İmar planında resmi kurum alanı olarak belirlenen taşınmazda kamulaştırmasız hukuki el atma, mülkiyet ihlali ve bedel tahsili davasının temyiz incelemesi.
Özet: İmar planında "resmi kurum alanı" olarak belirlenmesine rağmen uzun süre kamulaştırılmayan taşınmazları için mülkiyet hakkı ihlali gerekçesiyle kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi bir davalı idareyi pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddederken diğer davalı idarenin sorumluluğuna hükmetmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurularını Bölge Adliye Mahkemesi, ilgili kanun maddesi uyarınca uygulama yapılmaması nedeniyle kamulaştırmasız el atmanın gerçekleştiğini ve tazminat miktarının usulüne uygun belirlendiğini tespit ederek esastan reddetmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/8944 E.  ,  2026/2713 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/4622 Esas, 2025/1510 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/466 Esas, 2024/397 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile ... yönünden pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine, ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 265 34... parsel sayılı taşınmazın hissedarları olduğunu, söz konusu taşınmazda imar planının onaylanma tarihinin 2013 olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında "Resmi kurum" olarak belirlendiğini, müvekkilinin mülkiyet haklarının kısıtlandığını, taşınmazın davalı tarafça kamulaştırılmadığını belirterek, şimdilik 5.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiştir
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili belediyenin kamulaştırma ile ilgili herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından husumet itirazında bulunduklarını, dava konusu parselin mevcut imar planında "resmî kurum alanında" kaldığından söz konusu bölgede yapılan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 18 inci madde uygulaması sonunda oluştuğunu, bu itibarla da müvekkili Belediyenin sorumluluğunun ve kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli Nazım İmar planında "Kamu Hizmet Alanı", davalı ... Belediyesi tarafından yapılan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "Belediye Hizmet Alanına" isabet ettiğini, dava konusu taşınmazın kamulaştırmasından müvekkili belediyenin sorumluluğunun bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile ... yönünden pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine, ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; her iki davalının da sorumluluğunun bulunduğunu, eksik ve hatalı inceleme ile verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı müvekkilinin imar programı hazırlama ve programı uygulamaya koyma dışında dava dava konusu taşınmazda herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Konya İli ... İlçesi ... Mahallesi 265 34... parsel sayılı taşınmazda davacının 624/2153 hisse oranında paydaş olup ...’nın M.241 Nolu Düzenleme Sahası adıyla yapılan 3194 sayılı Kanunun 18 nci madde uygulaması ile "Resmi Kurum Alanı" niteliğiyle 04.01.2002 tarihinde tescil edildiği ve dava tarihi itibarıyla bu durumunu muhafaza ettiği, buna karşın davalı idare tarafından 3194 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre uygulama yapılmadığı, dolayısıyla davacının mülkiyet haklarının ihlal edildiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince kamulaştırmasız hukuki el atmanın gerçekleştiğinin kabulünün yerinde olduğu, arsa niteliğindeki taşınmazın tazminat miktarının 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca değerlendirme tarihinden önceki özel amacı olmayan ... Mahallesi 210 60... parselin 27.03.2019 tarihli satışını emsal alarak, her iki taşınmazın da imar parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı ilavesi veya eksiltmesi yapmaksızın, birbirlerine üstün ve eksik özelliklerinin karşılaştırılması suretiyle belirlenmesinde, tazminata dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinde ve davacı adına olan hisselerin tapusunun iptali ile ... adına tescilinde; davalılardan ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... Belediye Meclisinin 07.02.2025 tarih ve 2025/37 sayılı kararı ile imar planı revizyonu çalışması yapıldığını, davacıların tasarruf haklarının kısıtlılığının ortadan kalktığını,davanın konusuz kaldığını, ... Belediyesi ve Konya Büyükşehir Belediyesine müzekkere yazılarak plan tadilatlarının durumunun sorulması gerektiğini belirtip, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.