İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi, davacı keşidecinin 2.250.000 TL bedelli kayıp çeki için açtığı iptal davasını, Türk Ticaret Kanununa göre aktif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle reddetti.
Özet: Davacı şirketin, keşidecisi olduğu ve lehdara teslim edilmeden şirket merkezinde kaybolduğunu iddia ettiği 2.250.000 TL bedelli çekin zayi nedeniyle iptali talebi, mahkeme tarafından Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri ve yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda incelenmiş; çekin zayi nedeniyle iptali davasını açma ehliyetinin ancak senedin hamili olan kişiye ait olduğu, davacının ise keşideci sıfatıyla aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, keşidecinin kaybettiği çek için borçlu olmadığının tespiti gibi farklı hukuki yollara başvurabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
T.C.
İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/1762 EsasKARAR NO : 2026/668 Karar DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 16/09/2026KARAR TARİHİ : 17/09/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin, dava konusu; ... Bankası A.Ş.-Avcılar/İstanbul Şubesine ait, ... seri nolu, lehtarı ... Yapı San. Tic. Ltd. Şti.olan, 20/09/2026 keşide tarihli, 2.250.000,00TL bedelli çeki eksiksiz olarak doldurduğu ve yetkilisince imzaladığını, çekin taraflar arasında yürütülen ödeme planı görüşmelerinin tamamlanmasının ardından lehtara teslim edilmek üzere hazırlandığını, görüşmeler sonuçlanmadığı için teslim işlemi gerçekleştirilmediğini ve çek bu süre zarfında müvekkili şirket merkezinde muhafaza edildiğini, ancak teslim işlemi gerçekleştirilemeden, müvekkili şirket merkezinde muhafaza edildiği sırada kaybolduğunu, şirket merkezinde ve arşivde yapılan aramalara rağmen çekin bulunamadığını, somut olayda teslim gerçekleşmediğine göre, senette hak lehtara intikal etmediğini, senet üzerindeki zilyetlik ve tasarruf yetkisi zıya anına kadar münhasıran müvekkilinde kaldığını, bu halde TTK m. 651/2 anlamında “senet üzerinde hak sahibi” konumundaki tek kişi müvekkili şirket olduğunu, bedeli 2.250.000,00 TL olan çek, sahte ciro silsilesi oluşturulmak suretiyle tedavüle sokulabilecek nitelikte olduğunu, bu nedenlerle; öncelikle ve ivedilikle, muhatap ... Bankası A.Ş.-İstanbul Şubesi’nin dava konusu ... seri numaralı çekin bedelini ödemekten men edilmesine, TTK m. 758-759 uyarınca gerekli ilanların yapılmasına, dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, hukuki niteliği itibariyle; zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir. TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali ele alınmıştır.TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir. Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır.Yukarıda belirtildiği üzere keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı da bulunmamaktadır. Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip, borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir. Yargıtay 11. HD'nin 2014/6648 Esas 2014/12228 Karar sayılı ilamında; "Dava, çek iptali istemine ilişkin olup, TTK’nın 651.maddesi uyarınca çek iptali davasını ancak hamil açabilir, keşideci açamaz." denilmektedir. Daire başka bir kararında ise; "Mahkemece, davanın kabulü ile dava konusu çekin iptaline karar verilmiş ise de keşideci, çekin kaybolması, çalınması gibi zayi nedenine dayanarak iptal davası açamaz. " şeklinde aynı doğrultuda içtihatta bulunmuştur.Ayrıca Yargıtay 11. HD'nin 2013/18051 Esas 2014/2106 Karar sayılı ilamında; "..Mahkemece beyanlar ve tüm dosya kapsamı uyarınca, boş olarak çalınan çek yapraklarının çek vasfını haiz olmaması ve keşidecinin çek iptali davası açma hakkının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir... Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir..." belirtilmek suretiyle boş olarak kaybolan çek yönünden zayi davası açılamayacağı açıktır.Bu kapsamda, davacı tarafından zayi edildiğini bildirdiği çek üzerinde keşideci sıfatıyla yer aldığı, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Peşin alınan harç yeterli olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına,4-Kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine,Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden tensiben karar verildi.17/09/2026Katip ... E-imzalıdır Hakim ... E-imzalıdır