kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, imar planıyla yol alanı olarak belirlenen taşınmaza idarenin pasif kalması sonucu oluşan müdahalenin temyiz incelemesi.

Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, imar planıyla yol alanı olarak belirlenen taşınmaza idarenin pasif kalması sonucu oluşan müdahalenin temyiz incelemesi.

Özet: Davacıların, imar planında yol olarak ayrılmasına rağmen uzun yıllar kamulaştırma yapılmayan taşınmazlarına kamulaştırmasız el atıldığı iddiasıyla açtığı bedel tahsili davasında, ilk derece mahkemesi bir davalı belediye hakkında husumet yokluğu kararı verirken diğer davalı belediyenin sorumluluğuna hükmetmiş; istinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesi, idarenin pasif ve suskun kalarak mülkiyet hakkına müdahale etmesinin kamulaştırmasız el koyma teşkil ettiğini vurgulayarak ilk derece mahkemesi kararını düzelterek esas hakkında yeniden kısmen kabul kararı vermiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/13726 E. , 2026/2744 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2550 Esas, 2024/1847 Karar

KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 10. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/436 Esas, 2023/292 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... vekilinin başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 64 00... parsel sayılı taşınmazda bulunan hisselerine herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın hukuki ve fiili olarak el atıldığını belirterek belirlenecek tazminatın işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; bir taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından söz edilebilmesi için öncelikle idarenin o taşınmaza eylemli olarak el koyup malikinin kullanımını kanuna aykırı şekilde tamamen ortadan kaldırması ve bu durumun kalıcı olmasının şart olduğu, dava konusu taşınmazın fiili olarak el atılmayan kısımlarının da bedelinin tazmin edilmesi gerektiği şeklindeki talep ve yorumların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan yolların ilçe Belediye Başkanlığının görev, yetki ve sorumluluk alanında kaldığı, açıklanan nedenlerle davanın müvekkil Belediye Başkanlığı bakımından husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın ise kabulü ile taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline, davacı payının tapusunun iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; düşük bedel tespit edildiğini, yasal faize hükmedilmesinin doğru olmadığını, karar tarihine yakın güncel hesaplama yapılması gerektiğini, husumetten red kararı verilen davalı ... Belediyesi lehine maktu vekâlet ücreti takdirinin usule aykırı olduğunu belirterek istinaf taleplerinin kabulüne karar verilmesini karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza fiilen ve hukuken el atılmadığını, bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, emsal alınan taşınmazın kıyasi emsal olarak alınamayacağını, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, ıslah olduğundan ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının 22.03.20 01... 052/088 sayılı ile onaylı 1/1000 ölçekli Bağlarbaşı Kuzeyi Uygulama İmar Planı kapsamında 15 m²'lik yol alanında kalmakta olduğu, taşınmaza fiilen el atılmadığı, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiği, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak dava konusu taşınmaz ile emsallerin vergiye esas değerleri de kıyaslanmak suretiyle değerinin tespit edilip davalı idareden tahsiline, dava konusu taşınmazdaki davacı payının iptali ile idare adına tesciline dair kararda isabetsizlik bulunmadığı; ancak kamulaştırmasız el koymadan kaynaklanan tazminat istemine ilişkin davada davanın dava şartı yokluğundan ... Belediye Başkanlı yönünden davanın reddine karar verilmesi nedeniyle Tarife Hükümleri uyarınca davacı tarafça ıslah yapılmadığı dikkati alınarak dava değeri kadar (1000 TL) vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken 9.200,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmediğinden düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde avacı ve davalılardan ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş, ayrıce Bölge Adlye Mahkemesinin karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT 'ne göre vekalet ücreti, takdir edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş, kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Uygulama imar planında “ 15 m'lik yol alanı” olarak ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan dava konusu taşınmaz yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası uyarınca ve Dairenin yerleşik uygulamaları gereği nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru değil ise de; bu husus davalı vekili tarafından açıkça istinaf sebebi yapılmadığından bozmaya konu edilmemiş, bu nedenle davacı ... vekilinin temyiz nedeni yerinde görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı ve davalı ...'ndan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.