Sakaryada kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tapudan terkinine ilişkin davada, arsa vasfı ile emsal taşınmaz değerlendirmesi konularında istinaf başvurularının esastan reddedilmesi üzerine davacı idarenin temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında, ilk derece mahkemesince belirlenen kamulaştırma bedelini yüksek bulan davacı idarenin ve düşük bulan davalının istinaf başvuruları bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiş olup; bölge adliye mahkemesi, taşınmazın arsa vasfında olması, konumu, somut emsal taşınmazların özellikleri ve endeksteki artış gibi kriterleri değerlendirerek belirlenen metrekare birim fiyatının adil ve yerinde olduğuna karar vermiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/11785 E.  ,  2026/2699 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2969 Esas, 2025/1306 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/348 Esas, 2023/326 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 9 73... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekilince cevap dilekçesi sunulmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı taraftan tahsil edilerek davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin ve dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının yüksek belirlendiğini, taşınmazın tarla vasfında olduğunu, arsa olarak nitelendirilmesini kabul etmediklerini, dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğu kabul edilse dahi emsal taşınmazın dava konusu taşınmaza göre cazibesi daha yüksek, şehir merkezi ve sosyal yaşam alanlarına daha yakın bir konumda olduğunu, bilirkişi raporunda emsal alınan taşınmazın uygun emsal olmadığını, taşınmazların birbirlerine benzer nitelikte olmadığını ileri sürmüştür.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, hükme esas alınan bilirkişi ek raporunda emsal olarak alınan taşınmazın, dava konusu taşınmazlardan daha düşük bedelli bir taşınmaz olduğunu, bilirkişi raporunda tarla vasfındaki taşınmazın emsal olarak kabul edilmesinin çelişki içerdiğini, emsal olarak alınan taşınmazın uygun emsal olmadığını, emsal olarak kabul edilen taşınmaz satışının dava tarihine yakın olması gerektiğini, karşılaştırma oranının hatalı belirlendiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazlara somut emsal olarak ... ilçesi, ... Mahallesi 24 19... parsel alınmak suretiyle metrekare birim fiyatının Mayıs/2022 yılı itibarıyla 406,77 TL olarak belirlendiği dava konusu taşınmazın belediye sınırları içerisinde mücavir alanda kaldığına dair imar yazı cevabı ve TKGM sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemeye göre de yapılaşmanın yoğun olduğu bölgeye yakın olduğu gözlemlenmekle beraber, taşınmazın çok yakınında olan arazi görünümlü olan 2022/53 Esas sayılı dosyada inceleme konusu yapılan ... Mahallesi 60 parsel sayılı taşınmaz için 2020 yılı metrekare birim fiyatının 95,31 TL olarak belirlendiği ve bu bedelin Dairece uygun bulunduğu, yine yakın konumdaki ... Mahallesi 24 19... parsel sayılı taşınmazın 14.02.2017 değerleme tarihi itibari ile tespit edilen 145,00 TL/m² birim değerinin uygun bulunduğu ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2019/7434 Esas, 2020/10202 Karar sayılı kararı ile onandığı, ... Mahallesi 24 19... parsel sayılı taşınmaza 2017 yılı itibariyle belirlenen 157,74 TL/m² birim değerinin uygun bulunduğu ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2018/2808 Esas, 2018/15634 Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, yine Dairenin 2024/4412 Esas sayılı dosyamızda inceleme konusu yapılan ... mahallesi 1022 parsel sayılı taşınmaz için 2021 yılı metrekare birim fiyatının 180,86 TL olarak belirlendiği hususları ile dava konusu taşınmazın arsa vasfında olması, belirtilen taşınmazlara göre konumu ve endeksteki artış gibi unsurlar dikkate alındığında belirlenen metrekare birim fiyatının yerinde olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinine karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.