Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi tarafından incelenen alacak davasında, simsarlık sözleşmesinden doğan kar payının muacceliyeti ve işin tamamlanıp tamamlanmadığının tespiti amacıyla dosyanın bilirkişi incelemesi için ilk derece mahkemesine iadesi kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının davalı ile imzaladığı simsarlık sözleşmesinden kaynaklanan, davalının üçüncü bir şirketle yürüttüğü ticari işten elde edilecek karın %35i oranındaki alacak talebi hakkındadır. Davalı, işin devam etmesi nedeniyle henüz kar-zarar hesabının yapılamadığını ve alacağın muaccel olmadığını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi de bu gerekçeyle alacağın muaccel olmadığına ve dolayısıyla davanın reddine karar vermiştir. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi, davacının istinaf başvurusunu kabul ederek, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırmış ve dosyanın, taraflar arasındaki işin tamamlanma durumu, kar elde edilip edilmediği ve miktarı konusunda ticari defterler ve belgeler üzerinde uzman bilirkişi incelemesi yapılarak yeniden hüküm kurulması için geri gönderilmesine karar vermiştir.
T.C.
ANTALYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ11.HUKUK DAİRESİT Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: Denizli 1.Asliye Ticaret MahkemesiKARAR TARİHİ: 24/12/2025DAVANIN KONUSU: Alacak GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ: 11/09/2026İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.Üye hakimin görüşü değerlendirildi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı vekili; davalıyla 27/11/2018 tarihinde simsarlık sözleşmesi imzaladıklarını, bu sözleşmeye göre davalı ile dava dışı ....Enerji Tesisleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasındaki ticari işlerden elde edilecek karın %5' inin müvekkiline ödeneceği, davalı ile dava dışı ....Enerji Tesisleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin aralarında 30/11/2018 tarihinde 247.500,00 USD(+KDV) ve 50.000,00 USD(+KDV) tutarında ayrı bir sözleşme imzaladıklarını, 30/11/2018 tarihinde sözleşme bedelinin davalıya ödendiğini, bu nedenle ödenen tutar üzerinden hesaplanan karın % 35'inin ödenmesi gerektiğini ileri sürere, şimdilik 1.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalı vekili; talep edilen alacağın halihazırda muaccel ve belirli olmadığını, iş tesliminin halen yapılmadığını belirtmiş olmasına rağmen işbu davanın haksız olarak açıldığını, taraflar arasındaki simsarlık sözleşmesinde, davalının yükümlü olduğu ücretin ifa zamanının davalının yapılacak işten kar etmesine bağlanmış olduğunu halihazırda devam etmekte olan iş üzerinden kar-zarar hesaplamasının yapılmasının imkansız olduğunu, dolayısıyla davacının simsarlık sözleşmesinden kaynaklı ücret alacağının dava tarihi itibariyle muaccel olduğunun söylenemeyeceğini, muaccel olmayan ve herhangi bir surette likit olmayan alacak üzerinden açılmış olan işbu davanın haksız olduğu, bu sebeple işbu haksız ve muaccel olmayan alacak üzerinde açılmış davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece 07/09/2021 tarih .... Esas ....Karar sayılı ilamı ile; " somut olay incelendiğinde; taraflar arasındaki sözleşmenin iki tarafa borç yükleyen sözleşme olduğu, sözleşmede ücret ödeme borcunun " ....Enerji Tesisleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin ....Makine A.Ş.'ye yaptıracak olduğu bilumum işlerde, işin karının %35'i ...a ödenecektir." şeklinde, sözleşmenin ifasının erteleyici şarta bağlandığı (davalı şirketin sözleşmeden elde ettiği karın belli olması, hesaplanabilmesi halinde, hesaplanan karın %35'i şartına) anlaşılmaktadır. Yine dosya içinde bulunan ...Enerji Tesisleri San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin 08/06/2021 havale tarihli, müzekkereye karşı sunmuş olduğu beyanlarında; davalı şirket ile yapmış oldukları sözleşmede belirtilen işlerin halen devam etmekte olduğunu, sözleşme bedelinin 183.750,00-$'ı ödenmiş olup geriye 63.750,00-$ tutarında işin taahhüt edildiği şekilde ve zamanda yapılması şartına bağlı olarak henüz hak edilmemiş sözleşme bedeli mevcut olduğunu belirttiği anlaşılmaktadır. Bu husus taraflar arasında da ihtilafsız olup işin halen devam ediyor olması nedeniyle iş nedeniyle yapılan karın hesaplanması bu aşamada mümkün görülmemektedir. Buna göre dava tarihi itibarıyla istenebilir, muaccel bir alacak bulunmamaktadır. Davacı taraf her ne kadar sözleşme tarihinden sonra 28/06/2019 tarihinde 2.500,00$ tutarında bir kısım ödemenin yapıldığını gerekçe göstererek alacağın muaccel hale geldiğini iddia etmiş ise de; taraflar arasındaki sözleşmede sadece karın %35'inin davacıya ödeneceği kararlaştırılmış olup, ödeme zamanlarıyla ilgili ya da aşamalarda belli oranlarda ödeme yapılacağına vb ilişkin bir kayıt bulunmadığından ve davacı tarafça aksi yönde bir delil dosyaya ibraz edilmediğinden, davacının alacağı muaccel olmadığından ve bu aşamada alacak talebinde bulunulamayacağından ispat edilemeyen davanın reddine" karar verilmiştir.Karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Dairemizin 31/12/2024 tarih .... Esas ....Karar sayılı ilamı ile; "... Davalı ve dava dışı ...Enerji Tesisleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin ticari defter ve belgeleri incelenerek ve alanında uzman bilirkişilerden oluşturulacak bir bilirkişi heyetinden 27/11/2018 tarihli "protokoldür" başlıklı simsarlık sözleşmesi dikkate alınarak, davalı ve dava dışı şirket arasında sözleşmenin kurulup kurulmadığı, sözleşme kapsamındaki işlerin tamamlanıp tamamlanmadığı, ne oranda tamamlandığı, işlerden kar edilip edilmediği, edildiyse ne miktarda kar edildiği konusunda rapor alınarak işin tamamlanmadığının tespiti halinde davanın usulden reddi gözetilerek oluşacak sonuç dairesinde karar verilmesinden ibarettir. Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine" karar verilmiştir. Dairemiz kaldırma kararından sonra Mahkemece; "... dava dışı ....Enerji Tesisleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'ye müzekkere yazılarak 30/11/2018 tarihli sözleşme kapsamındaki işin halihazırda devam edip etmediği, sözleşmede kararlaştırılan ücretin tamamının ödenip ödenmediği sorulmuş, dava dışı ....Enerji Tesisleri San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin 08/06/2021 havale tarihli cevabında; davalı şirket ile yapmış oldukları sözleşmede belirtilen işlerin halen devam etmekte olduğunu, sözleşme bedelinin 183.750,00-$'ı ödenmiş olup geriye 63.750,00-$ tutarında işin taahhüt edildiği ve işin zamanında yapılması şartına bağlı olarak henüz hak edilmemiş sözleşme bedelinin mevcut olduğunun belirtildiği görülmüştür. Mahkememizce; davalının ve dava dışı ...Enerji Tesisleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin ticari defter ve belgeleri incelenerek ve alanında uzman bilirkişilerden oluşturulacak bir bilirkişi heyetinden 27/11/2018 tarihli "protokoldür" başlıklı simsarlık sözleşmesi dikkate alınarak, davalı ve dava dışı şirket arasında sözleşmenin kurulup kurulmadığı, sözleşme kapsamındaki işlerin tamamlanıp tamamlanmadığı, ne oranda tamamlandığı, işlerden kar edilip edilmediği, edildiyse ne miktarda kar edildiği konusunda rapor düzenlenmesi için dosya SMMM ...den 20/05/2025 tarihli rapor alınmış, bilirkişi raporunda sonuç olarak; incelenen davalıya ait 2019 - 2024 yılları arası ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri bulunduğu ve defter kayıtlarının kendi içinde birbirini doğruladığı, delil vasfı taşıdığı (HMK/222) 30.11.2018 tarihli 247.500 USD bedelli iş karşılığında 235.620,68 USD tahsilatın yapıldığı ve iş bedelinin %95 oranında tahsilatının yapıldığı, davalıya ait defter kayıtları ve karlılık oranı dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesinde davacının %95'lik kısmı yapılan iş karşılığında davalıdan 13.280,62 USD talep edebileceği tespit edilmiş olup Mahkememizce bilirkişi raporu hükme esas almaya uygun görüldüğünden davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş, davacının talebi aşılamayacağından talebiyle bağlı kalınarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak hakkıyla, 200.000,00 TL'nin, davacının davalıya gönderdiği ihtarnamenin 07/01/2021 tarihinde tebliğ edildiği ve davacının davalıya tanıdığı 7 günlük süreye göre davalının 14/01/2021 tarihinde temerrüde düştüğü kanaatine varıldığından, temerrüt tarihi olan 14/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek, taraflar tacir olduğundan talep gibi avans faiziyle davalıdan alınarak davacıya ödenmesine" karar verilmiştir. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın kabulüne ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararının hatalı olduğunu, davacının alacak talep edebilmesi için davalının, dava dışı ....Enerji Tesisleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile yapılan işten elde ettiği kar miktarının belirlenebilir olması gerektiğini, oysa davalı ile dava dışı mezkur şirket arasındaki ticari ilişkinin henüz sonlanmadığını, mal veya hizmet teslimine ilişkin henüz bir evrak düzenlenmemiş olduğundan kar - zarar oranının tespit edilmesinin şuan için belirlenebilir olmadığını, bilirkişi raporunda işbu hususun aynı şekilde tespit edildiğini fakat davalının ticari defterlerindeki karlılık oranının dava dışı mezkur şirketle aralarındaki bu işe de uygulanmak suretiyle varsayımsal bir kar oranı tespit edilerek bu şekilde davacının alacaklı olduğuna ilişkin tespitte bulunulduğunu, bilirkişi raporlarına itirazlarının gözardı edildiğini, davalı ile davacı arasındaki protokolde işin karının %35'inin davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davacının bu kapsamda bir alacağı olacaksa bile bunun kar tarihindeki Türk Lirası karşılığına göre hesaplanacak değeri üzerinden hesaplanmasının icap edeceğini, mahkemece döviz üzerinden hesaplama yapılmış olmasının Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ ile öngörülen yasağın çiğnenmesine sebebiyet verdiğini, Mahkemece işbu hükme riayet edilmeksizin, davalı şirketin dava dışı şirketten yabancı para birimi üzerinden tahsil ettiği gelir üzerinden varsayımsal bir kar belirlenerek bu kara göre yine yabancı para üzerinden davacının alacaklı olduğunun tespitine ilişkin kanunun emredici hükümleri göz ardı edilerek hüküm kurulmasının kararı hukuki düzlemden uzaklaştırdığını, müvekkili şirketin bir özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, bu sebeple kendisine yapılacak tebligatların Tebligat Kanunu'nun 7-a/7 maddesi uyarınca elektronik ortamda yapılması gerektiğini ancak davacı tarafından ihtarnamenin fiziki adrese gönderildiğini bu şekilde kanunun emredici hükümlerine aykırı davranılarak ihtarnamenin usulüne uygun olarak tebliğ edilmediğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, ticari iş tellallığı sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır.Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 200.000,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 14/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenler, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, HMK'nın 355/1. maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, taraflar arasında düzenlenen 27/11/2018 tarihli "protokoldür" başlıklı belgede dava dışı ....Enerji Tesisleri San ve Tic. Ltd. Şti'nin davalı şirkete yaptıracak olduğu bilumum işlerde, işin kârının %35'nin davacıya ödeneceği belirtilerek ticari simsarlık sözleşmesinin imzalandığı, 19/05/2025 tarihli bilirkişi raporu ile dava dışı şirket ile yapılan sözleşme gereği işin %95'inin tamamlandığının belirlendiği ve sözleşme bedelinin %95'i oranı üzerinden hesaplama yapıldığı, bilirkişi raporunun denetime açık hüküm kurmaya elverişli olduğu, dava dışı ....Enerji Tesisleri San ve Tic. Ltd. Şti tarafından davalı şirkete gönderilen Üsküdar 1. Noterliği'nin 10/05/2024 tarihli ....yevmiye nolu ihtarnamesinde danışmanlık ve imalat sözleşmesi gereği yapılan kurutma sisteminin belli kriterler yönünden uygun olmadığının bu aykırılıkların giderilmesinin ihtar edildiği, işbu ihtarnamenin de işin tamamlanmadığına dair bir ihtaratı içermediği, ayrıca davalı tarafça 28/06/2019 tarihinde davacıya 2.500,00-USD ödeme yapıldığı hususları nazara alınarak İlk Derece Mahkemesi tarafından taleple bağlı kalınarak verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmış olmakla; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 13.662,00 TL nispi istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 3.415,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 10.246,50 TL istinaf karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin İlk Derece Mahkemesince YAZILMASINA,3-Davalının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, 5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,6-Kararın Dairemiz tarafından taraflara TEBLİĞİNE, Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 04/06/2025 tarih 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesi uyarınca parasal sınırların uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktarı esas alınmak suretiyle 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 11/09/2026