terörle mücadele görevi kapsamında çarşı izninde yaralanan uzman çavuşun 3713 sayılı kanun uyarınca vazife malullüğü ve aylık bağlanması isteminin temyiz incelemesi.

Terörle mücadele görevi kapsamında çarşı izninde yaralanan uzman çavuşun 3713 sayılı Kanun uyarınca vazife malullüğü ve aylık bağlanması isteminin temyiz incelemesi.

Özet: Terörle mücadele amacıyla görevlendirildiği bölgede çarşı iznindeyken canlı bomba saldırısı sonucu ağır yaralanan bir uzman çavuşun, 3713 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü aylığı bağlanması yönündeki başvurusu kurum tarafından reddedilmiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul ederken, bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırarak davanın reddine karar vermiştir, bunun üzerine davacının temyizi ile dosya, olayın görevin sebep ve etkisiyle meydana gelip gelmediği, vazife malullüğü tanımı ve ilgili kanun hükümleri çerçevesinde değerlendirilmek üzere yüksek mahkemenin önüne gelmiştir.

10. Hukuk Dairesi 2025/16006 E. , 2025/14720 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/956 E., 2024/2355 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 41. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/134 E., 2023/39 K.

Bölge Adliye Mahkemesi davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının piyade uzman çavuş olduğu, esas kıtası ... ... Tugayı olmasına rağmen geçici olarak terörle mücadele amacıyla takviye olarak görevlendirildiği ... ili ...K.lığı emrinde görev yapmakta iken 29.10.2011 günü çarşı izninde bulunduğu ve askerlerin güvenli bularak gittikleri kıraathanenin önünde 4-5 asker kişi ayakta sohbet ederlerken kendilerini hedef seçen bir canlı bombanın üzerindeki bomba düzeneğini patlatması sonucu ağır bir şekilde yaralanarak hastaneye kaldırıldığını, Olayın ardından davacıya 3713 sayılı Kanun hükümleri gereğince vazife malulü emekli aylığı bağlanması yönünde yapılan başvurunun davalı idarenin 18.02.2016 tarih ve 144 sayılı kararı ile özetle; " ... Olayın görevin neden ve etkisiyle meydana gelmediği..." gerekçesiyle reddedildiğini, olayda müvekkilinin herhangi bir kastı veya kusurunun bulunmadığını, patlama olayında müvekkilinin ve arkadaşlarının sırf terörle mücadele görevi nedeniyle bölgede bulundukları ve asker oldukları için hedef seçildiklerini, Danıştay ve yerel idare Mahkeme kararlarında bu tip olayların terörle mücadele görevinin sebep ve tesiri ile meydana geldiğinin kabul edildiğini belirterek, aksine Kurum işleminin iptali ile bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminde bir hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

''1)Davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.3 maddesi gereğince kabulüne,

... 41. İş Mahkemesinin 2019/134 E., 2023/39 K., sayılı kararının kaldırılmasına,

2)Davanın reddine,'' karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme neticesinde karar verdiğini, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 3713 sayılı Kanun hükümleri gereğince vazife malulü sayılması ve maluliyet aylığı bağlanması talebine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.5510 sayılı Kanun'un "Vazife Malûllüğü" başlıklı 47. maddesinde; "bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malûllüğü hükümleri uygulanır. 25. maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir" tanımının yapıldığı, aynı hükmün 4. fıkrasında ise "süresi içerisinde bildirimde bulunulan vazife malûllüğü aylıkları, sigortalının ölüm ya da malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır. Ancak harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanun'un 56. maddesine göre vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere ise görevden ayrılmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacağı" hükmü yer almaktadır.

3. 3713 sayılı Kanunun "Terör Tanımı" başlıklı 1. maddesinde ise

"Madde 1– (Değişik birinci fıkra: 15.07.2003-4928/20 md.) Terör; cebir ve şiddet kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasî, hukukî, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her türlü suç teşkil eden eylemlerdir." hükmü yer almaktadır.

Davanın yasal dayanaklarından olan 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesi; “Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Başlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca a)Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstahak dul ve yetimlerine başlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz. Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malul olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hâzineden tahsil edilir... ” hükmünü içermektedir.

4.Somut olayda; davacı, ... Komutanlığı ... 2. ... Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken 29.10.2011 tarihinde saat 10:00 sıralarında davacının çarşı izninde olduğu sırada, ... çarşı merkezinde saat 13:15 sıralarında civardan geçen bir teröristin davacıya 3 metre mesafe uzaktayken üzerinde bulunan bomba düzeneğini patlatarak intihar eylemi gerçekleştirilmesi üzerine yaralandığı, bu nedenle “travma sonrası stres bozukluğu" tanısı konulduğu ve "5510 sayılı Kanun'un 25. maddesi 1. fıkrası uyarınca malul olduğuna" karar verildiği anlaşılmıştır.

Olayın oluş şeklinden anlaşılacağı üzere, davacının rahatsızlığına neden olan olayın; davacının terörle mücadele görevi ile ilgili olarak ...'de bulunduğu sırada görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralandığı, engelli hâle geldiği, bu nedenle 3713 sayılı Kanun'un 21/1 maddesi gereğince Kanun hükümlerinden faydalandırılması gerektiği gibi vazife malulü hükümlerinin de uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.