sgk denetimiyle uygulanan idari para cezası ve tebligatsız portal tahakkuku sonrası ihtirazi kayıtla ödenen primlerin iadesi ve raporun iptali talepli dava.

SGK denetimiyle uygulanan idari para cezası ve tebligatsız portal tahakkuku sonrası ihtirazi kayıtla ödenen primlerin iadesi ve raporun iptali talepli dava.

Özet: Davacı firma, Sosyal Güvenlik Kurumunun işyerinde yaptığı denetim sonucu uygulanan 58.221 TL idari para cezası ile eksik prim bildirimleri ve yersiz teşvik kullanımına dayalı olarak kurumsal portal üzerinden tahakkuk ettirilen 220.849,43 TL geriye dönük prim aslını, herhangi bir tebligat yapılmaksızın ve teşviklerden yararlanmasının engellenmesi üzerine ihtirazi kayıtla ödediğini belirterek, bu ödemelerin faiziyle birlikte iadesi ile söz konusu kurum işlemlerinin iptalini talep etmiş; davalı kurum ise denetim raporuyla belirlenen usulsüzlükler nedeniyle resen yapılan prim tahakkuku ve idari para cezasının mevzuata uygun olduğunu savunmuştur.

10. Hukuk Dairesi 2025/10576 E. , 2026/5802 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2523 E., 2025/1260 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 16. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/168 E., 2022/276 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının başta diş protezi ve sair ortodonti laboratuvar üretimleri yapan bir firma olduğu, davalı Kurum Konak SG Merkezi denetmenleri tarafından 09.09.2019 tarihinde işyerinde denetim yapıldığı, denetim sonunda SG Denetmenleri servisince 28.11.20 19... /MA/0118 sayılı rapor tanzim edilerek 58.221,00 TL idari para cezası uygulandığı, anılan idari para cezasına karşı davalı Kuruma itiraz edildiği, itirazın sonuçsuz kalması üzerine İzmir 5. İdare Mahkemesi 2021/91 Esas sayılı dosyasıyla iptali için dava açıldığı, ayrıca davalı Kurum tarafından ... Başkanlığı Kurumsal Portalı üzerinden 220.849,43 TL geriye yönelik prim tahakkuku yapıldığı, davalı Kurumun anılan tahakkuka ilişkin şirkete ne bir ödeme emri ne de herhangi bir yazılı belge göndermediğinden itiraz prosedürünün işletilemediği, şirketin anılan prim tahakkukundan mevcut teşviklerinden yararlanamaması sebebiyle haberdar olduğu, davalı Kurumun hem geriye dönük teşvik bedellerini tahakkuk ettirdiğini hem de ileriye dönük teşvikleri durdurması sebebiyle şirketi mağdur ettiği ve anılan tahakkuk sebebiyle ileriye dönük teşvik ve desteklerden faydalanması da durdurulduğundan sistem üzerinden tahakkuk ettirilen prim aslı ve cezaları faiziyle birlikte ihtirazı kayıtla ödenmek zorunda kalındığı, ödeme yapılmazdan evvel davalı Kuruma yazılı olarak başvurulup söz konusu tahakkuka ilişkin ödeme emirleri ile destek ve teşviklerden yararlandırılmadığına dair kararın taraflarına yahut şirkete tebliğ edilmesinin talep edildiği, ancak davalı Kurum tarafından işbu başvuru dilekçesine cevap verilmediği gibi prim tahakkukuna ilişkin hiçbir tebligat da yapılmadığı, bu kez 19.04.2021 tarihli dilekçe ile Kurumun Kurumsal Bilgi Portalı üzerinde görünen 220.849,43 TL sigorta prim aslı tahakkuku, 58.221,00 TL idari para cezası ve gecikme cezaları tüm itiraz ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla ve borcu kabul anlamına gelmemek üzere ihtirazi kayıt ile ödendiği, Kurum işlemlerinin yerinde olmadığı iddiasıyla ... Denetmeliğince düzenlenen 28.11.2019 tarih ve 2019/MA/0118 sayılı raporun iptaline ile SG Kurumu Kurumsal Bilgi Portalı üzerinden tahakkuk ettirilen ve ihtirazi kayıt ile ödenmek zorunda kalınan prim aslı ve ferilerinin fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla primlerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumlarında 1093534.035 sicil sayılı dosyasında işlem gören davacı işveren şirket hakkında .. SG İl Müdürlüğü SG Denetmeni ... tarafından yapılan denetim neticesinde 28.11.2019 tarih ve 20... /MA/0118 sayılı rapor düzenlendiği, raporun sonuç ve kanaat kısmında dava dışı işçi ... için işverenden belirtilen aylar ve belirtilen briit tutarlar üzerinden günsüz ek aylık prim ve hizmet belgesi istenilmesi, belgelerin işveren tarafından düzenlenerek Kuruma verilmemesi halinde re'sen Kurumca düzenlenerek işleme alınması, 2018/09.10,11, 12... /1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ile 8. aylar aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Kuruma verilmemesi nedeniyle işveren hakkında 5510 sayılı Kanun'u 5754 sayılı Kanun ile değişik 102. maddesinin (c) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiğinin bildirildiği, rapordaki bu tespit sonrası davacı şirkete gönderilen 14.12.2020 tarih ve 15793706 sayılı yazıda dava dışı çalışan ...'e ait günsüz 2018/09,10,11,12 aylar için brüt 279,76 TL ve 2019/1, 2, 3, 4, 5, 6. 7, 8. aylar için brüt 279,76 TL ek aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmesi gerektiği, düzenlenecek ek/asıl mahiyetli Aylık Prim Hizmet Belgesini 5510 sayılı Kanun'un değişik 8.. 9.ve 86. maddelerine istinaden en geç bir ay içinde verilmesi veya posta yoluyla gönderilmesi, ayrıca tahakkuk edecek borcun en kısa sürede ödenmesi gerektiği; ayrıca teşvikten yararlanmaması gerektiği halde belirtilmiştir. 2018/01, 02, 03. 04, 05, 06, 07, 08, 09... /6. 7. 8. 9. 10 .11 ,12 aylarda teşvikten yersiz yararlanıldığının tespit edildiğinden 6661 sayılı Kanun'da düzenlenen teşvikle verilen Aylık Prim Hizmet Belgeleri resen işlendiğini ve yersiz faydalanılan primlerin tahakkukunun sisteme yüklendiğinin bildirildiğini, 5510 Sayılı Kanun'un 86. maddesi, müfettiş raporuna istinaden Kurumca tahakkuk ettirilen sigorta primlerinin işverene tebliğ olunacağı, işverenin 1 ay içinde Kuruma itiraz edebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazın reddi halinde işverenin kararın tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içinde yetkili İş Mahkemesine başvurabileceği ancak Mahkemeye başvurulmasının prim takip ve tahsilini durdurmayacağı hükmünü amir olduğu, Kurumun itirazın reddine ilişkin kararı işverene tebliğ edildiği tarihten itibaren davanın bir aylık yasal süre içinde açılmamış ise bu süre hak düşürücü süre olduğundan davanın reddi gerektiği, 5510 sayılı Kanun'un 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemlerin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve bu maddenin uygulanmasında teftiş, kontrol ve denetleme yetkisine sahip olanlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu, müfettiş raporu esas alınarak yapılan prim tahakkuku işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, konuya ilişkin olarak 20.06.2018 tarih ve 2018/20 sayılı Genelgenin 2.3.4- 2018 Yılı Ocak ila Eylül Ayları/Dönemleri İçin Çalıştırdığı Kişileri Sigortalı Olarak Bildirmemesi veya Bildirdiği Sigortalıları Fiilen Çalıştırmaması başlıklı maddesinde "Denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerden veya Mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlardan alman yazılardan 2018 yılı Ocak ila Eylül ayları/dönemleri için çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği ya da prime esas kazancını eksik bildirdiği veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığı tespit edilen işverenlerin destekten yararlanması mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerden veya Mahkeme kararları neticesinde ya da resmi Kurum ve kuruluşlardan alınan yazılardan çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği ya da prime esas kazancını eksik bildirdiği veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığı tespit edilen işverenler 2018 Ocak (daha sonra tescil edilmiş ise tescil ayı) ila 2018 Eylül ayları/dönemleri için destekten yararlanamayacağı gibi 2018 yılı Ocak ila Eylül aylarında/dönemlerinde yararlanılmış destek tutarı olması halinde ise yararlandırılan tutarlar gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte geri alınacaktır." hükmüne yer verildiğini, yine benzer şekilde 23.02.2019 tarihli 2019/8 sayılı Genelgenin 2.4.3. 2019 yılı Ocak ila Aralık ayları/Dönemleri İçin Sigorta Primine Esas Kazancın Eksik Bildirilmiş veya Hiç Bildirilmemiş Olması başlıklı maddesinde "2019 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için sigorta primine esas kazancın eksik bildirildiğinin veya hiç bildirilmediğinin denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde veya mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlardan alınan yazılardan anlaşılması halinde, 2019 Ocak ila 2019 Aralık ayları/dönemleri için destekten yararlanamayacağı gibi yararlanılmış olması halinde, yararlandırılan tutarlar gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte geri alınacaktır" düzenlemesinin yer aldığı, yapılan işlemin hukuka uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı cevap dilekçesinde özetle; 11.12.2017 tarihinden 10.09.2019 tarihine kadar davacı şirket bünyesinde danışma alanı personeli olarak çalıştığı, davacıya ait işyerinde çalışması devam ederken, davalı Kurum yetkilileri tarafından işyerine denetime gelindiği, denetim kapsamında kendisinin ve çalışma arkadaşlarının bilgisine başvurulduğu, müfettişlerin kendine bazı sorular sorduğu, sorulara verdiği cevaplar ile maaşının bankadan yattığını, maaş bedelinin ...'ya bildirilen kadar olduğunu belirttiği, ancak her ne kadar denetmen raporunda fazla mesai çalışması karşılığı kendine elden ödeme yapıldığını beyan etmişse de bu beyanındaki kastının patronu ... ...'in özel işlerini yaptığında kendisine bizzat elden yardım mahiyetinde vermiş olduğu paraya ilişkin olduğu, ilk defa denetim ve müfettiş incelemesi gördüğünden o anın vermiş olduğu heyecan ve tedirginlikle kendisini yanlış ifade ettiği, söz konusu tutanağı da o anın vermiş olduğu heyecanla okumadan imzaladığı, kendisinin işten arta kalan zamanlarda patron ... ...'a ait bazı özel işleri yaptığı, örneğin arabasını bakıma, yıkamaya götürdüğü, bahçe işlerini hallettiği, bilgisayarının bakımı ile ilgilendiği, ... Beyin de bu işler karşılığında kendi cebinden yardım mahiyetinde para ödediği, ödenen paranın davacı şirketteki çalışmasıyla hiçbir ilgisi bulunmadığı, tamamen mesai dışında ... ...'in özel işlerini yaptığı için bizzat ... ... tarafından ödenen bedeller olduğu, açılan davanın kendisinin hata ve yanlış beyanı nedeniyle açıldığından söz konusu davayı kabul etiği savunmasında bulunmuştur.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; davanın kabulü ile .. Sosyal Güvenlik Merkezinin 14.12.20 20... 706 sayılı işlemi ile davacı işverenden, sigortalı ... için, 2018/09, 10, 11, 12... /1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ile 8. aylara ait ek aylık prim ve hizmet belgesi istenilmesi ve davacıdan 2018/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12 - 2019/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12. aylarda yararlanılan teşvik primlerinin borç kaydedilmesi işlemlerinin hukuka uyarlı olmadığı anlaşıldığından, Kurum işleminin iptaline davacının Kuruma ödediği 312.530,37 TL'nin 20.04.2021 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Kurumundan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; 5510 sayılı Kanun’un 59/2. maddesi uyarınca Kurum denetmenlerince düzenlenen tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli resmi belge olduğu, dahili davalı ...’in denetim esnasında verdiği beyanların hayatın olağan akışına uygun olduğu ve sonradan bu beyanlardan rücu etmesinin hukuki değer taşımadığı, dahili davalının özel işler karşılığı cüzi harçlık aldığı şeklindeki soyut savunmasına ve davacıyla hizmet bağı devam eden (baskı altındaki) tanıkların beyanlarına itibar ederek resmi tutanağı bertaraf etmesinin hatalı olduğu, 5510 sayılı Kanun'un 92. maddesi uyarınca sosyal güvenlik hakkından feragat edilmesinin mümkün olmadığı, şahsın istifa dilekçesindeki daha yüksek ücretli iş bulma beyanı ile denetim verilerinin örtüştüğü, bu nedenle kayıt dışı ödeme ve sigortasız çalışma tespiti üzerine tesis edilen teşvik iptali ve borç tahakkuku işlemlerinin mevzuata uygun olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılmamasına dair Kurum işleminin iptaline ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.