davacı idarenin 2942 sayılı kamulaştırma kanunu uyarınca irtifak hakkı bedeli tespitine yönelik yüksek bedel ve hesaplama yöntemlerine itirazlarının temyiz incelemesi.

Davacı idarenin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca irtifak hakkı bedeli tespitine yönelik yüksek bedel ve hesaplama yöntemlerine itirazlarının temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki belge, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında açılan irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulü ve bedel tespiti sonrası, davacı idarenin belirlenen kamulaştırma bedelinin yüksekliği, münavebe ürünleri (özellikle enginar) değerlendirilmesindeki hatalar, bilirkişi raporundaki verilerin yanlışlığı ve vekalet ücreti konularında ileri sürdüğü itirazlarla istinaf başvurusu yapması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin istinafı kısmen kabul ederek ilk derece kararını düzelterek yeniden hüküm kurmasını ve akabinde davacı idarenin aynı gerekçelerle temyiz yoluna başvurmasını ele alarak, uyuşmazlığın esasen kamulaştırma bedelinin tespiti ve değerleme yöntemleri etrafında yoğunlaştığını anlatmaktadır.

5. Hukuk Dairesi 2025/6885 E. , 2026/2698 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1232 Esas, 2025/519 Karar

KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/216 Esas, 2023/236 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 40... ve 27 parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların gerçek değerinin tespit edilerek kamulaştırma bedelinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin ve metrekare birim bedelinin yüksek olduğunu, münavebeye alınan ürünlerin yörenin mutat tarım ürünleri olmadığını, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü münavebe ürünleri arasında belirtilmeyen enginar gibi geliri yüksek ürünlerin münavebeye alındığını, bilirkişi raporunda kullanılan verilerin resmi verilerle uyuşmadığını, münavebeye alınan ürünlerin verim ve fiyat verilerinin yüksek, maliyetlerinin düşük alındığını, üretim giderlerinin üretim gelirlerinin 1/3’ünden fazla alınamayacağından bahisle masrafın 1/3 alınarak taşınmazın değerinin yüksek hesaplandığını, objektif değer artışının yüksek uygulandığını, kapitalizasyon faiz oranının tespitinde dikkate alınan unsurların mükerrerlik oluşturacak şekilde objektif değer artış oranının tayininde de esas alındığını, hükmün eki sayılan 06.06.2022 tarihli fen raporunun davayla ilgisi olmayan bir taşınmaza (1 04... parsele) ilişkin düzenlendiğini, davalı lehine vekâlet ücretinin en fazla hükmedilen bedelden davalının payına düşen miktar üzerinden belirlenmesi gerekirken 9.200 TL olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değerinin tespit edildiği, dava tarihinin 12.04.2022 olmasına göre doğru verilerin alındığı, aynı yöreden olan dosyalarda bilirkişi heyetlerince iklim ve yağış durumuna göre enginar yetiştirilebildiği ziraat ilmi açısından açıklandığından ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden gelen yazılarda enginarın listede olması gözetildiğinde uygulanan münavebe deseninin yöre için uygun olduğu, ... Genel Müdürlüğü lehine daimi irtifak hakkı sebebiyle değer azalışının yöntemine uygun tespit edildiği, daimi irtifak hakkı sebebiyle oluşan değer azalışının tenzilinin yerinde olduğu, kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalılara ödenmesine karar verilmesinde ve davanın niteliği gereğince davacı idare lehine vekâlet ücreti verilmemesinin uygun olduğu; ancak vekâlet ücretine ilişkin hükmün hatalı tesis edildiği gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malların niteliği, tamamının yüzölçümleri, geometrik durumları ve irtifak hakkına konu olan bölümler dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılıklarının tespit edilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.