4650 sayılı kanunla değişik 2942 sayılı kamulaştırma kanununa dayalı, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasındaki değerleme uyuşmazlıklarının istinaf ve temyiz incelemesi.

4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasındaki değerleme uyuşmazlıklarının istinaf ve temyiz incelemesi.

Özet: 4650 sayılı kanunla değişik 2942 sayılı kamulaştırma kanunu uyarınca taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tapudan terkini talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin davayı kabul kararının davacı idare ve bir kısım davalı vekillerince istinaf edilmesi üzerine, bölge adliye mahkemesi tarafından, taşınmazların arsa vasfında değerlendirilmesi, ağaç ve yapılar için ilgili mevzuat çerçevesinde bedel belirlenmesi ve artan kısmın değerine ilişkin itirazların incelenmesi sonucunda, ilk derece mahkemesi kararının doğru bulunarak istinaf başvurularının esastan reddedilmesi kararı verilmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/15298 E. , 2026/2734 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/958 Esas, 2025/1665 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/122 Esas, 2025/39 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 67... , 57... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların arsa vasfında değerlendirilmesi doğru olmadığı gibi emsal taşınmazın da yerinde olmadığını, faize ilişkin hükmün hatalı kurulduğunu, taraflarına iadesi gereken bedelin açıkça gösterilmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasının talep etmiştir.

2. Davalı ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazların nitelikleri ve konumu dikkate alındığında emsal taşınmazdan çok daha kıymetli olduğunu, aynı bölgedeki diğer taşınmazlara daha fazla değer belirlenirken dava konusu taşınmazlara daha az bedel belirlenmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasının talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazların değerinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazların nitelikleri ve konumu dikkate alındığında emsal taşınmazdan çok daha kıymetli olduğunu, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların ve yapıların bedeli de düşük belirlendiğini, taşınmazların kamulaştırılmayan kısmından faydalanılmasının olanaksız olduğunun gözetilmediğini, bu durumun taşınmazlarda meydana getireceği değer düşüklüğünün hesaplanmadığını, aynı bölgedeki diğer taşınmazlara daha fazla değer belirlenirken dava konusu taşınmazlara daha az bedel belirlenmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, fark bedelin hatalı gösterildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasının talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazlanın arsa vasfında olduğunun kabulü ile taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak dava konusu taşınmazların değerini belirlemelerinde, davaya konu 1 67... ve 57 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ağaçlara maktu ağaç cetveline göre bedel belirlenmesinde ve yapılar bakımından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğe göre metrekare birim fiyatı uygulanıp yıpranma payı da düşülerek değer biçilmesinde ve davalıların davaya konu taşınmazların kamulaştırmadan arta kalan kısmına yönelik itirazları kapsamında davacı ... Müdürlüğünün 31.05.2024 tarihli cevabi yazısından dava konusu 1 67... , 57... parsellerden arta kalan kısmın 2 96... parsel sayılı taşınmaz olarak 6.553,71 m² ile tek parselde birleştirildiği ve bu parselin karayolunun çekme mesafesinin dışında yer aldığının belirtilmesi karşısında bilirkişi heyetinin arta kalan kısımda değer azalışı olmayacağına ilişkin değerlendirmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak zemine değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup; bir kısım davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4. Hükmedilen kamulaştırma bedeli ikinci karar ile ödendiğinden bu tarihe kadar faiz işletilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Bir kısım davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; (3) numaralı bendinde yer alan "karar tarihine" ibaresinin çıkartılarak, yerine "29.03.2022 tarihine" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalılar ... ve ... vd.'den peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.