Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, kooperatif üyeliğinden haksız ihraç kararının iptali ve ödenen aidatların güncel değerleriyle iadesi taleplerini içeren hukuki uyuşmazlığın değerlendirilmesi.
Özet: Bir kooperatif üyesinin 1991 yılındaki ihraç kararının iptali ile üyeliğinin tescilini veya ödenen aidatların yasal faiziyle iadesini talep ettiği bu davada, kooperatif tarafı ihraç işleminin usulüne uygun ve zamanaşımına uğradığını savunmuş; yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda ise davacının 24 yıl boyunca kooperatifle irtibat kurmadığı, genel giderler düşüldükten sonra iade edilecek bir alacağının kalmadığı tespit edilmiştir.
T.C. ...3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2025/768KARAR NO : 2026/425HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVALI : ... - ... ...VEKİLİ : Av. ... - ...DAVA : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptaliDAVA TARİHİ : 07/10/2025KARAR TARİHİ : 13/05/2026K.YAZIM TARİHİ : 13/05/2026 Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ...'un 22.02.1979 tarihinde Yönetim Kurulu kararıyla ... .... .... Yevmiye numaralı ihtarnamesiyle borçlarının ödenmesinin ihtar edildiğini ve süresinde ödeme yapılmadığı gerekçesiyle İği Buna Rağmen Ödeme Yapılmaması Üzerine Yönetim Kurulu'nun'in 20.05.1991 tarihli ve 607 sayılı kararıyla üyeliğinden çıkartıldığının bildirildiğini, müvekkiline usulüne uygun bir tebligat yapılmadığını, 1979 yılından bu yana yapılan ödemelerin iade edilmemesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, davanın üyelik tescili ve üyelikten çıkartılma işleminin iptali taleplerini içermesi nedeniyle arabuluculuk dava şartına tabi olmadığını, bu kapsamda öncelikle müvekkilinin kooperatif üyeliğinden çıkartılması işleminin iptaline ve üyeliğinin tesciline karar verilmesini, aksi kanaatte olunması halinde ise müvekkilin kooperatif bünyesinde ödediği aidat ve ödentilerin güncel karşılıklarının yasal faiziyle birlikte hesaplanarak tarafına iadesini, 100, 00 TL dava değeri üzerinden yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının 22.09.1979 tarihinde kooperatife üye olduğunu, 15.09.2025 tarihinde bilgi ve borç bilgisi talebiyle ihtarname gönderdiğini, kooperatifin ise 20.05.1991 tarihinde davacının üyelikten çıkarıldığı bilgisini verdiğini, davacının 1991 tarihli ihtarın tebliğini kabul etmediğini, 1979-1991 yılları arasında ödeme yaptığını iddia ederek üyeliğin tescilini veya ödentilerin iadesini talep ettiğini, ancak davacının kooperatife yapılmış bir üyelik tescil başvurusu bulunmadığını, davacının edimlerini yerine getirmediği için ihraç edildiğini, dava dilekçesinde kararın iptali ve üyeliğin tespiti taleplerinin yer almadığını, 167 üyeye borçlarını ödemeleri için ihtarname gönderildiğini, davacıya 13.02.1991 tarihinde ...33. Noterliği aracılığıyla 30 günlük kesin süre verildiğini, ödeme yapılmaması üzerine Kendisi Kooperatif Üyeliğinden Kooperatif Yönetim Kurulunun 20.05.1991 tarih ve 607 sayılı kararı ile üyelikten çıkarıldığını, çıkarma kararının 29.05.1991 tarihinde ...33. Noterliği 9613 yevmiye numarası ile tebliğ edildiğini, davacının 3 aylık yasal sürede dava açmadığını ve kararın kesinleştiğini, işlemlerin hukuka uygun olduğunu, davanın ihraçtan 24 yıl sonra açılması nedeniyle zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının 1979-1991 yılları arasında yaptığı ödemelerin payına düşen idari giderler olarak hesaplandığını ve iade yapılmadığını, davacının 15.03.1979 tarihinde ortaklığa kabul edildiğini, üyelik süresince 300.000 TL ödeme yaptığını ancak yapması gereken ödemenin 1.600.000 TL olduğunu, davacının Kooperatife 1986 Yılında Gelibolu Vergi Dairesi adresine tebligat istediğini ve ihraç kararının bu adrese gönderildiğini, davacının 35 yıl sonra bilgi talep etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, kooperatif arazisinin değerlenmesinden haksız menfaat sağlamak istediğini ve kötü niyetli olduğunu belirterek öncelikle zamanaşımı itirazları çerçevesinde davanın reddini, esastan reddini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının, kooperatif üyeliğinden çıkartılma işleminin iptali ve kooperaitf üyeliğinin tescili ile olmadığı takdirde kooperatif üyeliğinin sona erdirilmesi nedeni ile kooperatife yapılan ödemelerin güncel karşılığı ve yasal faizi ile birlikte davacıya iadesine ilişkin olduğu, kooperatif genel kurul kararının olup olmadığı, davacının kooperatif üyeliğinin bulunup bulunmadığı, davacıya üyelikten çıkartılmasına ilişkin bir karar alınıp alınmadığı, verilen kararın haklı olup olmadığı, yapılan ödemeler, hangi tarihlerde yapıldığı, ve ödeme miktarı ile ferilerine ilişkin olduğu anlaşıldı.Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.Bilirkişiden alınan 12.04.2026 tarihli raporda: Davacının kooperatif üyeliğinin tespitine, mümkün görülmemesi halinde ödenen aidatların güncel değerlerinin tahsiline ilişkin olduğunu, davacının 30.06.1991 tarihli Tarihli Yönetim Kurulu kararıyla kooperatif üyeliğinden çıkarıldığını, çıkma alacağı hesabında genel giderler mahsup edildikten sonra davacının alacağının kalmadığını, davacının 1991 yılından ihtarname tarihi olan 15/09/2025 tarihine kadar geçen 24 yıllık süre zarfında kooperatif genel kurullarına katılmadığını, davacının irtibat kurma çabasının bulunmadığı, bu nedenle üyeliğin tespiti talebinin yerinde olmadığını, tarafların iddialarının meri mevzuat hükümleri çerçevesinde incelendiği bildirilmiştir.Yapılan yargılama, toplanan deliller, taraf beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı, davalı kooperatife 1979 yılında üye olduğunu, bu tarihten itibaren her ay düzenli olarak aidatlarını ödediğini, davalı kooperatif tarafından kendisine gönderilmiş herhangi bir ihtarname ya da üyelikten çıkarılma kararının tebliğ edilmediği gerekçeleriyle davalı kooperatife üye olduğunun tespitini, mümkün görülmemesi halinde ödenen aidatların güncel değerlerinin tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı taraf ise; davacıya ve kooperatife aidat borçları olan 167 üyeye önce borçlarını ödemeleri için ihtarname gönderildiğini, ödeme yapılmaması üzerine 13.02.1991 tarihinde ...33. Noterliğinden davacının yazılı olarak kooperatife bildirdiği ve tebligatların gönderilmesini istediği adrese yazılı ihtar gönderilerek 30 gün içinde mali vecibelin yerine getirilerek kooperatife olan borcun ödenmesi istendiğini, ödeme yapılmayınca davacı gibi 69 üyenin üyelikten çıkarılmasına kooperatif yönetim kurulunca 20.05.1991 tarihinde karar verildiğini, geçen 24 yılda davacı tarafından da üyeliğinin iptali, yeniden üyeliğe kabulü, ödentilerin iadesi konularında hiçbir itiraz ve yasal işlem yapılmadığını, dolayısıyla davacının bütün talepleri ile ilgili zaman aşımı itirazında bulunmuştur. Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti, olmadığı takdirde yapılan ödemeler ile davacıya düşen güncel bedelin tahsili taleplidir.Davacının 1979 yılında kooperatife üye olduğu konusunda uyuşmazlık yoktur. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere "Mali İncelemeler" ölümünde detaylı olarak açıklandığı üzere davacı tarafından toplamda 300.000-ETL. Aidat ödemesi yapılmış olup, kooperatife yapması gereken ödemenin ise 1.600.000 Tl. olduğu davacıya en son, kooperatife aidatlarını ödemediği için önce ...33.noterliğinden 13.02.1991 tarihinde yazı ile kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesi gereğince 30 gün kesin süre verilmiş bu sürede muaccel borçları ödemez ise ortaklıktan çıkarılacağı ihtarname ile gönderilmiştir. Davacı, kooperatif üyeliğinden kooperatif yönetim kurulunun 20.05.1991 tarih ve 607 nolu kararı ile çıkarılmış ve bu karar davacıya ...33. noterliği tarafından 29.05.1991 tarih ve 9613 nolu ihtarname ile iletilmiştir.Davacı, kooperatife en son ödemeyi 31.03.1990 yılında yapmış, 20.05.1991 tarihinde üyelikten çıkarılmıştır. davacının kooperatife en son aidat ödemesinin üzerinden 35 yıl geçmiştir. Davacı 15.09.2025 tarihinde kooperatife ihtar göndererek “bir süredir kooperatif ile ilgili bilgiler iletilmemektedir” diyerek bilgi talep etmiştir.Sonuç olarak 20.05.1991 tarihinde kooperatif üyeliğinden çıkarılan davacının, o tarihten 2025 yılına kadar kooperatifle irtibat kurduğuna ilişkin dosya kapsamında herhangi bir kayıt bulunamamıştır. 1991 yılından, ihtarname tarihi olan 15/09/2025 tarihine kadar geçen 24 yıllık süre zarfında, kooperatif genel kurullarına katılmayan, irtibat kurma çabası olmayan davacının, üyeliğin tespiti talebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Kaldı ki davacının 1991 yılı ihraç tarihinden sonra kooperatife herhangi bir bedel ve aidat ödemediği, hiç bir toplantıya katılmadığı, bu tarihten sonra davacının hiçbir genel kurul toplantı tutunağında ve hazirun cedvelinde ortak olarak kaydının bulunmadığı, dava tarihinden önce davalı kooperatif ile ilişki kurduklarına dair dosyaya her hangi bir belge ibraz etmediği, 2025 yılında eldeki davanın açıldığı, bu davayı açmasının MK 2. Maddesinde öngörülen iyiniyet kurallarına aykırı olduğu kanaatine varıldığından kooperatif üyeliğinin tespiti talebinin davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Davacının çıkma payı alacağına gelince; kooperatifler kanununun 17/1. ve Anasözleşmenin 15. maddesi uyarınca, çıkan üyenin çıkma payı alacağı, istifa ettiği yıl bilançosuna göre, "kooperatif ortağının ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanacak genel gider kalemlerinin, alacağından mahsup edilmesi" suretiyle ödenecektir. Anasözleşmenin 15. Maddesinde ise, istifa eden üyenin çıkma alacağının, istifa ettiği yılın bilançosunun görüşüldüğü Genel Kurul'dan bir ay sonra ödeneceği hükme bağlanmıştır. Bilirkişi raporunda "Mali İncelemeler" bölümünde açıklandığı üzere, davacının ödemiş olduğu toplam aidat tutarından, 211.034,157 TL genel giderler yapıldığı 354 Kooperatif üyesi mevcut olduğu 211.034,157/354=596.141,68 TL üye başına gider isabet ettiği görülmüş olup, davacının çıkma payı alacağının olmadığı görülmektedir. Davacının davası sübut bulmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurlmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,Davanın REDDİNE,Alınması gereken 732,00TL harçtan peşin alınan 615,40TL harcın mahsubu ile eksik alınan 116,60TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Davalı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Uyarınca Hesaplanan ve takdir olanan 100,00TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırına iadesine,Dair, Davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile ...Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/05/2026Katip ... ¸[e-imzalıdır] Hakim ... ¸[e-imzalıdır]