek taşınmaz sayısını karşıladığı anlaşılmakla davalı ... ve davalı Kooperatif yönünden davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; bozma gereklerinin yerine getirilmediğini, davalı yüklenici kooperatif ile müvekkil ... arasındaki benimsenen tarihsiz tasfiye protokolü gereğince müvekkile ayrıca verilmesi gereken 6 adet bağımsız bölümün hangileri olduğunun belirlenmediğini ve müvekkile verilmesi gereken paranın verilmediğini, bozma ilamında belirtilen hususlarla ilgili bilirkişi raporu alınmadığını, Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen bu davayla bağlantılı emsal dosyalar gerektiği gibi incelenmeden hukukla bağdaşmayan bir şekilde sonuç çıkarılma yönüne gidildiğini, bu davayla aynı tarihlerde seri olarak açılan bağlantılı davalarda verilmiş olan davanın reddine dair kesinleşen kararlara konu bağımsız bölümlerin müvekkile kaldığı ve böylelikle müvekkilin daire sayısında artma meydana geldiği belirtilerek yüklenicinin tüm edimlerini yerine getirdiğinin ve bağımsız bölüm paylaşımının yapıldığının varsayıldığı, böyle bir durumda aynı durumda olan davacıların davasının tüm davalarda aynı deliller olmasına rağmen, erken karara çıkanlarda davanın reddine sonra karara çıkanlarda ise davanın kabulüne karar verilmesi şeklinde hatalı değerlendirme yapıldığını beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre kooperatife karşı yükümlülüklerini yerine getirdiğini ileri süren kooperatif ortağının tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Dosya kapsamı ve bu dava ile bağlantılı davacı ile benzer durumda olan kooperatif üyelerinin açmış olduğu emsal dava dosyaları birlikte değerlendirildiğinde; mahkemece davalı kooperatifin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafı olduğu, bu durumda davacı üyenin dairenin tapusunu arsa sahiplerinden talep edebilmesi için kooperatifin arsa sahiplerine karşı edimlerini yerine getirmiş olmasının gerektiği, bu konuda bozma ilamları doğrultusunda yapılan inceleme ve araştırma sonucu dava konusu dairenin, yüklenici kooperatife verilecek dairelerden olup olmadığı belirlenmediği gibi kooperatifin protokol gereklerini henüz yerine getirdiği ispat edilemediği gerekçesiyle davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
02.07.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.