izmirde 1984ten beri imar planında eğitim alanı olarak kısıtlanan taşınmaza kamulaştırmasız el atma bedeli tazminatı talepli davanın temyiz incelemesi.

İzmirde 1984ten beri imar planında eğitim alanı olarak kısıtlanan taşınmaza kamulaştırmasız el atma bedeli tazminatı talepli davanın temyiz incelemesi.

Özet: Bir taşınmazın 1984 yılından bu yana imar planında "temel eğitim alanı" olarak ayrılmasına rağmen, sorumlu idarelerce makul sürede hiçbir işlem yapılmayarak mülkiyet hakkının kısıtlanması ve kamulaştırmasız el atıldığı iddiasıyla açılan bedel tahsili davasında; ilk derece mahkemesinin kısmi ret ve kısmi kabul kararının ardından, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu kabul ederek hükmü kaldırıp, idarelerin sorumluluğunda kamulaştırmasız el atıldığını ve fiilen el konulan kısım için belirlenen bedelin belediyeden tahsiline karar vermiştir, bu karar davalı idarelerce temyiz edilmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/8322 E. , 2026/2687 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/5820 Esas, 2025/1302 Karar

KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 12. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/244 Esas, 2024/465 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince ... yönünden reddine, ... yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı idareler yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idareler vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçelerinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 6449 ada, 13... parselde kayıtlı taşınmazların davacı müvekkilleri adına kayıtlı olup, 1/1000 ölçekli İmar Planında ''temel eğitim alanı'' olarak ayrıldığını ancak bu güne kadar taşınmaz için hiçbir işlem yapılmadığını, müvekillerinin mülkiyet haklarının kısıtlandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 80.000 TL kamulaştırmasız el koyma nedeniyle zarar tazminatının davalılardan yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu alan üzerinde kurumlarına ait herhangi bir okul bulunmadığını, şu an için Bakanlık hizmetinde de kullanılmadığını, taşınmaz üzeri boş olduğundan fiili bir el atmanın söz konusu olmadığını, süresiz şekilde hukuken el atılan taşınmazlara Müdürlükleri ve Bakanlık istemi ile ilgili belediyeler tarafından resen ayrılarak, kurum görüşü alınmadan eğitim alanları oluşturulduğunu, hatta bir çok parselin 3194 sayılı Kanun'un 18 nci madde uygulamasına girmeksizin düzenleme ortaklık payı karşılanmadan oluşan parseller olduğunu, davanın Bakanlık yönünden reddi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile istenen bedelin fahiş ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazında bulunduğu alanın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında ''temel eğitim alanı '' olarak belirlendiğini, taşınmazın kamulaştırmasının görev, yetki ve sorumluluğunun Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğunu, taşınmazla ilgili idarece herhangi bir işlem yapılmadığını ve bir işlem dosyası bulunmadığını belirterek dava konusu taşınmazın tapu kaydında görülmekte olan tüm ipotek, tedbir ve şerhlerin kaldırılması konusunda davacı yana süre verilmesini ve davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... yönünden reddine, ... yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; idareleri tarafından yapılan fiili bir el atma olmadığını, imar planının ilgili belediyeler tarafından yapıldığını, sorumluluğun bu gerekçe ile idarelerine ait olmadığını, aksi kabul halinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6 ncı maddesi uyarınca uzlaşma başvurusunun dava şartı olduğunu, bedelin çok yüksek hesaplandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların 03.02.1984 tarihinde kesinleşen 1/1000 ölçekli Üçkuyular-Hatay-Bayramyeri Uygulama İmar Planında temel eğitim alanı olarak ayrıldığı, 1984 yılından beri devam eden kısıtlılık durumunun sorumlu idarece makul süre içinde giderilmediği anlaşıldığından, taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığının kabulünün yerinde olduğu, dava konusu taşınmazların arsa niteliğinde olduğu kabul edilip, emsal karşılaştırması yapılarak taşınmaza değer biçilmesi yöntem olarak doğru olmakla birlikte, dava konusu 13 parselin 179,10 m² kısmına yol yapılarak fiilen el atıldığı anlaşıldığına göre, bu kısmından davalı ... Başkanlığının sorumlu tutulması gerektiğinden, bu alanın bedeli 7.353.406,80 TL olarak hesaplanarak bu bedelin ... Belediye Başkanlığından tahsiline ve 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek 4 üncü maddenin son fıkrasında mahkeme harçlarının maktu olarak tahsil edileceği öngörülmüş ise de davalı idare harçtan muaf olduğu halde harç alınması hatalı bulunduğundan davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; emsal karşılaştırmasında dop kesintisi yapılmamasının hatalı olduğunu, yol olarak terkin edilen kısmın yüzölçümünün hatalı yazıldığını, idarece taşınmaza yol yapılarak el atmanın olmadığını, okula ulaşım için kullanılan bir yol bulunduğunu, sorumluluğun tamamen Milli Eğitim Bakanlığında bulunduğunu, idare aleyhine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere davalı ... vekilinin tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davalı ... yönünden bedeline hükmedilen kısmın yüzölçümünün hatalı yazılması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı ... vekilinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan ''179,10'' sayısının çıkarılması yerine ''197,10'' sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.