Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli istemine ilişkin davada imar uygulamaları, pasif husumet yokluğu ve idarelerin sorumluluğu konularındaki yerel mahkeme kararlarının temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli istemiyle açılan asıl ve birleştirilen davalarda, ilk derece mahkemesi bir davalı hakkındaki talebi pasif husumet yokluğu nedeniyle reddederken diğer davalı hakkındaki talebi kabul etmiş; bu kararın, aleyhine kabul kararı verilen davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddederek ilk derece mahkemesi kararını onamış, bunun üzerine kabul edilen davalı temyiz başvurusunda bulunarak dosyanın Yargıtaya taşınmasını sağlamıştır.
5. Hukuk Dairesi         2025/8943 E.  ,  2026/2712 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/4615 Esas,, 2025/1503 Karar
KARAR : Esas,... ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/213 Esas,, 2024/388 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/214 Esas, sayılı dosyası yönünden davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, birleştirilen Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2024/17 Esas, sayılı dosyası yönünden davalı ... hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, istinaf başvurusunun Esas,... reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Asıl ve birleştirilen davalarda davacılar vekili dava dilekçelerinde özetle; Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 446 82... parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından da kamulaştırma yapılmaksızın el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Asıl dava ve birleştirilen 2023/214 Esas, sayılı dosyada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konusu taşınmazı kapsayan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 18 inci madde uygulamasının ... tarafından onaylanarak kesinleştiğini, müvekkili belediyenin sorumluluğunun bulunmadığını, ... Belediye Başkanlığının sorumluluğunda olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Birleştirilen 2024/17 Esas, sayılı dosyada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "spor tesisi alanına" isabet etmekte olup ... Belediyesinin 18.06.2021 tarih ve 502 sayılı kararı ile onaylandığını, son yapılan plan değişikliğinden günümüze kadar başka herhangi bir değişiklik yapılmadığını, dava konusu taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanununun 18 nci maddesi gereği yapılan S.119 ve S.390 nolu düzenleme sahaları sonucunda oluştuğunu, davacıların hissesinin bulunduğu ... nolu parselin 3194 sayılı Kanun'un 18 inci madde uygulaması gereğince yapılan S.119 nolu düzenleme sahasına dahil edildiğini, uygulamadaki düzenleme ortaklık payının %34,73, kamulaştırma ortaklık payının %7,53 olduğunu, davacılardan ...'nin düzenleme ortaklık payı kesintisi sonrası kalan hissesinin imar planında konut alanına isabet eden 286 62... ve 286 63... nolu parsellere, ...'ın ise hissesinin de yine konut alanında kalan 286 60... nolu parsele tahsis edildiğini, dava konusu parselin imar planında Spor Tesis Alanına isabet etmekte olup Gençlik ve Spor Bakanlığının sorumluluğu altında olduğunu, parsel üzerinde ... tarafından fiili kullanımın bulunmadığını, imar plan düzenlemelerinin ... meclis kararları ile oluştuğunu, iş bu sebeplerle davanın müvekkili belediye açısından husumet yokluğundan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın Esas,... reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/214 Esas, sayılı dosyası yönünden davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, birleştirilen Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2024/17 Esas, sayılı dosyası yönünden davalı ... hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
B. İstinaf Sebepleri
1.Birleştirilen 2024/17 Esas, sayılı davada davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı müvekkilinin dava konusu taşınmazda sorumluluğunun bulunmadığını, görev, yetki ve sorumluluğun Büyükşehir Belediyesi Kanununa göre büyükşehir belediyesinde olduğunu, davalı idare tarafından dava konusu taşınmaza fiili el atmanın söz konusu olmadığını, dava konusu parsel imar planında Spor Tesis Alanına isabet etmekte olup Gençlik ve Spor Bakanlığının sorumluluğu altında olduğunu, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, belirlenen bedelin yüksek belirlendiğini, bilirkişi raporuna yapılan itirazların değerlendirilmediğini, emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını belirterek İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Konya İli ... İlçesi ... Mahallesi 446 82... parsel sayılı taşınmazda davacıların paydaş olduğu, ...’nın S.119 Nolu Düzenleme Sahası adıyla yapılan 3194 sayılı Kanun'un 18 inci madde uygulaması ile "Teknik Lise Alanı" niteliğiyle 286 24... parsel olarak 09.07.2002 tarihinde tescil edildiği; Sonrasında S.390 Nolu Düzenleme Sahası adıyla yapılan 3194 sayılı Kanun'un 18 inci madde uygulaması ile "Spor Tesisi Alanı" niteliğiyle 10.08.2021 tarihinde tapuya tescil edildiği ve dava tarihi itibarıyla bu durumunu muhafaza ettiği, buna karşın davalı idare tarafından 3194 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre uygulama yapılmadığı, dolayısıyla davacıların mülkiyet haklarının ihlal edildiği anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesince kamulaştırmasız hukuki el atmanın gerçekleştiğinin kabulünün yerinde olduğu, arsa niteliğindeki taşınmazın tazminat miktarının 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca değerlendirme tarihinden önceki özel amacı olmayan ... Mahallesi 293 93... parselin 27.07.2016 tarihli satışını emsal alarak, her iki taşınmazın da imar parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı ilavesi veya eksiltmesi yapmaksızın, birbirlerine üstün ve eksik özelliklerinin karşılaştırılması suretiyle bedelinin belirlenmesinde, tazminata dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinde ve davacılar adına olan hisselerin tapusunun iptali ile ... adına tescilinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun Esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı ... Başkanlığın'dan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.