Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, imamın hizmet tespiti davasında mahkemelerin kamu düzeni gereği resen araştırma yapma ve delil toplama yükümlülüğünü vurgulamıştır.
Özet: Uyuşmazlığın hizmet tespitine ilişkin olduğu bu davada, Anayasal bir hak olan sosyal güvenlik hakkının korunması ve kamu düzeniyle ilgili olması nedeniyle özel bir duyarlılıkla ele alınması gerektiği, mahkemelerin tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinmeyip kendiliğinden araştırma yaparak delil toplama yükümlülüğü bulunduğu, bu çerçevede işveren ve kurum kayıtlarının eksiksiz istenmesi, sigortalıların ve tarafsız kişilerin tanık olarak dinlenmesi, müfettiş raporlarının incelenmesi ve işçilik alacakları dava dosyalarının karşılaştırılarak kapsamlı bir soruşturma yapılması gerektiği belirtilmiştir.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/22 E., 2024/2849 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 2. İş MahkemesiSAYISI : 2021/543 E., 2023/395 K.Bölge Adliye Mahkemesi fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; 27.07.2001-05.07.2004 tarihleri arasında ... İli ... İlçesi ... Köyünde, 6.7.2004-13.6.2011 tarihleri arasında ... İli ... İlçesi ... Köyünde, 15.12.2011-29.9.2014 (dava tarihi) arasında ... İli ... İlçesi ... Köyünde ... imamlık yaptığını, halen ... Köyünde ... imamlığa devam ettiğini, çalışmalarının ...'ya bildirilmediğini belirterek, 27.7.2001-13.6.2011 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitini talep etmiştir.II. CEVAPFer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesince özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, Kurum kayıtlarına itibar edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile 27.07.2001-05.07.2004 tarihleri arasına ilişkin talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine, davacının 06.07.2004-19.07.2009, 29.08.2009-05.07.2010, 24.08.2010- 13.06.2011 tarihleri arasında ... ilçesi ... Köyünde, 15.12.2011-26.12.2011, 20.03.2012-29.09.2014 tarihleri arasında ... ilçesi ... Köyünde ... imam olarak, karar tarihindeki yasal düzenlemelere göre ... Belediyesinin işverenliğinde iş sözleşmesiyle ve asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.4.Davacının 27.7.20 01... .09.2014 tarihleri arasında ... ... ilçesi ... Köyünde ve ... ilçesi ... Köyünde imamlık yaptığı iddiası ile hizmet tespiti talebinde bulunulmuş mahkemece 05.07.2004 yılı öncesi hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine, davacının 6.7.2004- 19.07.2009, 29.08.2009-05.07.2010, 24.08.2010-13.06.2011 tarihleri arasında ... ilçesi ... Köyünde, 15.12.2011-26.12.2011, 20.03.2012-29.09.2014 tarihleri arasında ... ilçesi ... Köyünde ... imam olarak, karar tarihindeki yasal düzenlemelere göre ... Belediyesinin işverenliğinde iş sözleşmesiyle ve asgari ücretle çalıştığının tespitine şeklinde karar verilmiş olup, böylece davacının hizmet cetvelinde talep dönemi içerisinde olan .... Taah. Yem. Ltd. Şti.'de bildirilen süreler hariç tutularak hizmetlerinin tespitine karar verilmiştir.Mahkemece 05.07.2004 yılı öncesi hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine, .... Taah. Yem. Ltd. Şti. haricindeki sürelerin tespitine dair verilen karar hüküm kurmaya elverişli değildir. Öncelikle davacı yanın beyanı alınmak suretiyle, talebine konu dönemde sigortalı çalışmalarının bildirildiği dava dışı işverenliklerden yapılan bildirimlerin iptalini talep edip etmediği sorulmalı, çalışmalarının iptalinin talep edilmesi halinde, davacının talebi doğrultusunda verilecek hükmün bu işverenlerin hak alanını ilgilendirdiğinden, bu dava dışı şirketlerin davaya katılımları sağlanmalı gösterecekleri deliller toplanmalı, davacının bu işyerlerinde gerçek ve fiili hizmetinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı, bildirilen çalışmanın gerçek olması halinde ve davacının bu çalışmalarının iptalini istememesi halinde davanın açılış itibariyle hak düşürücü süre yönünden değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle,1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 04.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.