Konya Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, makine satış sözleşmesinden kaynaklı teslim edilmeyen mallar nedeniyle çeklerin bedelsizliğinin tespiti istemli menfi tespit davası gerekçeli kararı.
Özet: Davacı, davalı ile yapılan 20 adet makine teslimi ve 1.700.000 TL ödeme anlaşmasına göre, davalının yalnızca 4 adet makine teslim etmesine rağmen kendisinin peşinat ve üç adet çek bedelini ödemek zorunda kalması üzerine, kalan 05.09.2024 tarihli 250.000 TL ve 05.10.2024 tarihli 500.000 TL tutarındaki iki adet çekin, makinelerin kalan kısmının teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz olduğunun tespiti talebiyle menfi tespit davası açmıştır.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVALI :
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
KARARIN MAHİYETİ : KISMEN KABUL KISMEN RED
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili ile davalı arasında 20 adet makinenin teslimi karşılığında 1.700.000 TL ödenmesi ve ödemelerin 05.03.2024 tarihinde 200.000 TL'nin nakit olarak ödenmesi, 05.06.2024 tarihinde 250.000 TL'lik çek 05.07.2024 tarihinde 250.000 TL'lik çek, 05.08.2024 tarihinde 250.000 TL'lik çek, 05.09.2024 tarihinde 250.000 TL'lik çek, 05.10.2024 tarihinde 500.000 TL'lik çek ile ödeneceği hususunda anlaşmaya vardıklarını, müvekkiline anlaşma karşılığında yalnızca 4 adet makine teslimi gerçekleştirildiğini ve müvekkilinin işbugüne kadar 200.000 TL nakit ödeme ile, 05.06.2024 tarihli 250.000 TL'lik çek 05.07.2024 tarihli 250.000 TL'lik çek, 05.08.2024 tarihli 250.000 TL'lik çekin ödemelerini gerçekleştirmek zorunda kaldığını, 05.09.2024 tarihli 250.000 TL'lik çek, 05.10.2024 tarihli 500.000 TL'lik 2 adet çekin ödeme günü yaklaşmıştır ve halen müvekkiline anlaşılan makinelerin teslimi gerçekleşmediğini, davanın kabulünü, ... Bankası ... numaralı - 05.09.2024 keşide tarihli 250.000.TL tutarlı çek ve ... Bankası ... numaralı - 05.10.2024 keşide tarihli 500.000.TL tutarlı çeklerin bedelsiz olduğunun tespitini, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizce verilen 21/05/2025 tarih ve ... Esas ... sayılı kararı Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 12/09/2025 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla kaldırılarak dosya mahkememize iade edilmekle, dava mahkememizin ... esasına kaydı yapıldığı anlaşıldı.
Dava; Menfi Tespit davasıdır.
Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili davalı aleyhine Menfi Tespit davası açmıştır.
2004 sayılı İİK'nın 72. Maddesinde; "(Değişik: 18/2/1965-538/43 md.) Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir. (Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez. (1) (Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. (1)Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir. Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir. Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur.
Mahkememiz ara kararı gereğince dosyanın bilirkişi ... tevdii ile düzenlenen bilirkişi raporundan özetle; "1)Mahkemece tarafımıza yapılan görevlendirme çerçevesinde, defterleri ile ilgili beyanda bulunan davacı şirket defterlerinde inceleme yapılmıştır. Davacı şirket e-defter uygulamasına tabi olup, defterlerin e-defter beratları ve envanter defteri tasdiki bulunmaktadır. Defterlerde yapılan incelemede, “Davacının davalıya toplam 1.700.000 TL tutarlı çek verdiği, Bu çeklere istinaden; 01.03.2024 tarihinde toplam 450.000,05 TL mal alımı yaptığı, bu alımla birlikte davalıdan olan alacağının 1.249.999,95 TL'ye düştüğü, -05.07.2024 tarihinde 90.000,00 TL bankaya ödeme, -12.07.2024 tarihinde 250.000,00 TL alınan senet ve -12.07.2024 tarihinde 300.000,00 TL alınan senet ile kalan alacağının 609.999,95 TL olduğu tespit edilmektedir. 2) Davalı defterleri ile ilgili bildirim yapılmadığından inceleme yapılamamıştır. 3)Davacının talebi davalıya verilen ve keşidecisi davacının olduğu -05.09.2024 keşide tarihli ... nolu 250.000 TL tutarlı ve -05.10.2024 keşide tarihli ... nolu 500.000 TL tutarlı olmak üzere toplam 750.000 TL tutarlı çeklerin BEDELSİZ OLDUĞUNUN tespitidir. Davacı kayıtlarına göre, dava tarihi olan 27.08.2024 tarihi itibariyle davacının davalıdan 609.999,95 TL sipariş avansı alacağı bulunmaktadır." şeklinde görüş ve kanaat bildirir rapor tanzim etmiştir.
Mahkememiz dosyasına kazandırılan bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiştir.
Davacının, 609.999,95 TL sipariş avansı alacağı bulunduğu anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
TMK 1/3. Maddesinde; "Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır."
Anayasa'nın 138/1. Maddesinde; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." şeklinde düzenlemeler olduğu,
Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile, Davacının, davalı aleyhine açtığı menfi tespit davası nedeniyle; ... Bankası, ... seri numaralı 05/09/2024 keşide tarihli 250.000,00TL meblağlı çek ile ... Bankası ... seri numaralı 05/10/2024 keşide tarihli 500.000,00 TL meblağlı iki adet çekten dolayı, 609.999,95 TL BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, fazlaya ilişkin istemin reddine dair mahkememizde oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: GEREKÇESİ YUKARIDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE
1-Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile,
Davacının, davalı aleyhine açtığı menfi tespit davası nedeniyle;
... Bankası, ... seri numaralı 05/09/2024 keşide tarihli 250.000,00TL meblağlı çek ile ... Bankası ... seri numaralı 05/10/2024 keşide tarihli 500.000,00 TL meblağlı iki adet çekten dolayı, 609.999,95 TL BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 41.669,09-TL harçtan dava başında yatırılan 12.808,13-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 28.860,96-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 97.499,99-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalınan ilk yargılama harcı olan 13.296,53TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalınan 704,50 TL İhtiyati Tedbir harcı ve toplamı 2.852,50 TL olan istinaf kanun yoluna başvurma harcı, ve 5.396,00 TL tebligat, posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 8.953,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 7.281,47-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
7-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 3.600,00-TL arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince 2.927,88-TL'lik kısmının davalıdan, geri kalan kısmının davacıdan alınarak hazine'ye gelir KAYDINA,
8-Davacı tarafından dava başında yatırılan gider avanslarının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/05/2026
Katip Hakim