İdare Mahkemesince İptal Edilen Kamulaştırma Kararına Rağmen Yapılan Tescilin İptali Davasında Hukuki Yarar Tartışması
Özet: Bir taşınmaz malikinin, belediyenin kamulaştırma kararına dayalı tapu tescilini, idare mahkemesince kamulaştırma kararının iptal edildiği iddiasıyla iptal ettirerek kendi adına tescilini talep ettiği davada, ilk derece ve istinaf mahkemeleri, kamulaştırma kararının dayanağı olan idari yargıdaki davanın davacının feragati nedeniyle reddedilerek kesinleştiği gerekçesiyle, mevcut davada hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden ret kararı vermiş; davacı vekili ise bu kararı temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/8942 E.  ,  2026/2711 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/4617 Esas, 2025/1412 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/10 Esas, 2024/384 Karar
Taraflar arasındaki tapu iptal ve tescil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Konya İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 21056 ada, 12 parsel 1-2-3-4-5 bağımsız bölüm sayılı gayrimenkullerin maliki olduğunu, müvekkili aleyhine ... Belediyesi tarafından ... Belediyesi encümeninin 2022/152 sayılı kararı ile kamulaştırmasının kabul edildiğinden bahisle mahkemenin 2022/265 Esas, sayılı dosyası ile kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davası ikame edildiğini, ... Belediyesi Encümeninin 2022/265 Esas, Sayılı kararına karşı Konya 2. İdare Mahkemesi 2022/1320 Esas, sayılı dosyası ile iptal davası açıldığını, belediyece müvekkili aleyhine açılan dava devam ederken Konya 2. İdare Mahkemesi 2022/1320 Esas, sayılı dosyada kamulaştırma kararına esas olan ... Belediyesi Emcümeninin 2022/265 E. Sayılı kararının yürütmesini durdurduğunu, İdare mahkemesince verilen Y.D. Kararının müvekkili tarafından sunulduğunu ve bekletici mesele yapılmasının talep edildiğini, sonrasında Konya 2. İdare Mahkemesi 2022/1320 Esas, sayılı dosyası hakkında 29/03/2023 tarihinde 2023/367 Karar sayısı ile ... Belediyesi Encümeninin 2022/265 Esas, sayılı kararının iptal edildiğini, kamulaştırma bedel tespit ve tescil davasının dayanağı olan encümen kararının iptal edildiğini, idare mahkemesi kararlarının kesinleşmesine gerek olmadığını ve mahkemenin karar verdiği anda ilgili idari işlemin ortadan kalktığını, kamulaştırma davasında 2022/265 Esas, 2023/5 52... .11.2023 tarihli karar ile müvekkili adına kayıtlı Konya İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 21056 ada, 12 parsel 1-2-3-4-5 bağımsız bölüm sayılı gayrimenkullerin olmayan encümen kararına dayanarak belediye adına tesciline karar verdiğini, müvekkili tarafından ... Belediye Başkanlığına idare mahkemesinin dayanak encümen kararını iptal ettiği bu sebeple kamulaştırma işleminin durdurulması gerektiği talebini içerir dilekçe verilmiş ise de belediyece bu talep reddedilerek müvekkilinin maliki olduğu taşınmazı adına tescil ettirdiğini, tüm bu nedenlerle davanın kabulü ile Konya İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 21056 ada, 12 parsel 1-2-3-4-5 bağımsız bölüm sayılı gayrimenkullerin davalı adına tescilinin iptali ile müvekkili adına tesciline, Konya 2.İdare Mahkemesinin 2022/1320 Esas, sayılı dosyasının kararının kesinleşmesinin takdir halinde bekletici mesele yapılmasına, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın kamulaştırma işlemi ile ilgili olarak müvekkili belediyeye karşı idare mahkemesinde herhangi bir iptal davası açılmadığını, dava dışı 3. Kişinin müvekkili belediyeye karşı açtığı Konya 2. İdare Mahkemesinin 2022/1320 Esas sayılı dosyasını gerekçe göstererek iş bu davayı açmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Konya 2. İdare Mahkemesinde görülen 2022/1320 Esas sayılı davanın feragat nedeni ile reddine karar verildiği ve kesinleştiği gözetilerek eldeki davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasının dayanağı olan encümen kararının iptal edildiğini, idare mahkemesi kararının kesinleşmesine gerek olmadığın ve mahkeme kararının verildiği anda ilgili idari işlemi ortadan kaldırdığını, her ne kadar Konya 2.İdare Mahkemesinin 2022/1320 Esas sayılı dosyasının davacının feragat etmesi nedeniyle kesinleştiği görülmüşse de, tescil tarihi itibarıyla kamulaştırma söz konusu olmadığından belediye tarafından yapılan tescilin haksız olduğunu, dayanağı olmayan mahkeme kararının eksik ve hatalı inceleme yapılarak verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamına ve toplanan delillere göre mevcut delillerin takdirinde ve hükmün dayandığı gerekçede bir isabetsizlik bulunmadığından, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf nedenlerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve davacı idare adına tescili davasında kabul kararı verilen taşınmazların kamulaştırmasına dayanak olan Belediye Encümen kararının Konya 2. İdare Mahkemesi'nin 2022/1320 Esas, sayılı dosyasında iptal edildiğini ileri sürerek dava konusu taşınmazların müvekkili adına tescili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.