antalya bölge adliye mahkemesi, teminat senedi olduğu iddia edilen bonoya ilişkin menfi tespit davasında, bilirkişi raporuyla belirlenen kısmi borçsuzluk kararına davalının yaptığı istinaf başvurusunun incelenmesi.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi, teminat senedi olduğu iddia edilen bonoya ilişkin menfi tespit davasında, bilirkişi raporuyla belirlenen kısmi borçsuzluk kararına davalının yaptığı istinaf başvurusunun incelenmesi.

Özet: Davacılar, müvekkili şirket adına verilen 35.000 TLlik senedin teminat niteliğinde olduğunu ve bir kısmının ödendiğini ileri sürerek borçlu olmadıklarının tespiti ve icra takibinin iptalini talep ederken, davalı senedin borç senedi olduğunu ve ödeme yapılmadığını savunmuştur; ilk derece mahkemesi, bilirkişi incelemesi sonucunda, senedin teslim edilecek mal karşılığında avans olarak alındığını ve davacıların 12.243,51 TL borçlu olduğunu belirleyerek, icra takibine konu 35.000 TLlik senet bedelinin 22.756,49 TLlik kısmı için davacıların borçlu olmadığına karar vererek davayı kısmen kabul etmiştir.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16.HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Antalya 3.Asliye Ticaret Mahkemesi

KARAR TARİHİ: 24/11/2022

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ: 21/09/2026

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACILARIN İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacılar vekili, müvekkili ...in yetkilisi olduğu .... San. ve Tic. Ltd. Şti. adına 20/10/2017 tanzim tarihli, 30/12/2017 vade tarihli 35.000,00 TL bedelli senedi teminat senedi olarak davalı şirket ile organik bağı olan ... İnş. Malz. Şti.'ye verdiğini, söz konusu senedin cirolanarak davalı şirkete geçtiğini, müvekkilinin bu senet karşılığında toplam 29.500,00 TL tutarında ödeme yaptığını, bu ödemeler dikkate alınmadan senedin tümü üzerinden icra takibine girişildiğini, davalı taraftan bu miktarda mal satın alınmadığını belirterek, müvekkillerinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, Antalya 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibinin iptaline, davalının kötü niyeti çok açık olduğu için İcra İflas Kanunu gereğince takibe konu miktarın %20'si oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, Antalya 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibinin dava sonuçlanıncaya dek tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili, davacının dava dilekçesinde belirttiği senedin teminat senedi olarak verilmediğini, söz konusu senedin borç senedi olduğunu, davacılar senet karşılığında ödeme yapmadığından ötürü icra takibi açıldığını, davacıların adresine hacze gidilerek haciz işlemi yapıldığını, işbu davanın menfi tespit davası olarak değil istirdat davası olarak açılması gerektiğini, davacılar tarafından müvekkili şirket yetkilisi hakkında Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, ... Soruşturma sayılı dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...davacıların davalı tarafça icra takibine konu edilen senetten dolayı borçlu olmadığı iddiasıyla eldeki davanın ikame edildiği, dava konusu icra takibine dayanak teşkil eden davacı ... tarafından keşide edilen 35.000,00 TL bedelli senedin dava dışı ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verildiği, davacı ...in de senet üzerinde kefil sıfatıyla imzasının bulunduğu, senet alacaklısı olan ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından senedin ciro edilerek dava dışı ... İnş. Malz. Ltd. Şti.'ye teslim edidiği ve dava dışı ... İnş. Malz. Ltd. Şti.'nin de senedi ciro ederek davalı şirkete verdiği, takibe konu senedin bono niteliğinde olup yasal unsurları taşıdığı, bunun yanında yukarıda açıklandığı üzere ihtiyari unsurlardan da "malen" kaydını ihtiva ettiği, davacıların senet içeriğine ve senetteki imzalara itirazlarının bulunmadığı ancak senedin teminat senedi olarak avans niteliğinde verildiğini, senet tutarında malın kendilerine teslim edilmediğini ileri sürdükleri, davalı tarafın ise davalı şirketin inşaat malzemeleri toptancılığı yaptığını, davacının hem davalı şirketten hem de bizzat bu şirketin yan kolu olduğunu beyan ettikleri, dava dışı ... İnş. Malz. Ltd. Şti.'den birtakım alışverişler yaptığını, davacının süregelen alışverişlerde düzensiz ödemeler yaptığını, senet karşılığı yapılan bir ödeme olmadığını savunduğu, dava konusu bonoya dayanak temel ilişkinin her iki tarafın da kabulünde olduğu, davalı şirketin yan kolu olan dava dışı ... İnş. Malz. Ltd. Şti.'nin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinden; dava konusu senedin teslim edilecek mal karşılığında avans olarak dava dışı ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alındığı sabit olup taraflar ile dava dışı ...İnş. Malz. Ltd. Şti.nin ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılarak mali müşavir bilirkişi tarafından tanzim edilen ve Mahkememizce de benimsenen 08/02/2021 tarihli bilirkişi ikinci ek raporunda dava tarihi itibariyle davacıların toplam 12.243,51 TL borçlu olduğunun, bu borç tutarının dava konusu olan senet bedelinden mahsup edilmesi ile dava tarihi itibariyle davacı tarafın dava konusu olan senede istinaden 35.000 - 12.243,51 = 22.756,49 TL tutarında borçlu olmadığının tespit edildiği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne, davalı tarafça kötüniyetli olarak takip yapıldığı ispatlanamadığından davacıların kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine, icra veznesindeki paranın alacaklı davalıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı teminat yatırılmadığından infaz edilmediğinden davalı lehine tazminat takdirine yer olmadığına" gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; alınan bilirkişi raporunun davacı ...in ticari defterleri incelenmeksizin düzenlendiğini, raporun hüküm kurulmasına elverişli olmadığını, ...in hem müvekkili şirketten hem de müvekkilinin yan kolu ...Ltd. Şti.'den, hem kendisi hem de şirketi adına bir takım alışverişler yaptığını ve süregelen alışverişte eksik ve düzensiz ödemeler yaptığını, davacıların takip dayanağı senet miktarı kadar borçlu olduklarını, tanıklarının dinlenilmediğini, tüm delillerinin toplanmadığını beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacılar dava dilekçesinde özetle; 20/10/2017 keşide, 30/12/2017 vade tarihli senedin dava dışı ... şirketinin borcuna karşılık davalı ile organik bağı bulunan dava dışı ... şirketine verildiğini, borca ilişkin 03/08/2017 tarihinde 10.000 TL ödeme, 15.500 TL bedelli çek, elden ise 4.000 TL ödeme yaptıklarını, senet tutarı kadar mal almadıklarını, takip sırasında 5.969,76 TL tutarında ödeme yapıldığını, senette malen kaydı bulunduğunu, teminat olarak verildiğini ileri sürürek eldeki menfi tespit davasını açmışlardır.

Senedin incelemesinde; borçlunun ... , avalin ... , lehdarın dava dışı ... şirketi olduğu, sonra ...şirketine ciro edildiği ve hamilin davalı olduğu, malen kaydı bulunduğu görülmektedir.

Davalı cevap dilekçesinde özetle; ...ın hem kendisinden hem yan kolu ... Şirketi'nden alışveriş yaptığını, ödemelerin senede ilişkin olmadığını savunmuştur.

Alınan 30/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı şirketin ve dava dışı ... şirketinin ticari defterlerinin incelendiği, davalının ticari defterlerinde dava dışı ... şirketi ile mal alım satımı olduğu, davalının kestiği son tarihi 24.05.2017 olan faturalar toplamının 11.879,01 TL olduğu, 03.08.2017 tarihinde ve 08.08.2017 tarihinde sırası ile 10.000 TL ve 1000 TL tutarında ödemeler yapıldığı, bu faturalara istinaden halen davalının 879,01 TL alacağının bulunduğu,

....şirketinin kayıtlarında ise; 12.09.2017 tarihinde 15.500 TL çek girişi olduğu, dava konusu senedin 21.09.2017 tarihinde ... şirketi defterine kaydedildiği, bu tarihten sonra ... şirketinin 27.861,79 TL tutarında mal teslim ettiği tespitleri yer almaktadır.

İcra dosyasından ise 14.11.2018 tarihinde 5.891,90 TL tutarında tahsilat yapıldığı anlaşılmaktadır.

Davada davacılar menfi tespit yönünden birden çok sebebe dayanmışlardır.

Birinci sebep senedin teminat senedi olması iddiasıdır. Ne var ki davacılar söz konusu senedin ... şirketinin ticari ilişkisi uyarınca teminat olarak verildiğini iddia etmiş olup, dava dışı ... şirketi senette lehdar durumundadır. Bu iddia ancak dava dışı ... şirketi tarafından öne sürülebilecek olup, eldeki dosyada davacılar arasında bu şirket yer almamaktadır.

Yine davacılar ... şirketinin senet bedeli kadar mal almadığını ileri sürmüş olup, bu iddiada ancak ... şirketi tarafından ileri sürülebilecek bir iddia niteliğindedir. Şöyle ki bu iki iddianın davalılara karşı ileri sürülebilmesinin ön koşulu, davacıların önce ... şirketine borçları bulunmadıklarını ispat etmeleridir. Somut olayda ise ... şirketi bu dosyada taraf olmadığından bu iddiaların incelenmesi hatalı olmuştur.

Ancak davacının bir diğer iddiası ödemedir.

Ödeme iddiası ise; bu noktada 10.000 TL ve 1.000 TL tutarındaki ödemeler dava konusu senedin tanzim ve defterlere kayıt tarihinden önce olup, bu ödemelerin senet bedelinden mahsup edilmesi hatalıdır. Davacının iddia ettiği 3.000 TL tutarından ödeme iddiası ise ispat edilememiştir.

Nitekim 15.500 TL tutarındaki çekin de ticari defterlere kayıt tarihi söz konusu dava konusu senedin kayıt tarihinden öncedir. Bu durumda bu çekin de söz konusu senede karşılık yapılan bir ödeme olduğu düşünülemez, kaldı ki söz konusu çekin ödenip ödenmediği dahi araştırılmamıştır. Nitekim bir borca karşılık kambiyo senedi düzenlenmesi, bu kambiyo senedi ödenmediği müddetçe borcu sona erdirmez.

Bu açıklamalar ışığında davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

Kabule göre ise; takipten sonra ödeme yapılmış olmasına, bilirkişi raporunda dava tarihi itibari ile hesaplama yapılmasına rağmen, hükümde dava tarihi itibari ile borçlu olunmayan tutarın belirtilmesi gerekirken bu hususun belirtilmemesi de hatalı olmuştur.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜYLE; yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince düzelterek esas hakkında yeniden karar verilmek üzere Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/11/2022 tarih ve ... Esas, ...Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE;

a-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL harçtan peşin olarak yatırılan 601,72 TL (597,72 peşin harç + 4,00 tamamlama harcı) harcın mahsubuyla bakiye 130,28 TL harcın davacılardan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA,

b-Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/02/2023 tarih ve ... Esas - ... Karar, ...Harç sayılı harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince İPTALİNE,

c-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

d-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine YER OLMADIĞINA,

e-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 35.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

f-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince ilk derece mahkemesince karar kesinleştiğinde ilgiliye İADESİNE,

3-İstinaf incelemesi yönünden;

a-Davalının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 388,62 (179,9 + 208,72) TL nispi istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince davalıya İADESİNE,

b-Davalı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 173,20 TL posta masrafı-tebligat gideri olmak üzere toplam 665,20 TL yargılama giderinin davacılardan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

d-İstinaf gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,

4-Kararın Dairemizce taraflara TEBLİĞİNE,

Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle, 04/06/2025 tarih 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesi uyarınca dava tarihindeki miktarı itibariyle 6100 sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.