6. Hukuk Dairesi, restorasyon işi sözleşmesinin haksız feshi iddiasıyla açılan alacak, kar kaybı, tazminat ve teminat mektubu bedeli talepleri ile idarenin vergi kesintisi ve ceza taleplerinin birleştirildiği davada bozma sonrası verilen kararı inceledi.
Özet: Bu hukuki metin, müteahhit ile idare arasındaki anahtar teslim götürü bedel bir restorasyon işi sözleşmesinin feshedilmesi sonrası ortaya çıkan ve birçok davanın birleştirilmesiyle görülen uyuşmazlığı ele almaktadır; davacı müteahhidin haksız fesih, ödenmeyen hak edişler, fiyat farkları, kar kaybı ve teminat mektubu zararları ile idarenin vergi tevkifatı, gecikme cezaları ve kira kaybı gibi taleplerini içeren davaların incelenmesi sonucunda mahkeme, bozmaya uyarak müteahhidin sözleşme dışı imalat bedeli talebini kabul etmiş, diğer kar kaybı ve teminat mektubu faizi gibi taleplerini ve idarenin ana birleşen davasını ise reddetmiştir.
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2020/606 E., 2024/937 K.Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA1. Asıl davada davacı vekili; müvekkili ile davalı idare arasında 02.07.2007 tarihli anahtar teslim götürü bedel ... İli, ... ilçesi, ... restorasyon işi sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin haksız olarak davalı idare tarafından feshedildiğini ileri sürerek sözleşme konusu işle ilgili hakedişi yapılmamış imalat ve ihzarat bedellerinin, önceki hakedişler nedeniyle ödenmeyen fiyat farklarının, yüklenici tarafından hazırlanan ve idareye sunulan revize restorasyon elektrik ve tesisat bedellerinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'sinin faizi ile birlikte, haksız fesih nedeniyle uğramış olduğu kâr kaybına ilişkin olarak şimdilik 5.000,00 TL'nin ve nakde çevrilip irad kaydedilen teminat mektubu bedelinden doğan zarara karşılık şimdilik 5.000,00 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 05.07.2012 tarihinde ıslah dilekçesi ile talebini 1.130.925,69 TL olarak artırmıştır. 2. Birleşen ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/317 E. sayılı davada davacı vekili; müvekkili ile davalı idare arasında 02.07.2007 tarihli anahtar teslim götürü bedel ... İli, ... ilçesi, ... restorasyon işi sözleşmesi imzalandığını, işin devamı sırasında davalı idarenin asli yükümlülüğünde olan bir takım yükümlülükleri yerine getirmediğinden, davacının işe devam edemediğini, davalı tarafça sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğini belirterek bilirkişi raporu ile tespit edilen, bankalara ödenen kredi faiz ve komisyon tutarları kaleminde hesaplanan 134.888,22 TL fiili zarar karşılığı tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 3. Birleşen ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2010/204 E. sayılı davada davacı vekili; müvekkili idare ile davalı yüklenici arasında 02.07.2007 tarihli anahtar teslim götürü bedel ... İli, ... ilçesi, ... restorasyon işi sözleşmesi imzalandığını, ihale konusu işe ilişkin olarak 14.11.2007 tarihinde yapılan ilk hakediş ödemesinde Gelir Vergisi Kanunu'nun 42. maddesi gereğince %3 oranında yapılması gereken 4.600,40 TL tutarında gelir vergisi tevkifatının sehven yapılmamış olduğunu, hakedişte sehven fazla ödenen 4.600,40 TL'yi davacı hesabına yatırılmasının pilot ortak davalıya bildirildiğini, ancak ödemenin yapılmadığını, hakediş ödemesinin tahsili için ... 23. İcra Müdürlüğü'nün 2009/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ve itiraz üzerine takibin durduğunu belirterek 4.600,40 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 4. Birleşen 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/188 Esas sayılı davada davacı vekili; müvekkili idare ile davalı yüklenici arasında 02.07.2007 tarihli anahtar teslim götürü bedel ... İli, ... ilçesi, ... restorasyon işi sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin müvekkili tarafından haklı sebeplerle feshedildiğini, sözleşme hükümleri uyarınca, teminat mektubunun güncellenmesi sonucu ortaya çıkan fark alacaklarının, tasfiye hakedişi sonucunda ortaya çıkan fark alacak tutarının, işin zamanında bitirilmemesi nedeniyle gecikme cezasının, teknik personel bulundurmama cezasının, işin zamanında bitirilmemesi sebebiyle güncel kira kaybının davalı yükleniciden tahsilini ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bu alacak kalemlerine ilişkin olarak şimdilik 30.000,00 TL'nin tahakkuk tarihlerinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1. Asıl davada ve birleşen ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/317 E. sayılı davada davalı vekili; sözleşmenin müvekkili tarafından haklı sebeplerle feshedildiğini, davalı yükleniciye ödenmemiş hakediş alacağı bulunmadığını savunarak davaların reddini istemiştir. 2. Birleşen ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2010/204 E. sayılı davada ve birleşen 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/188 Esas sayılı davada davalı vekili; sözleşmenin haksız sebeplerle feshedildiğini savunarak davaların reddini istemiştir.III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 06.12.2018 tarihli kararıyla bozmaya uyularak; asıl dava yönünden bozma kapsamı dışında kalan ve kesinleşen 120.000,00 TL teminat mektubu bedeli, 4.825,58 TL ihzarat bedeli, hakedişe bağlanmamış 94.550,50 TL yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davacının yoksun kalınan kâr ve teminat mektubunun faiz ve komisyon masraflarına ilişkin isteminin reddine, davacının sözleşme dışı imalât bedeli isteminin kabulüne, birleşen 2012/317 Esas sayılı dava ile birleşen 2010/188 Esas sayılı davanın reddine, birleşen 2010/204 Esas sayılı davada yönünden ise davanın bozma ilamı kapsamında kesinleşmesiyle yeniden hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmiştir.IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Mahkemenin 06.12.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde asıl davada ve birleşen 2012/317 Esas sayılı davada davalı ve birleşen 2010/204 Esas ve 2010/188 Esas sayılı davalarda davacı iş sahibi idare vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 10.10.2019 tarihli ilamıyla; yeniden oluşturulacak tarihi eserlerin onarımı ve restorasyonu konusunda uzman 3 kişilik teknik bilirkişi kurulundan az yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınarak ve belirtilen yönteme uygun hesaplama içeren gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp değerlendirilerek asıl ve birleşen 2010/188 Esas sayılı davada sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozmaya uyularak, asıl davada davacının yoksun kalınan kâr ve teminat mektubunun faiz ve komisyon masraflarına ilişkin isteminin reddine, davacının sözleşme dışı imalât bedeli isteminin kısmen kabulüne, birleşen 2012/317 Esas sayılı dava yönünden davanın bozma ilamı kapsamında kesinleşmesiyle yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleşen 2010/188 Esas sayılı dava ve birleşen 2010/204 Esas sayılı dava yönünden ise davaların reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1. Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı idare vekili temyiz dilekçesinde; yüklenicinin müvekkil idareden hakedişi yapılmamış herhangi bir imalat alacağı bulunmadığını, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, yüklenicinin fiyat farkı isteyemeyeceğini beyan etmektedir.2. Asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı yüklenici vekili; asıl davada kabul edilen tutar içerisinde haksız yere nakde çevrilen teminat mektubu bedeli ve ihzarat bedelinin bulunmadığını, önceki kararlar ile kesinleşen bu iki kalem alacak yönünden Mahkemenin hüküm kurması gerektiğini beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre uyuşmazlık, asıl davada ve birleşen 2012/317 Esas sayılı davada, eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşmenin davalı iş sahibi idare tarafından haksız feshi nedeniyle mahrum kalınan kâr, ödenmeyen imalât bedeli, revize proje bedellerinden doğan alacak, nakde çevrilen teminat mektubu bedelinden doğan alacak ile idare tarafından zamanında ödenmeyen imalât bedelleri nedeniyle yüklenicinin bankalardan kullanmak zorunda kaldığı kredilerin faiz ve komisyonlarından doğan zararın tahsili birleşen 2010/204 Esas sayılı davada yükleniciye hakediş ödemesi yapılırken sehven kesilmeyen gelir vergisi tevkifatını yükleniciden tahsili, birleşen 2010/188 Esas sayılı davada ise teminat mektubunun güncellenmesi nedeniyle oluşan alacak, yükleniciye yapılan fazla ödeme, gecikme cezası, teknik personel bulundurmama cezası ve kira kaybı alacağının tahsili istemine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı idare vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.2.Asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı yüklenici vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;Asıl davada 10.10.2019 tarihli bozma ilamına uyularak verilen kararda, bozma dışında kalan haksız yere nakde çevrilen teminat mektubu bedeli ve ihzarat bedeli yönünden hüküm kurulmamış ve infazda tereddüt oluşmuştur. Bu alacak kalemleri hakkında Mahkemece yeniden hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı idare vekilinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,2. Asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı yüklenici vekilinin temyiz itirazının kabulü ile Mahkeme kararının, 1. numaralı hüküm fıkrasının çıkarılarak yerine ‘Asıl davanın KISMEN KABULÜ ile 444.528,67 TL'nin 29.01.2010 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,bozma kapsamı dışında kalan ve kesinleşen 120.000,00 TL teminat mektubu bedeli ve 4.825,58 TL ihrazat bedelinin 29.01.2010 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine’ cümlesi yazılması suretiyle, Mahkeme kararının, 1a. numaralı hüküm fıkrasının çıkarılarak yerine ‘492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 38.889,42 TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 297,00 TL peşin harç ve 16.500,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 22.092,42 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, davacı tarafından peşin yatırılan 297,00 TL peşin harç ve 16.500,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 16.797,00 TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,’ cümlesinin yazılması suretiyle, Mahkeme kararının, 1b. numaralı hüküm fıkrasının çıkarılarak yerine ‘Davacı tarafından yapılan 17,15 TL başvurma harcı, 1.219,95 TL posta gideri, 11.000,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 12.237,10 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 6.160,15 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,’ cümlesinin yazılması suretiyle, Mahkeme kararının, 1c. numaralı hüküm fıkrasının çıkarılarak yerine ‘Davalı tarafından yapılan 1.064,28 TL posta gideri, 10.000,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 11.064,28 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 5.494,52 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,’ cümlesinin yazılması suretiyle, Mahkeme kararının, 1ç. numaralı hüküm fıkrasının çıkarılarak yerine ‘Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 89.403,13 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,’ cümlesinin yazılması suretiyle, Mahkeme kararının, 1d. numaralı hüküm fıkrasının çıkarılarak yerine ‘Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 88.235,71 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,’ cümlesinin yazılması suretiyle kararın bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Peşin alınan temyiz harcın ilgililere iadesine,Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,02.07.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.