Antalya Bölge Adliye Mahkemesi, araç kiralama sonrası teminat senedinin icrası ve kasko hasarıyla ilgili menfi tespit davasında davacının sehven feragat ettiğini iddia ettiği yerel mahkeme kararını istinaf incelemesine tabi tuttu.
Özet: Bu menfi tespit davasında davacı, kiraladığı aracın hasarlanması sonrası davalının teminat senedini kötü niyetle icraya koyduğunu iddia ederek borçlu olmadığını ileri sürmüştür; ilk derece mahkemesi davacının feragat beyanı üzerine davayı reddetmiş, ancak davacı istinafta bu feragat beyanının avukat yönlendirmesiyle ve hukuki bilgisizliği nedeniyle sehven verildiğini, kötü niyetli davalı tarafından mağdur edildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir; istinaf mahkemesi, feragatin kayıtsız, şartsız ve açık olması gerektiği ilkesi doğrultusunda, davacının feragat beyanının geçerliliğini ve gerçek iradesini değerlendirmektedir.
T.C.
ANTALYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ11. HUKUK DAİRESİKARAR TARİHİ:13/05/2025T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ:Denizli 1. Asliye Ticaret MahkemesiKARAR TARİHİ:11/07/2024DAVANIN KONUSU:Menfi TespitGEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ:13/05/2025İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.Üye hakimin görüşü değerlendirildi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı; davalı tarafın işletmekte olduğu ... kiralama firmasından 24.11.2023 tarihinde 1 adet ... marka ... model ... Multijet aracı kiraladığını, aracı kiralarken davalı tarafın 1 adet teminat senedi imzalattığını, ... günü saat ... arasında kullandığı aracın önüne köpeğin aniden çıkması nedeniyle ön tamponda hasar meydana geldiğini, aracının kaskolu olduğundan bu hasarın kasko tarafından karşılanması gerektiğini ancak davalı teminat olarak vermiş olduğu senedi iade etmeyeceğini belirterek 130.000,00-TL yazarak Denizli İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası ile icraya tahsile koyduğunu, icra takibi konusu senet ile ilgili herhangi bir borcu bulunmadığını beyanla bu nedenle icra dosyasına dava sonuna kadar tedbir konulmasını ve durdurulmasını, senedin icra takibinin iptalini ve %20 icra inkar tazminatı ile mahkeme masraflarının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, "davadan feragat davaya son veren taraf işlemlerinden olup, davacının ya da vekilinin mahkemeye hitaben yaptığı tek taraflı bir irade beyanı ile olur ve tamamlanır. Feragatin geçerliliği için mahkeme veya davalı tarafından kabul edilmesine gerek yoktur. 6100 sayılı HMK 311. maddesi uyarınca feragat karşı tarafın kabulüne gerek olmaksızın kesin hükmün hukuksal sonuçlarını doğurur. Davacı davadan tamamen feragat etmekle, taraflar arasındaki dava konusu uyuşmazlığın son bulduğu kabul edilerek, davanın reddine" karar verilmiştir.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı, davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı istinaf dilekçesinde özetle; davalının başka kişilere yaptığı gibi bedelsiz senedi iade etmeyip işleme koyduğu için eldeki davanın açıldığını, bununla ilgili olarak dava dilekçesine mağdur edilen kişilere ait bir çok yazışma örneği eklediğini, olay günü ... numaralı telefonundan davalıyı aradığını, bu arada yanında arkadaşı ...'ın da olduğunu, davalının kendisinden aracı istediğini, davalının amacının delilleri karartmak olduğunu, davalıyı aradığı halde davalının kendisinin aranmadığını beyan ettiğini, dosyaya yanlışlıkla feragatname gönderdiğini, bir avukatın yanlış yönlendirmesi sonucu ve hukuka da yabancı olduğu için sehven verdiği feragatnameyi ve kararı kabul etmediğini, davalı tarafından mağduriyetinin giderilmediğini, davalının kötü niyetli olduğunu beyan ederek Yerel Mahkeme tarafından verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesi uyarınca feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Davadan feragat eden davacı, bununla dava dilekçesinin talep sonucu bölümünde istemiş olduğu haktan tamamen veya kısmen vazgeçer.Davacı, feragat etmek suretiyle açmış olduğu davayı sona erdirebilir. Mahkeme, davacının beyanının gerçekten feragat olduğunu ve kanunun öngördüğü şekilde yapıldığını tespit ederse, davanın feragat nedeniyle reddine karar verir. Davadan feragat, davacının mahkemeye karşı yaptığı tek taraflı bir irade beyanı ile olur ve tamamlanır. Feragatin geçerliliği için, bunun davalı tarafından kabul edilmesine veya feragate muvafakat etmesine gerek yoktur. Feragat sözlü yapılabileceği gibi yazılı olarak da yapılabilir. Ancak feragat beyanının açık olması ve davacının beyanından onun gerçek amacının davadan feragat etmek olduğunun açıkça anlaşılması gerekir. Bunun yanında şarta bağlı feragat da geçerli değildir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, B. 6, C. IV, İstanbul 2001)6100 sayılı HMK'nın 309. maddesinde feragatin kayıtsız ve şartsız olması gerektiği, 311. maddesinde ise feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı öngörülmüştür. Feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurduğundan feragat beyanının kayıtsız, şartsız ve tereddüte yer vermeyecek derecede açık olması gerekmektedir. Davacının feragat beyanı açık ve gerçek amacının davadan feragat olduğunu belirten bir şekilde yapılmış olmalıdır.Davacı tarafından dosya kapsamına sunulan 11/07/2024 tarihli dilekçede; "Yukarıda numarası yazılı dosya ile davalı aleyhine icrayı durdurma talepli menfi tespit davası açmış idim. Mahkemeden tarafıma gönderilen tensip tutanağı tarafıma tebliğ edilmiştir. Tarafıma gönderilen tensip tutanağının 11. maddesinde belirtilen (Arabuluculuk Bürosuna) başvurmuş değilim. Benim borçlu olmadığım da nazara alınarak önce Arabuluculuk bürosuna başvuracağımdan açmış olduğum işbu menfi tespit davasından şimdilik feragat ediyorum." şeklinde beyanda bulunduğu, mahkemece davacının bu beyanı kapsamında davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmişse de; davacı tarafın arabuluculuğa başvurmak amacıyla açtığı davadan şimdilik feragat ettiğine ilişkin beyanının hakkın özünden vazgeçme mahiyetinde olmadığı ve şartlı feragat de söz konusu olamayacağından İlk Derece Mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır. Sonuç olarak, davacının istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE, 2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/07/2024 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 615,40-TL maktu istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE, 5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA, 6-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE, 7-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesince uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.13/05/2025...